Anadolu Ajansının global iletişim ortağı olduğu 'AI Tomorrow Summit 2026' etkinliği kapsamında 'Ticaretin Yeni Aklı: Yapay Zeka ile Platform Ekonomisinin Evrimi' başlıklı oturum gerçekleştirildi.

Getir Üst Yöneticisi (CEO) Batuhan Gültakan, yaptığı konuşmada, Getir'in yapay zeka alanında yürüttüğü faaliyetlere ilişkin bilgi verdi.

Son iki yıldır yapay zekanın hızlanmasıyla algoritmaları çok daha iyi ve akıllı şekilde çalışacak hale getirdiklerini belirten Gültakan, 'Yapay zeka alanında çok daha iyi gelişeceğiz. Şirketimiz 10 yılda 1 milyardan fazla sipariş teslim etmiş.' ifadesini kullandı.

Gültakan, Getir uygulamasında kullandıkları yapay zeka modellerini de anlattı.

- 'İnsan kaynağını yapay zekaya optimize etmeye çalışıyoruz'

Sahibinden.com CEO'su Burak Ertaş da sitelerini ayda 60 milyondan fazla kullanıcının 580 milyon kez ziyaret ettiğini bildirdi.

Sahibinden.com'un iki iş modeli olduğunu anlatan Ertaş, 'Son iki yılda doğal dil modellerinin gelmesiyle yapay zekadaki değişime yetişmek mümkün değil.' dedi.

Ertaş, şirket olarak artık lokal çalışacak dil modellerine yöneldiklerini dile getirdi.

Şirkette çalışanlar arasında yapay zekaya uyum için yaptıkları uygulamalara ilişkin bilgi veren Ertaş, şöyle devam etti:

'Katma değerin yüksek olduğu insan kaynağını yapay zekaya optimize etmeye çalışıyoruz. Onları yetkin hale getirmeye bakıyoruz. Eğer olmuyorsa bunu dışardan sağlamaya çalışıyoruz.'

- Yapay zeka müşteri anlayışını bireysel seviyeye taşıyor

Yemeksepeti CEO'su Oytun Çalapöver ise platformlar için en kritik konulardan birinin, kullanıcının ne istediğini anlamak ve buna göre hareket etmek olduğunu ifade ederek, yapay zekanın kullanıcıların platform içindeki geçmiş davranışlarını, tercihlerini ve etkileşimlerini analiz ederek bu anlayışı derinleştirmek üzerine çalıştığını anlattı.

Çalapöver, yapay zeka sayesinde müşteri ihtiyaçlarının anlaşılması ve buna yönelik çözümlerin sunulması sürecinin artık anlık ve dinamik bir hal aldığını vurgulayarak, 'En uygun ve en hızlı fiyata ürün teslim eden bir platform olmak yerine çok daha proaktif ve sürekli kendini optimize eden bir platforma dönüşüyoruz.' dedi. Çalapöver, yapay zekanın önümüzdeki 3-5 yıl içinde hem stratejik hem de operasyonel anlamda dünyada ve kendi şirketlerinde büyük bir değişim yaratacağına inandığını söyledi.

- 'Yapay zeka ve bulut bilişim stratejik bir bütün olarak ele alınmalı'

Trendyol Cloud CEO'su Tevfik Kor da yapay zekanın güvenli, ölçeklenebilir ve sürdürülebilir şekilde kullanılabilmesi için bulut bilişim altyapısının kritik önem taşıdığını belirtti.

Bulut altyapısını, 'enerjinin girdi olarak sağlandığı ve çıktının topluma sunulduğu bir alan' olarak tanımlayan Kor, bu yapının yapay zeka çıktılarının kullanıcılara ulaştırıldığı bir 'şehir işletim sistemi' gibi çalıştığını ifade etti.

Kor, bulut altyapılarının yapay zeka teknolojilerinin temelini oluşturduğuna dikkati çekerek, 'Yapay zeka ve bulut bilişim stratejik bir bütün olarak ele alınmalıdır.' değerlendirmesini paylaştı.

Yapay zekanın bugün ve gelecekteki başarısının, onu destekleyen bulut altyapılarının güvenli, sürdürülebilir ve ölçeklenebilir şekilde geliştirilip yönetilmesine bağlı olduğunu kaydeden Kor, söz konusu alanın ekonomik, teknolojik ve çevresel boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Etkinlik, 'Yapay Zeka Çağında İş Dünyası: Yeni Oyun Kuralları, Yeni Fırsatlar', 'Yapay Zekanın Çoklu Yüzleri' ve 'Yapay Zeka Müzik Tarihi ile Dijital Sanatlar ve Simülasyon' oturumlarıyla devam etti.

Açıklamada, Mars yörüngesinde 11 yılı aşkın süre faaliyet gösteren Maven uzay aracından beklenmedik sinyal kaybı sonucu en son 6 Aralık 2025'te haber alındığı kaydedildi.

NASA'nın aracı kurtarma çalışmalarını değerlendirmek ve muhtemel durumunu belirlemek amacıyla arıza inceleme kurulu topladığı belirtilen açıklamada, kurulun uzay aracının kurtarılamayacağına ve artık bilimsel araştırma ile veri aktarım görevini yerine getiremeyeceğine karar verdiği bilgisi paylaşıldı.

NASA'nın Derin Uzay Ağının (DSN), Mars'ın arkasından çıktığında uzay aracının yörüngesinde bozulma olduğunu tespit ettiği aktarılan açıklamada, kurulun bu nedenle Maven'in kurtarılamaz durumda olduğu sonucuna vardığı ifade edildi.

Misyonun tüm veri setini arşivlemek üzere standart prosedürlerin izlendiği belirtilen açıklamada, MAVEN misyonunun resmi olarak sonlandırma sürecinin başlatıldığı bildirildi.

2013'te fırlatılan Maven, 2014'te Mars'a ulaşarak gezegenin üst atmosferini ve Güneş rüzgarlarıyla etkileşimini incelemeye başlamıştı.

Maven, bilimsel görevinin yanı sıra NASA'nın Mars'taki iki keşif aracı Curiosity ve Perseverance için de iletişim aktarma uydusu olarak görev yapıyordu.

Bilim insanları, Mars'ın milyarlarca yıl içinde atmosferinin büyük bölümünü Güneş kaynaklı etkiler nedeniyle kaybettiğini, bunun da Mars'ı sıcak ve nemli bir ortamdan soğuk ve kuru bir gezegene dönüştürdüğünü belirtiyor.

Muhabir: Irmak Akcan

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, savunma ve havacılık sanayisinin mayıs ayında güçlü büyümesini sürdürdüğünü belirtti.

2026 yılı mayıs ayında savunma ve havacılık sanayisinin, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,9 artışla 992 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiğini bildiren Görgün, şunları kaydetti:

'Ocak-mayıs döneminde ise ihracatımız geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,5 artışla 3 milyar 863 milyon dolar seviyesine ulaşmıştır. Elde edilen bu sonuç, savunma ve havacılık sanayimizin üretim kapasitesinin, mühendislik yetkinliğinin, ihracat kabiliyetinin ve uluslararası rekabet gücünün somut bir göstergesidir. Yüksek katma değerli ürünlerimiz, sahada etkinliği kanıtlanmış sistemlerimiz ve genişleyen uluslararası işbirliklerimiz ihracat performansımızı desteklemeye devam etmektedir. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu güçlü irade ve stratejik vizyon doğrultusunda, savunma ve havacılık sanayimiz teknoloji geliştiren, üreten ve ihraç eden yapısını kararlılıkla güçlendirmektedir.'

Görgün, derinleşen ekosistemleri, artan üretim kapasiteleri ve sürdürülebilir ihracat anlayışlarıyla Türkiye'ye değer üretmeye devam edeceklerini belirterek, 'Bu başarıda emeği bulunan savunma sanayisi şirketlerimize, çalışanlarımıza, mühendislerimize, teknisyenlerimize ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyoruz.' ifadelerini kullandı.

Muhabir: Abdulkadir Günyol

Etkinlikte konuşan Google Türkiye Kamu İlişkileri ve Politikaları Direktörü Tolga Sobacı, dünya genelinde kamu yönetimlerinin yapay zekayı yeni nesil ekonomik değer üretimi ve kamu hizmetlerinin dönüşümü için ölçeklendirdiğini belirterek, Türkiye'nin bu alanda güçlü bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı.

Dünya genelinde vizyoner hükümetlerin, kamu hizmetlerinde devrim yaratmak ve yeni nesil ekonomik değerlerin önünü açmak için yapay zekayı ölçeklendirdiğini aktaran Sobacı, 'Güçlü dijital altyapısı ve dinamik yetenek havuzuyla Türkiye, bu küresel dalgaya liderlik etmek için benzersiz bir konuma sahip. Küresel bir hiper ölçekleyiciden gelecek olan ve geçtiğimiz yıl duyurulan yerel Google Cloud bölgemiz, bu dijital geleceğin temel yapı taşını oluşturacak.' diye konuştu.

Etkinlikte, PwC tarafından hazırlanan 'Kamu için Yapay Zeka' raporunda da Türkiye'ye özel bulgular ilk kez paylaşıldı.

Rapora göre, kamu sektöründe yapay zekanın öncü şekilde benimsenmesi 2035 yılına kadar Türkiye ekonomisi için 'üçlü yapay zeka getirisi' sağlayabilecek. 

Bu kapsamda bütçe açığında yüzde 12'ye varan daralma, kamu yönetiminde üretkenlikte yüzde 3'e varan artış, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'da (GSYH) yüzde 3'e ve hane halkı gelirinde yüzde 2'ye varan yükseliş potansiyeli öngörülüyor.

Etkinlikte verilen bilgilere göre, google.org'un 2 milyon dolarlık yeni desteği, toplumsal faydaya odaklanan iki öncelikli projeye finansal ve teknik katkı sunacak. Bunlardan ilki, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'ne sağlanacak Google Cloud kredilerini de içeren deprem izleme projesi olacak.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünden Doç. Dr. Çağrı Diner yürütücülüğünde gerçekleştirilen proje, bu destekle, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün ulusal sismik ağının modüler bir yapay zeka algoritmasıyla otomatikleştirilmesi, deprem izleme ve erken uyarı sistemlerinin hız ve hassasiyetinin artırmayı hedefliyor.

İkinci proje ise sağlıkta erken teşhis alanına odaklanıyor. Yapay Zeka Ekosistemi Derneği'nin 'Türk-Ses' projesine sağlanacak destekle, ses kayıtlarını analiz eden açık kaynaklı bir yapay zeka platformunun Alzheimer gibi nörobilişsel bozuklukların erken teşhisinde kullanılması ve erken tıbbi müdahaleye katkı sağlaması amaçlanıyor.

Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Şeref Sağıroğlu yürütücülüğünde düzenlenen proje, insan sesi ve solunum biyobelirteçlerini analiz ederek başta Alzheimer hastalığı olmak üzere nöro-bilişsel bozuklukları erken evrede tespit ve risk değerlendirmesine yönelik yapay zeka tabanlı bir sistem geliştirmeyi hedefliyor.

Açıklanan son fonla birlikte google.org'un 2016'dan bu yana Türkiye'deki kar amacı gütmeyen kuruluşlara sağladığı toplam destek 69 milyon dolara ulaştı. Bu tutarın 7 milyon dolardan fazlası nakdi, 61 milyon dolardan fazlası ise ayni desteklerden oluşuyor.

'Kamu için Yapay Zeka' yol haritası, kamuda bilinçli yapay zeka entegrasyonu, inovasyonu destekleyen politikalar ve geniş ölçekli yetkinlik kazandırma olmak üzere üç ana başlıkta şekilleniyor. Yol haritasında bulut odaklı ve yapay zekayı önceleyen politikalar, modern veri sistemleri ve destekleyici yasal düzenlemeler kritik unsurlar arasında gösteriliyor.

Google, yapay zekanın sorumlu biçimde yaygınlaştırılması için kamu görevlileri ve kamu sektörü liderlerine yönelik uzmanlık eğitimleri konusunda da işbirlikleri yürütüyor. Stratejinin sonraki aşamasında ise eğitim, lojistik ve siber güvenlik alanlarında yapay zeka ve bulut çözümlerinin ölçeklendirilmesi, dijital güvenin güçlendirilmesi ve ihracat rekabetçiliğinin artırılması hedefleniyor.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından Ankara'da bir otelde düzenlenen ve Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu 'AI Tomorrow Summit 2026' etkinliğinde açıklanan girişim, Türkiye'nin kamu inovasyonunda bölgesel lider konuma gelmesini hedefliyor.

Etkinlikte konuşan Google Türkiye Kamu İlişkileri ve Politikaları Direktörü Tolga Sobacı, dünya genelinde kamu yönetimlerinin yapay zekayı yeni nesil ekonomik değer üretimi ve kamu hizmetlerinin dönüşümü için ölçeklendirdiğini belirterek, Türkiye'nin bu alanda güçlü bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı.

Dünya genelinde vizyoner hükümetlerin, kamu hizmetlerinde devrim yaratmak ve yeni nesil ekonomik değerlerin önünü açmak için yapay zekayı ölçeklendirdiğini aktaran Sobacı, 'Güçlü dijital altyapısı ve dinamik yetenek havuzuyla Türkiye, bu küresel dalgaya liderlik etmek için benzersiz bir konuma sahip. Küresel bir hiper ölçekleyiciden gelecek olan ve geçtiğimiz yıl duyurulan yerel Google Cloud bölgemiz, bu dijital geleceğin temel yapı taşını oluşturacak.' diye konuştu.

Etkinlikte, PwC tarafından hazırlanan 'Kamu için Yapay Zeka' raporunda da Türkiye'ye özel bulgular ilk kez paylaşıldı.

Rapora göre, kamu sektöründe yapay zekanın öncü şekilde benimsenmesi 2035 yılına kadar Türkiye ekonomisi için 'üçlü yapay zeka getirisi' sağlayabilecek.

Bu kapsamda bütçe açığında yüzde 12'ye varan daralma, kamu yönetiminde üretkenlikte yüzde 3'e varan artış, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'da (GSYH) yüzde 3'e ve hane halkı gelirinde yüzde 2'ye varan yükseliş potansiyeli öngörülüyor.

- Google.org'dan 2 milyon dolarlık yeni destek

Etkinlikte verilen bilgilere göre, google.org'un 2 milyon dolarlık yeni desteği, toplumsal faydaya odaklanan iki öncelikli projeye finansal ve teknik katkı sunacak. Bunlardan ilki, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'ne sağlanacak Google Cloud kredilerini de içeren deprem izleme projesi olacak.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünden Doç. Dr. Çağrı Diner yürütücülüğünde gerçekleştirilen proje, bu destekle, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün ulusal sismik ağının modüler bir yapay zeka algoritmasıyla otomatikleştirilmesi, deprem izleme ve erken uyarı sistemlerinin hız ve hassasiyetinin artırmayı hedefliyor.

İkinci proje ise sağlıkta erken teşhis alanına odaklanıyor. Yapay Zeka Ekosistemi Derneği'nin 'Türk-Ses' projesine sağlanacak destekle, ses kayıtlarını analiz eden açık kaynaklı bir yapay zeka platformunun Alzheimer gibi nörobilişsel bozuklukların erken teşhisinde kullanılması ve erken tıbbi müdahaleye katkı sağlaması amaçlanıyor.

Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Şeref Sağıroğlu yürütücülüğünde düzenlenen proje, insan sesi ve solunum biyobelirteçlerini analiz ederek başta Alzheimer hastalığı olmak üzere nöro-bilişsel bozuklukları erken evrede tespit ve risk değerlendirmesine yönelik yapay zeka tabanlı bir sistem geliştirmeyi hedefliyor.

- Yol haritası, üç ana başlıkta şekilleniyor

Açıklanan son fonla birlikte google.org'un 2016'dan bu yana Türkiye'deki kar amacı gütmeyen kuruluşlara sağladığı toplam destek 69 milyon dolara ulaştı. Bu tutarın 7 milyon dolardan fazlası nakdi, 61 milyon dolardan fazlası ise ayni desteklerden oluşuyor.

'Kamu için Yapay Zeka' yol haritası, kamuda bilinçli yapay zeka entegrasyonu, inovasyonu destekleyen politikalar ve geniş ölçekli yetkinlik kazandırma olmak üzere üç ana başlıkta şekilleniyor. Yol haritasında bulut odaklı ve yapay zekayı önceleyen politikalar, modern veri sistemleri ve destekleyici yasal düzenlemeler kritik unsurlar arasında gösteriliyor.

Google, yapay zekanın sorumlu biçimde yaygınlaştırılması için kamu görevlileri ve kamu sektörü liderlerine yönelik uzmanlık eğitimleri konusunda da işbirlikleri yürütüyor. Stratejinin sonraki aşamasında ise eğitim, lojistik ve siber güvenlik alanlarında yapay zeka ve bulut çözümlerinin ölçeklendirilmesi, dijital güvenin güçlendirilmesi ve ihracat rekabetçiliğinin artırılması hedefleniyor.

Daha sonra Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından açılan, ASELSAN, TÜBİTAK Bilgem ile yarıştıkları yarışmayı tek dron imha etmeyi başaran çözümle kazandıklarını dile getiren Dayanç, böylece ALKA sisteminin doğduğunu ve teslimatlara başladıklarını belirtti.

Öncelikle kritik tesislerin yurt içinde korunmasını, daha sonra da operasyonel birliklerin özellikle yoğun sürü kamikaze dron tehditlerine karşı korunmasını sağlayacak şekilde sistemi geliştirdiklerini dile getiren Dayanç, şöyle konuştu:

'2,5 kilovatla başladığımız bu ilk sistemimizden sonra 5 kilovat ve 10 kilovatlara çıkmış durumdayız. Günümüzde dron tehditlerinin hızları, tehdit tipleri arttı. İlk başlarda hepsi elektronik radyo kontrollü olurlarken şu anda kablolu tiplere geçtiler ve soft kill tarzında elektronik karıştırmaya karşı robust (dayanıklı) bir hal almış oldular. ALKA, hem soft kill hem de hard kill yapabilecek bir kabiliyet kazanarak sistemde var olmaya devam ediyor.

Halihazırda envantere vermiş durumdayız. Operasyonel olarak görev yapıyor 10 kilovatlık sistemimiz ve sürekli geliştirmeye haiz. Çünkü tehditler her geçen gün hızlanıyor. Dolayısıyla algılama ve tespit zamanlarını kısma, iyileştirmeler konusunda radarımızda güncellemeler yaptık. Daha fazla hedefi tespit edebilmek adına da yeni radar teknolojilerine geçmek üzerine çalışmalar yapıyoruz.'

⁠Hava savunmanın son noktası

Yapay zeka algoritmalarını ALKA'da uyguladıklarını anlatan Dayanç, özellikle dron sayısı çok arttığı zaman operasyonel reaksiyon süresini kısmak için algoritmaları komuta kontrol sisteminin içine gömdüklerini ifade etti. Dayanç, 'Hem algılama süresini hem önceliklendirmeyi hem de operatöre düşen zamanlamayı kısacak şekilde tedbirlerimizi aldık. Güncelliyoruz. Sahadan gelen geri bildirimlerden her geçen gün iyileştirmeye devam ediyoruz.' dedi.

Plakanın kalınlığı, vurma bölgesi ve lazer çıkış enerjisine bağlı olarak dronların 1 ile 5 saniye aralığında etkisiz hale getirilebildiğini belirten Dayanç, 'Her geçen gün enerjimizi artırıyoruz. Enerjimiz arttıkça bu süre giderek kısalıyor.' diye konuştu.

Dayanç, ALKA'nın kritik altyapıları, intikal eden birlikleri, üs bölgelerini korurken hava savunmasının son noktası olarak görev yaptığını vurguladı.

Geleceğin ihtiyaçları için gelişiyor

Koray Dayanç, dünyada bu alandaki çeşitli çözümlerle paralel şekilde geliştirme çalışmalarını sürdürdüklerini dile getirerek şunları kaydetti:

'ROKETSAN olarak ALKA, sürekli gelişim içinde tuttuğumuz bir altyapımız, yönlendirilebilir enerji sistemimiz. Bu konuda sahadan aldığımız geri bildirimler ve operasyonel tecrübelerimizle Türk Silahlı Kuvvetlerinin gelecekteki ihtiyaçlarını da çözecek şekilde ilerliyoruz. Özellikle ÇELİK KUBBE'nin lazer gücü olarak, çok katmanlı hava savunma unsuru olarak ALKA'nın yer almasını ve son noktada hard kill olarak görev yapmasını konumlandırıyoruz. Bu konuda da çalışmalarımız devam ediyor.'

ALKA'nın enerji gücünün gelişimine ilişkin soruya Dayanç, 'Daha hızlanacağız. Yani 2x2x2 şeklinde değil de belki 5, 10, 20 katlar şeklinde ilerlememiz gerekiyor. Çünkü tehditler çok hızlı ve asimetrik şekilde gelişiyor. Dolayısıyla güç çarpanını da hızlı bir şekilde artıracağız.' yanıtını verdi.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Sohbet robotundan, belirli bir hesabı, yeni bir e-posta adresiyle ilişkilendirilmesi istendi. Sohbet robotunun yeni adrese gönderdiği doğrulama koduyla hesapların şifreleri yenilendi.

Bu süreçte Meta'nın güvenlik tedbirlerini atlatmak için de VPN aracılığıyla konumlar farklı gösterildi ve birçok hesap ele geçirildi.

Bu yöntemle ele geçirilenler arasında eski ABD Başkanı Barack Obama'nın başkanlık döneminde kullandığı Obama Beyaz Saray resmi Instagram hesabı gibi üst düzey profiller de yer aldı.

Meta'dan bir sözcünün, konuya ilişkin açıklamasında, güvenlik zafiyetinin fark edilmesinin ardından sorunun giderildiği ve etkilenen hesapların kurtarılması için çalışmalara başlandığı ifade edildi.

Açıklamada, 'dünya liderlerinin hesaplarının bu yolla ele geçirildiği' iddiasının asılsız olduğu kaydedildi.

Muhabir: Emirhan Demir

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Microsoft Türkiye ofisinde düzenlenen imza törenine KoçDigital Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Akarca, KoçDigital Genel Müdürü Evren Dereci, Microsoft Güney Avrupa Genel Müdürü Kristina Tikhonova ve Microsoft Türkiye Genel Müdürü Levent Özbilgin katıldı.

İşbirliği kapsamında KoçDigital'in Endüstri 4.0, yapay zeka, ileri analitik ve tedarik zinciri alanlarındaki deneyimi, Microsoft'un teknolojik altyapısıyla bir araya gelecek.

İki şirket, Türkiye'de farklı sektörlerde faaliyet gösteren kurumların ihtiyaçlarını birlikte analiz ederek şirketler için özelleştirilmiş çözümler geliştirecek.

Agentic AI, Industrial AI ve Physical AI alanlarında kurumsal ve endüstriyel çözümler ele alınacak. Copilot, Azure AI ve ilgili Microsoft teknolojileriyle geliştirilecek çözümlerin, şirketlerin süreçlerini daha hatasız, hızlı, verimli ve sürdürülebilir hale getirmesine katkı sunması amaçlanıyor.

Varılan mutabakat kapsamında taraflar, şirketlere özel kullanım senaryolarının belirlenmesi, hızlı prototipleme, pilot proje geliştirme, eğitim programları, hackathonlar ve teknik destek faaliyetleri gibi alanlarda birlikte çalışma kararı aldı.

- 'Güçlü sanayinin yapay zekayla birleşmesi rekabet avantajı yaratır'

Açıklamada imza törenindeki değerlendirmelerine yer verilen KoçDigital Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Akarca, Türkiye'nin güçlü sanayi altyapısının yapay zekayla birleştiğinde önemli bir rekabet avantajı yaratabileceğini belirtti.

Akarca, 'Bu işbirliği, kurumların dijital dönüşümünü hızlandırmanın yanı sıra Türkiye'de endüstriyel yapay zeka ekosisteminin gelişimi için de değerli bir adım.' ifadesini kullandı.

KoçDigital Genel Müdürü Evren Dereci de yapay zekanın artık kurumlar için yalnızca bir teknoloji yatırımı değil, rekabet gücünü belirleyen yeni iş yapış şekli haline geldiğini vurguladı.

Dereci, 'KoçDigital'in sektörel deneyimini Microsoft'un güçlü teknoloji altyapısıyla buluşturuyoruz. Amacımız, Türkiye'deki kurumların yapay zekayı somut iş sonuçları üreten, ölçeklenebilir bir değere dönüştürmesine katkı sağlamak.' değerlendirmesinde bulundu.

- 'Yapay zeka kurumlar için yeni büyüme ve rekabet alanları yaratıyor'

Microsoft Güney Avrupa Genel Müdürü Kristina Tikhonova da Microsoft'un bulut ve yapay zeka teknolojilerini, KoçDigital'in güçlü sektör ve uygulama yetkinlikleriyle bir araya getirerek, Türkiye'de endüstriyel yapay zeka ekosisteminin gelişmesine katkı sağlamayı hedeflediklerini kaydetti.

Microsoft Türkiye Genel Müdürü Levent Özbilgin ise yapay zekanın dönüştürücü gücünün, kurumlar için yeni büyüme ve rekabet alanları yarattığını aktardı.

Özbilgin, 'KoçDigital ile gerçekleştirdiğimiz bu iş birliğiyle, farklı sektörlerdeki kurumların yapay zekayı iş süreçlerine entegre ederek daha verimli, sürdürülebilir ve yenilikçi modeller geliştirmelerine destek oluyoruz. Yapay zeka tabanlı bu 360 derecelik kültür dönüşümü sayesinde projelerden daha somut ve ölçeklenebilir sonuçlar elde edildiğini görüyoruz.' ifadelerini kullandı.

48 saatlik programda proje geliştirmesi istenen öğrenciler, aralarında iş bölümü yaparak uzayda bulunan yerli uyduların güvenliğini sağlamayı amaçlayan çalışma yürüttü.

Öğrenciler, yerli uydularının uzaydaki dolaşımları sırasında birbirleriyle ve uzay çöpleri çarpışma risklerini simüle eden, olası bir çarpışma anını bildiren Kovaryans Odaklı Risk Uyarı (KORU) sistemi geliştirdi. Sistem, çarpışma riskini tespit ettiği anda uydunun yönünün ve hızının değiştirilmesi gerektiğine dair uyarı gönderiyor.

Proje, uyduların ömrünü uzatmayı ve çarpışmaya bağlı ekonomik kaybın önüne geçmeyi amaçlıyor.

Projede yer alan öğrencilerden bilgisayar mühendisliği 2. sınıf öğrencisi Mahmut Donalı, AA muhabirine, 'KORU' sisteminin testlerini yaptıklarını, 28 Türk uydusunu izlemeye aldıklarını söyledi.

Yapay zeka destekli sistemin olası risk anında 3 farklı uyarı gönderdiğini belirten Donalı, şöyle devam etti:

'Uyduların son 6 yıl içindeki hareketlerini ve gözlemlerini bir dosya içine aldık. Bu dosyaları simülasyon ortamımıza aktardık. Bununla ilgili bir yapay zeka modeli eğittik. Bu yapay zeka modelini de bir programlama dili üzerinden geliştirdik ve ardından simülasyon ortamında bütün uyduları ve uzay çöplerini yerleştirerek uyduların gezinimlerini sağladık.'

Donalı, uyduların güncel hareketlerini, doğrultularını, yön ve hızlarını simülasyon ortamında takip ettiklerini anlatarak, '3 aşamalı risk uyarı sistemi var. Kırmızı, turuncu ve yeşil uyarımız var. Bu uyarı sisteminde kırmızı uyarıdaysa eğer çarpışma riskinin bulunduğunu gösteriyor ve bizim uydumuzun kuzey yönünde 15 metre/saniyelik bir hareket yapmasını ve kullanacağı yakıt miktarını gösterebiliyoruz.' ifadesini kullandı.

Türkiye'nin güncel 28 uydusunu takip edebildiklerini kaydeden Donalı, 'TUA Astro Hackaton finali olacak. Biz de bu projeler arasında yer alacağız. Projemiz başvuru aşamasında, kabul gelmesini bekliyoruz. Beklentimiz derece almak ve geliştirdiğimiz projeyi Türkiye Uzay Ajansının uzay çalışma programına eklemek. Uyduların takibini güzel bir şekilde sağlamak istiyoruz.' diye konuştu.

Yapay zeka makine öğrenmesi bölümü 2. sınıf öğrencisi Hiranur Sözeri de olası çarpışma riskinin önüne geçmeyi amaçladıklarını dile getirerek, 'Herhangi bir çarpma olmadığı için uyduda paneller veya herhangi bir şey zarar görmeyecek. Uydumuzun maliyeti düşüp ömrü artmış olacak.' dedi.

Muhabir: Semih Şahin

Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği (İMDER) Yönetim Kurulu Başkanı Özer Şahin, AA muhabirine, iş makinelerinin artık yalnızca sahada çalışan ekipmanlar olmaktan çıktığını, veri üreten, analiz eden ve karar süreçlerini destekleyen akıllı sistemler haline geldiğini belirtti.

Şahin, sektörün teknoloji eksenli yeni bir sürece girdiğini vurgulayarak, yapay zeka destekli çözümlerin verimlilik, iş güvenliği ve sürdürülebilirlik alanlarında önemli bir dönüşüm sağladığını bildirdi.

Özellikle büyük ölçekli madencilik projelerinde otonom sistemlerin öneminin artacağına dikkati çeken Şahin, 'Yarı otonom, otonom ve uzaktan yönetilebilen sistemler, riskli sahalarda insan müdahalesini azaltarak iş güvenliğini güçlendiriyor.' dedi.

Şahin, söz konusu sistemlerin yakıt tüketiminin optimize edilmesi, makine duruş sürelerinin azaltılması ve önleyici bakım uygulamalarıyla maliyetlerin düşürülmesine de katkı sağladığını kaydetti.

İstif Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Derneği (İSDER) Yönetim Kurulu Başkanı Serkan Karataş da depo ve lojistik operasyonlarında yapay zeka tabanlı sistemlerin hızla yaygınlaştığını aktardı.

Karataş, söz konusu operasyonlarda hız, enerji yönetimi ve operasyon güvenliğinin giderek daha kritik hale geldiğine işaret ederek, yapay zeka tabanlı filo yönetimi, operatörsüz forkliftler, rota optimizasyonu sağlayan yazılımlar ve elektrikli istif makinelerinin artık yatırım kararlarında daha fazla öne çıktığını bildirdi.

Küresel pazarda elektrikli ve bağlantılı sistemlere geçişin hızlandığını belirten Karataş, 'Elektrikli ve otonom sistemler, depo ve lojistik operasyonlarında sektörün yeni standartlarını oluşturuyor. Türkiye'de e-ticaret, sanayi üretimi ve lojistik yatırımları büyüdükçe bu teknolojilere olan talep de artacak.' değerlendirmesinde bulundu.

İMDER verilerine göre, Türkiye iş makineleri üretimi ve ihracatında istikrarlı büyümesini sürdürüyor.

Sektörün 2025 yılı ihracatı yaklaşık 2 milyar dolara ulaşırken 'İnşaat ve Madencilik Makineleri' grubu tüm makine grupları arasında en fazla ihraç edilen üçüncü grup oldu. İhracatta öne çıkan ilk dört pazar ise Almanya, Rusya, ABD ve Fransa olarak sıralandı.

Sektörde bu yılın ocak ve şubat ayı verilerine göre iç pazarda daralma görülürken ihracat güçlü seyrini korudu. İnşaat ve madencilik makinelerinde ihracat, yılın ilk iki ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 21 artışla 348 milyon dolara yükseldi.

İSDER verilerine göre ise istif makineleri sektörünün ihracatı, tamamlayıcı alt sektörlerle birlikte yaklaşık 1 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Yarın başlayacak ve 6 Haziran'a kadar sürecek 18. Uluslararası İş ve İnşaat Makine, Teknoloji ve Aletleri İhtisas Fuarı KOMATEK, iş ve istif makineleri sektöründeki yeni teknolojileri ve uluslararası iş birliklerini yerinde görmek isteyen paydaşları İstanbul'da bir araya getirecek.

Muhabir: Ali Atar

Eyalet yönetimi, ChatGPT'nin sahibi olan şirket OpenAI'ı, aldatıcı ve haksız ticaret uygulamaları, ihmali ve ürün sorumluluğu yasalarını ihlal etmesi gerekçesiyle suçlayarak şirketin üst yöneticisi (CEO) Sam Altman'ın da firmasının tutumundan kaynaklanan insan hayatına yönelik riski tamamen görmezden geldiğini savundu.

Dava dilekçesinde, ChatGPT hakkında toplu katliam yapanlara yardım etmek, intiharı teşvik etmek, insanları kamuoyu önünde küçük düşürmeye neden olmak, reşit olmayanları ebeveyn gözetimi olmadan bir araca bağımlı hale getirmek ve kullanıcıların eleştirel düşünme becerilerini kaybetmelerine neden olmak gibi bir dizi suçlama yer alıyor.

Florida Başsavcısı Uthmeier, 'Sam Altman ve ChatGPT, çocuklarımızın güvenliği ve emniyeti yerine yapay zeka yarışını seçti. Kamu güvenliği yerine karı seçtiler ve biz Florida'da buna izin vermeyeceğiz.' ifadelerini kullandı.

Pensilvanya eyalet yönetimi de 'Character.AI' isimli yapay zeka sohbet robotunun kendisini doktor gibi tanıtarak kullanıcıları lisanslı bir hekimden tıbbi tavsiye aldıklarını düşünmeye sevk ettiği gerekçesiyle robotu geliştiren şirkete dava açmıştı.

Muhabir: Yasin Yorgancı

Araştırmacılar, deneysel ilaç ya da standart kemoterapi uygulanmak üzere rastgele seçilen yaklaşık 500 hastanın verilerini analiz etti.

Araştırmada daha önce tedavi görmelerine rağmen rahatsızlıkları ilerlemeye devam eden pankreas kanseri hastalarına deneysel ilaç günlük verildi. Deneysel ilacı kullananlar ile standart kemoterapi alanların hayatta kalma oranları karşılaştırıldı.

Araştırmacılar, deneysel ilacı kullananların ortalama yaşam süresinin 13,2 ay, kemoterapi alan hastaların ise 6,7 ay olduğunu saptadı.

Deneysel ilacı kullananların hayatta kalma sürelerinin neredeyse iki katına çıktığı, ayrıca daha az yan etki yaşadıkları tespit edildi. Hastalığın ilerlemediği sürenin ilacı kullananlarda 7,2 ila 7,3 ay, kemoterapi alanlarda ise 3,5 ila 3,6 ay olduğu görüldü.

İlacın pankreas kanseri vakalarının yüzde 90'ından fazlasında tümör büyümesini besleyen mutasyona uğramış proteini bloke ettiği, tedavinin bırakılmasına yol açan yan etkilerin, ilacı kullanan hastalarda daha az olduğu belirlendi.

Araştırmanın sonuçları, 'New England Journal of Medicine' dergisinde yayımlandı.

Muhabir: Elif Gültekin Karahacıoğlu

Bu kapsamda, kamu, özel ve gönüllü kuruluşlar arasında işbirliğine katkı amacıyla oluşturulan Bilişim Teknolojileri, İletişim ve Yapay Zeka Çalışma Grubu araştırmalarını yoğunlaştırdı.

Bilim insanlarından oluşan çalışma grubu, ilerleyen günlerde başta çalıştaylar olmak üzere çeşitli etkinliklerle yapay zekanın farklı alanlarda kullanımını, etkilerini ve atılabilecek adımları değerlendirecek. Ortaya konulacak çıktılar, karar alıcılara raporlanacak. Akademi, bu çalışmalarla yapay zeka alanında kurum ve kuruluşlara danışmanlık yapmayı planlıyor.

Ayrıca, Türkiye'de bilişim teknolojisi alanındaki araştırmalar için teknik altyapının güçlendirilmesi ve insan gücünün artırılması amaçlanıyor.

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, AA muhabirine, Akademinin çeşitli alanlarda çalışma grupları olduğunu, bunlardan birinin de yapay zeka üzerine çalıştığını söyledi.

Şeker, kurulan çalışma gruplarında, belirlenen alanlarda dünyada neler yapıldığını, kimlerin hangi çalışmaları yürüttüğünü, Türkiye'nin bu alanlarda ne tür eksiklikleri olduğunu ve ilgili teknolojilerden daha verimli ve başarılı nasıl istifade edilebileceğini analiz ettiklerini bildirdi.

TÜBA'nın kendi üyeleri başta olmak üzere Türkiye'den ve yurt dışından öne çıkan bilim insanlarını davet ettiğini vurgulayan Şeker, çevrim içi toplantılarla da konuyu değerlendirmeye, rapor hazırlamaya ve kitaplaştırmaya gayret ettiklerini anlattı.

Yapay zekanın hukuk ve eğitimdeki etkileri inceleniyor

Şeker, son dönemde yapay zekaya ilişkin 3 başlık üzerinde çalıştıkları bilgisini vererek, şöyle konuştu:

'Bunlardan biri, yapay zekanın iklim değişikliğiyle beraber ortaya çıkacak salgınlar ve afetlerde nasıl kullanılacağına yönelik yapmış olduğumuz çalışmalar. Bunun yanı sıra hukukta ve eğitimde yapay zekanın nasıl kullanılabileceği gündemimizde. Bunların her birinin stratejik anlamda önemi söz konusu.'

Türkiye'nin yapay zeka alanında strateji belgeleri bulunduğunu ve yenisinin hazırlandığını hatırlatan Şeker, 'Biz de hazırladığımız raporları ilgili komisyonlara ve bakanlıklara gönderiyoruz. Oralardan dönüş oluyor, istifade etmek üzere danışman talepleri geliyor. TÜBA olarak onları da karşılıyoruz.' dedi.

Muhabir: Mert Davut

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü, Akdeniz Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ortaklığında gerçekleştirilen TÜBİTAK 1001 projesi ile Marmara Denizi'nin kirlilik tarihi araştırılıyor.

Projenin ara raporuna göre, çalışma kapsamında Marmara Denizi'nin 14 kritik noktasından alınan sediment karotlarının ilk analizleri sonuç verdi. İncelenen örneklerde mikroplastik dağılımı, kirletici yükü ve radyoizotop tarihlemesine ilişkin ilk bulgular yer alıyor.

Çalışmaların sonraki aşamasında polimer karakterizasyonu ve metal kirliliğine yönelik analizler sürdürülecek.

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven'in yürütücülüğünde geçen yıl başlatılan projede, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsüne ait Bilim-2 araştırma gemisiyle deniz tabanından 'ahtapot' adı verilen karot cihazı kullanılarak 40-50 santimetre uzunluğunda sediment örnekler çıkarıldı.

- 'Çınarcık Çukuru'nda dikkati çekici bulgular elde ettik'

Güven, AA muhabirine, Marmara Denizi'nin, tek bir ülkenin yönetiminde olması nedeniyle insan faaliyetlerinin etkilerini izlemek açısından dünyadaki birçok denize göre daha kontrollü ve özel bir araştırma alanı sunduğunu söyledi.

Projede ilk etapta Marmara Denizi'nin farklı baskılar altındaki bölgelerini temsil edecek örnekleri açtıklarını belirten Güven, 'İzmit Körfezi, Gemlik Körfezi, Marmara'nın en derin noktası olan Çınarcık Çukuru, İmralı Baseni ve Marmara'nın orta kesiminden alınan sediment karotlarında mikroplastiklerin dikey dağılımını ve karakterizasyonunu inceledik. Özellikle yoğun sanayi, nüfus ve tatlı su girdilerinin etkisindeki İzmit Körfezi ile Karadeniz kaynaklı akıntıların taşıdığı yükün toplandığı Çınarcık Çukuru'nda dikkati çekici bulgular elde ettik.' ifadelerini kullandı.

Güven, sediment örneklerinde yapılan tarihlendirme çalışmalarının Ege Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsünde yürütüldüğüne işaret ederek, 'Geçmişten günümüze artan bir plastik kirliliği trendi bütün istasyonlarda net şekilde görülüyor. 2000'li yılların başından itibaren plastik kirliliğinde belirgin bir artış görüyoruz. İstasyondan istasyona değişmekle birlikte bazı bölgelerde yaklaşık 3 katlık artış söz konusu.' diye konuştu.

- 1999 Gölcük Depremi'nin denizlerdeki izine ulaşıldı

Çalışmalarda 1999 Gölcük Depremi'nin izlerine de rastladıklarını anlatan Güven, şunları kaydetti:

'İzmit Körfezi ve Çınarcık Baseni'nde deprem dönemine denk gelen katmanlarda plastik miktarında ciddi artış tespit ettik. Bu artışın, deprem sonrası karasal ortamdaki kirletici yükün deniz ortamına taşınmasıyla ilişkili olduğunu düşünüyoruz. Karasal ortamda yaşanan büyük olayların denizel ortama taşınan yükü sedimentte kayıt altına alınabiliyor.'

Güven, projede sediment katmanlarında 1960'lı yıllara kadar uzanan anlamlı mikroplastik kirliliği tespit ettiklerine dikkati çekerek, daha eski katmanlarda da tekil plastik parçacıklarıyla karşılaştıklarını aktardı.

Polimer analizlerinin tamamlanmasının ardından belirli dönemlerde kullanılan plastik türleriyle sanayi ve tüketim alışkanlıkları arasındaki ilişkinin daha net ortaya konabileceğini belirten Güven, belirli dönemlerde alınan kararların ya da üretim alışkanlıklarının denizdeki karşılığını görmeyi hedeflediklerinin altını çizdi.

- 'Şu ana kadar tespit ettiğimiz mikroplastiklerin yaklaşık yüzde 94'ü fiber yapıda'

Güven, 'Şu ana kadar tespit ettiğimiz mikroplastiklerin yaklaşık yüzde 94'ü fiber yapıda. Bunlar saç teli benzeri ince plastik parçacıkları.' bilgisini verdi.

Fiberlerin en önemli kaynaklarından birinin sentetik tekstil ürünleri olduğuna işaret eden Güven, çamaşır yıkama sırasında açığa çıkan liflerin, mikro arıtma sistemi olmadığı için arıtma tesislerinden geçerek denize ulaştığını söyledi.

Güven, İzmit Körfezi'nde ise özellikle kozmetik ürünlerinde kullanılan mikro boncuklara rastladıklarını belirtti.

- Plastiklerin Marmara'da nasıl taşındığı araştırılıyor

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Mustafa Yücel de projenin yalnızca plastik varlığını değil, plastiklerin Marmara'da nasıl taşındığını ve hangi bölgelerde biriktiğini anlamayı amaçladığını dile getirdi.

Marmara'daki derin çukurların çevreden gelen partikülleri biriktiren doğal depolama alanları gibi çalıştığına dikkati çeken Yücel, Çınarcık Çukuru, İzmit Körfezi ve Gemlik Körfezi gibi bölgelerin Marmara'nın plastik tarihçesini anlamak için önemli alanlar olduğunu gördüklerini kaydetti.

Yücel, depremin sadece fiziksel yıkım oluşturmadığını, kıyıdaki kirletici yükü ve çöpleri de Marmara'nın daha derin bölgelerine taşıdığını belirterek, 'Bu da bize depremselliğin sadece jeofizik bir olay değil, aynı zamanda deniz ekosistemini ve kirlilik döngülerini etkileyen bir unsur olduğunu gösteriyor.' dedi.

Sıfır Atık Vakfından yapılan açıklamaya göre, Bakanlıkla işbirliğiyle düzenlenecek festivalde çevre bilincinin yanı sıra enerji verimliliği, yenilenebilir enerji teknolojileri ve Türkiye'nin enerji bağımsızlığı vizyonu ziyaretçilerle buluşturulacak.

Bakanlığın sosyal medya hesaplarından paylaşılan görüntülerde Yavuz Sondaj Gemisi'nden, 'Biz Mavi Vatan'da enerjide tam bağımsız Türkiye için çalışırken, sizin rotanız Sıfır Atık Festivali olsun.' çağrısı yapıldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, enerji verimliliğinin yalnızca ekonomik tasarruf sağlayan bir uygulama olmadığını, aynı zamanda doğal kaynakların korunması, çevresel sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi ve Türkiye'nin enerji güvenliği açısından stratejik önem taşıdığını belirtti.

Ağırbaş, 'Enerjide Verimlilik, Gelecekte Dönüşüm' temasıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımızla beraber organize ettiğimiz Sıfır Atık Festivali'yle gençlerimize, Türkiye'nin bağımsızlığı için enerji verimliliğinin önemini anlatacağız.' ifadesini kullandı.

Festivalde, çocuklar ve gençler için enerji verimliliği temalı uygulamalar, yenilenebilir enerji eğitim kitleri, güneş enerjisi deneyim alanları, yapay zeka destekli teknolojiler ve interaktif etkinlikler yer alacak.

Etkinlik alanında Türkiye'nin enerji bağımsızlığı yolculuğunun sembolleri arasında gösterilen 'Fatih' ve 'Yavuz' isimli sondaj gemilerine ilişkin içerikler, Fatih Sondaj Gemisi'nin maketi, doğal gaz arama faaliyetlerine yönelik uygulamalar ile enerji altyapısını tanıtan interaktif deneyimler ziyaretçilerle buluşacak.

Bu kapsamda festivalde, enerji verimliliği ile sıfır atık yaklaşımının ortak hedeflerine dikkat çekilecek, daha az enerji tüketen ve kaynaklarını daha verimli kullanan bir toplumun aynı zamanda ekonomik bağımsızlığını ve enerji güvenliğini güçlendireceği vurgulanacak.

Yavuz Sondaj Gemisi'nin festivaline ilişkin davet mesajı da Türkiye'nin enerjide tam bağımsızlık vizyonu ile sürdürülebilirlik hedeflerinin ortak bir yansıması olarak dikkati çekti.

Festivalde enerji verimliliği, geri dönüşüm ve kaynak yönetimi konularında farkındalık oluşturulması hedefleniyor.

Etkinliğe ilişkin detaylar ve kayıt işlemleri 'sifiratikfestivali.org' internet adresinden yapılıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu güç içindeki payı yüzde 62,5'e, yerli kaynakların payı ise yüzde 71,7'ye ulaştı.

Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücü 26 bin 769 megavat, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15 bin 75 megavat seviyesine yükseldi.
 

Muhabir: Mikail Bıyıklı

Planlanan model kapsamında, kullanıcıların kimlik bilgilerinin doğrudan paylaşılması yerine e-Devlet üzerinden oluşturulacak kişiye özel doğrulama anahtarlarıyla hesap erişiminin sağlanması hedefleniyor. Düzenlemenin temel amacı; sahte hesapların önüne geçmek, çevrimiçi suçlarla mücadeleyi güçlendirmek ve dijital ortamda güvenliği artırmak olarak gösteriliyor.

Dijital Güvenlik ve Mahremiyet Dengesi

Uzmanlar, kimlik doğrulama uygulamalarının çevrimiçi güvenliği artırma potansiyeline sahip olduğunu belirtirken, kişisel verilerin korunmasına ilişkin endişelerin de göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Özellikle milyonlarca kullanıcının yer aldığı sosyal medya platformlarında uygulanacak sistemlerin hangi verileri işleyeceği, bu bilgilerin nasıl saklanacağı ve üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmayacağı gibi konuların net şekilde açıklanmasının önem taşıdığı ifade ediliyor.

Sahte Hesaplarla Mücadelede Yeni Adım

Kimlik doğrulama zorunluluğunun hayata geçirilmesi halinde anonim hesapların ve sahte profillerin önemli ölçüde azalabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte, kullanıcıların ifade özgürlüğü, veri güvenliği ve mahremiyet haklarının korunmasına yönelik hukuki güvencelerin de düzenlemenin ayrılmaz bir parçası olması gerektiği vurgulanıyor.

Dijital güvenlik ile bireysel haklar arasındaki dengeyi sağlamayı amaçlayan olası düzenlemelerin detaylarının önümüzdeki süreçte netleşmesi bekleniyor.

Genel görüşe sunulan taslak, İHA'ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine ilişkin emniyet, güvenlik ile teknik usul ve esasları yeniden düzenliyor.

Buna göre, İHA operasyonları riske göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayrılıyor.

Sertifikalı kategoride bulunanlar, kalabalık insan grupları üzerinden uçuş yapabilecek, insan ve tehlikeli madde taşınmasında kullanılabilecek.

Yabancı tescilli İHA'lar için 20 gün önceden uçuş izni alınması gerekecek.

Tarım ve Orman Bakanlığınca ruhsatlandırılmış İHA sistemleri ile izin verilen bitki koruma ürünlerinin uygulanması, tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmeyecek.

Sertifikalı kategorideki İHA'lar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.

Türkiye'de İHA sistemlerine ilişkin tescil, kayıt, denetim ve yetkilendirme süreçlerini yürütmeye yetkili otorite olan SHGM, İHATTYS'ni kuracak ve işletecek.

İHA trafiğini izleyip yönetmek amacıyla kurulacak sistemle anlık konum takibi ve uçuş emniyeti tespitleri merkezi olarak yapılabilecek.

Genel Müdürlük, kayıtlı İHA'ların anlık konum ve uçuş durum bilgisini izleme, coğrafi bölge verilerini işleticilere makine tarafından okunabilir dijital formatta yayımlama ve gerçek zamanlı güncelleme, uçuş izni başvurularını, onaylarını ve iptallerini çevrim içi ve belgelenebilir biçimde kayıt altına alma, aynı hava sahasını aynı anda talep eden birden fazla İHA arasında çatışma tespiti yaparak işleticileri uyaracak biçimde sistemi tasarlama ve işletme çalışmalarını yönetecek.

Tarım ve Orman Bakanlığınca ruhsatlandırılmış İHA sistemleri ile serbest bölgelerde (yeşil bölge) ve meskun mahal dışında gerçekleştirilecek tarımsal operasyonlarda, İHATTYS üzerinden yapılacak bildirim yeterli olacak, ayrıca operasyonel yetkilendirme aranmayacak.

Talimatta belirtilen usul ve esaslara aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun ilgili ceza hükümleri ile SHGM Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanacak.

Genel Müdürlük, emniyet denetimleri sonucu talimat gerekliliklerini karşılamadığı tespit edilen işleticilerin operasyonel yetkilendirmelerini, Hafif İHA İşleticisi Sertifikası ve pilotların yetkinlik belgelerini sınırlandırarak askıya alabilecek veya iptal edebilecek.

Kurumdan gerekli izinler alınmadan veya belirlenen sahalar dışına çıkılarak gerçekleştirilen uçuşlarda, ilgili şahıs ve işletmeler hakkında idari yaptırım işlemleri başlatılacak ve suç teşkil eden fiiller bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak.

İşletici ve pilot, İHA'nın terör ve yasa dışı kullanımına karşı tedbir almakla yükümlü olacak, mahremiyet ihlalinde Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.

Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için yaş sınırı 16 olacak. Ancak 'C0 sınıfı' İHA'nın işletilmesinde, azami kalkış ağırlığı 500 gramın altındaki İHA'ların kullanılmasında, 16 yaşından büyük yetkin pilotun doğrudan denetimi altında yapılan uçuşlarda asgari yaş sınırı aranmayacak.

Başka bir ülkede tescilli İHA işleticisi, Türk hava sahasında operasyon yapmak istediğinde tescil edildiği ülkenin otoritesinden aldığı geçerli operasyonel yetkilendirmeyi ve Genel Müdürlükçe talep edilen risk analizlerini sunacak.

Genel Müdürlük veya onun yetkilendirdiği kurum ve kuruluşlar, sunulan yetkilendirmenin planlanan operasyon yeri ve şartları için uygunluğunu teyit ederek, yerel saha kısıtlamaları hakkında işleticiyi bilgilendirecek.

Yabancı tescilli İHA'ların Türk hava sahasında gerçekleştireceği her türlü operasyon, en az 20 gün önce Genel Müdürlüğe başvuru yapılması ve izin alınması şartına bağlanacak. Acil durum, kamu güvenliği, basın-yayın faaliyetleri ve afet müdahalesi gibi öngörülemeyen hallerde Genel Müdürlük, başvuru süresini kısaltabilecek veya bu şartı aramaksızın geçici uçuş izni düzenleyebilecek.

Yabancı pilotların lisanslarının tanınması, karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesi ve uluslararası antlaşmalar çerçevesinde Genel Müdürlükçe değerlendirilecek.

Özel veya sertifikalı kategoride operasyon yapanlar ile açık kategoride azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üstü olan veya üzerinde kamera, mikrofon gibi kişisel verileri kaydetmeye yarayan sensör bulunan İHA'ları işletenler, Genel Müdürlüğün sistemine kayıt yaptıracaklar.

Sertifikalı kategorideki İHA'lar ile azami kalkış ağırlığı 150 kilogram ve üzerinde olanlar, Genel Müdürlük Hava Aracı Sicili'ne tescil edilecek ve buna ilişkin işaret alacak.

Kayıt ve tescil başvuruları, diğer ilgili kurumların sonuçlandırmasını müteakip Genel Müdürlükçe en geç 15 iş günü içinde tamamlanacak.

Muhabir: Arife Yıldız Ünal

Elektrikli Araç Sahipleri Endişeli

Elektrikli araç kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte birçok sürücü, maliyet avantajı nedeniyle araçlarını evlerinde kurdukları AC şarj üniteleriyle şarj etmeyi tercih ediyor. Ancak son dönemde ortaya çıkan bazı uygulamalar, evde şarj işlemlerinin mevzuat açısından nasıl değerlendirildiği konusunda soru işaretlerine yol açtı.

İddialara göre bazı kullanıcılar, konut aboneliği üzerinden gerçekleştirilen yüksek tüketim miktarları nedeniyle incelemeye alındı. Yapılan denetimlerde, kullanımın abonelik türüne uygun olmadığı veya elektrik enerjisinin ticari amaçla kullanıldığı yönünde değerlendirmeler yapıldığı öne sürüldü.

840 Bin TL'ye Varan Ceza İddiaları

Kamuoyuna yansıyan haberlerde, bazı elektrikli araç sahiplerine yüz binlerce lirayı bulan para cezaları kesildiği ileri sürüldü. Özellikle sosyal medya ve sektörel platformlarda yer alan paylaşımlarda, ceza tutarlarının 840 bin TL seviyelerine kadar çıktığı iddia edildi.

Uzmanlar ise her olayın kendi teknik ve hukuki koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Ev tipi şarj kullanımının tek başına kaçak elektrik anlamına gelmeyeceği, ancak sayaç dışı bağlantı, abonelik ihlali veya mevzuata aykırı tesisat uygulamalarının farklı sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.

Mevzuat Tartışmaları Sürüyor

Elektrikli araç pazarının hızla büyümesiyle birlikte ev tipi şarj sistemlerine ilişkin düzenlemeler de daha fazla önem kazanmaya başladı. Sektör temsilcileri, kullanıcıların mağduriyet yaşamaması için elektrik abonelik türleri, kurulum standartları ve şarj altyapısına ilişkin kuralların açık şekilde bilgilendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Öte yandan enerji hukukçuları, herhangi bir cezai işlem uygulanabilmesi için teknik inceleme raporları ve mevzuata dayalı somut tespitlerin bulunmasının zorunlu olduğuna dikkat çekiyor.

Yetkililerden Açıklama Bekleniyor

Konuya ilişkin iddiaların kamuoyunda geniş yankı uyandırmasının ardından gözler enerji sektörü düzenleyicileri ile elektrik dağıtım şirketlerinden yapılabilecek açıklamalara çevrildi. Elektrikli araç kullanıcıları, evde şarj işlemlerinin hangi koşullarda yasal kabul edildiğine ilişkin daha net düzenlemeler ve bilgilendirmeler talep ediyor.

​​​​​​​Middle East Institute'un bu yıl yayımladığı analize göre Suudi Arabistan, BAE ve Katar'ın toplam 8-10 gigavat düzeyinde AI bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor. Uzmanlar, Körfez'in yapay zeka yarışına 'model üreticisi' değil, 'hesaplama gücü ve veri merkezi sağlayıcısı' olarak girdiğini değerlendiriyor.

International Data Corporation'ın (IDC) verilerine göre de küresel yapay zeka altyapı harcaması 2025'te 318 milyar dolara ulaştı. Orta Doğu ve Afrika bölgesinde yapay zeka altyapı harcamaları geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500'den fazla artarak 1,8 milyar dolara çıktı. Bu artışın Körfez'deki yapay zeka girişimleri ve ulusal yapay zeka altyapı yatırımlarıyla bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.

BAE'nin en önemli güncel hamlesi 5 gigavat kapasiteli 'Stargate UAE' projesi olarak görülüyor. ABD'li şirket OpenAI'ın açıklamasına göre Abu Dabi'de kurulacak 1 gigavatlık Stargate UAE yapay zeka işlem kümesinin ilk 200 megavatlık bölümünün bu yıl devreye alınması bekleniyor. Projede G42, OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank şirketleri yer alıyor.

Microsoft'un ise 2023'te başladığı BAE'ye yönelik sermaye, gelişmiş AI ve bulut veri merkezleri yatırımlarını 2029'a kadar 15,2 milyar dolara yükseltmesi bekleniyor.

Öte yandan BAE, yapay zeka eğitimini de tüm sınıf seviyeleri için 2025-2026 eğitim-öğretim yılından itibaren zorunlu hale getirdi.

Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF), Mayıs 2025'te Humain adlı yapay zeka şirketini kurdu. PIF'e göre Humain, veri merkezleri, bulut altyapısı, yapay zeka modelleri ve uygulamalar dahil yapay zeka değer zincirinin tamamında faaliyet gösterecek. Bunun, Suudi Arabistan'ın petrol bağımlılığını azaltma ve ekonomiyi bilgi temelli yapıya dönüştürme hedefinde önemli rol oynaması bekleniyor.

Suudi Arabistan'ın yapay zeka altyapısı için en dikkati çekici gelişmelerden biri de Nvidia ile yapılan işbirliği oldu. Nvidia'dan yapılan açıklamada, Humain'in gelecek 5 yılda 500 megavata kadar çıkabilecek kapasitede yapay zeka fabrikaları kurmak üzere Suudi Arabistan'a yatırım yapacağı ifade edildi. Yatırımın binlerce Nvidia çipi ile destekleneceği kaydedilen açıklamada, bu kapsamda şirketin gelişmiş yapay zeka çiplerinden 18 bin adet göndereceği belirtildi.

Tüm bu gelişmeler, Riyad yönetiminin yapay zekayı Vision 2030 Programı'nın ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle birlikte ele aldığını gösteriyor.

Katar ise BAE ve Suudi Arabistan'a kıyasla daha küçük ölçekli ancak stratejik yatırımlarla öne çıkıyor. Katar, hem akıllı hem de çevre dostu şehirler, altyapı ve hizmetler tasarlamak için yapay zekadan yararlanıyor.

Ülke, yapay zeka, teknoloji ve inovasyon programları için 9 milyar Katar riyali teşvik ayırdı. Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50'den fazla yapay zeka uygulaması geliştirmeye yönelik anlaşma imzalandı.

Katar'ın en güncel büyük hamlesi ise Katar'ın ulusal yapay zeka şirketi Qai ile Brookfield ortaklığı oldu. Brookfield ve Qai, Katar'da ve seçili uluslararası pazarlarda yapay zeka altyapısı geliştirmek için 20 milyar dolarlık stratejik yatırım ortaklığı kurdu.

Bu gelişmeler, BAE, Suudi Arabistan ve Katar'ın sermaye, enerji ve veri merkezi yatırımlarıyla yapay zekada küresel model üreticisi olmaktan çok, işlem gücü ve altyapı sağlayıcısı olarak konumlanma stratejisini güçlendirdi.

Ayrıca, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta veri merkezlerinin hedef haline gelmesi, Körfez'in stratejik yapay zeka altyapı yatırımlarının önemini de gösterdi.

Muhabir: Zeynep Duyar, Mert Davut

BLUEVISION'ın, büyük ticari gemilerden lüks yatlara, insansız deniz araçlarından askeri platformlara kadar geniş bir yelpazede hizmet vermesi, deniz emniyetini en üst düzeye çıkarması hedefleniyor.

BLUEVISION, deniz trafiğinde durumsal farkındalığı artırmak amacıyla modüler karar destek ve navigasyon yardımcı ürünü olarak geliştirildi. Geleneksel yöntemlerin aksine sadece kamera verilerini kullanmakla kalmıyor, AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) sensör verileriyle kameradan elde edilen bilgileri eşleştirerek 'güvenli deniz resmini' oluşturuyor. Sistemin en dikkat çekici özelliği, radarın kör kaldığı veya tespit etmekte zorlandığı küçük botlar, şamandıralar ve su üstündeki insan gibi unsurları gerçek zamanlı konumlandırabilmesi olarak öne çıkıyor.

Modüler yapısıyla kolay entegrasyonu da mümkün kılan sistem, gelişmiş bilgisayarlı görü ve akıllı füzyon teknolojileri üzerine inşa edildi. Donanım tarafında termal ve gündüz kameraları, yüksek işlem gücüne sahip yapay zeka işleme ünitesi ve dokunmatik görüntüleme paneli barındırıyor.

BLUEVISION, gece ve gündüz şartlarında tam performansla çalışma kapasitesine sahip bulunuyor, canlı video akışı üzerine dijital verilerin bindirilmesiyle operatöre anlık bilgi sunumu sağlıyor. Su üstündeki nesneleri (gemi, bot, şamandıra ve benzeri) otomatik sınıflandırıyor ve coğrafi konumlarını hassasiyetle tahmin ediyor. Çarpışma riski içeren durumlarda operatörü sesli ve görsel uyarılarla destekleyen 'dijital gözcü' yaklaşımı sunuyor.

BLUEVISION, kısa sürede kritik platformlarda kendisini kanıtladı. Türk Deniz Kuvvetleri envanterine giren SANCAR Silahlı İnsansız Deniz Aracı (SİDA), otonom navigasyon ve arama kurtarma görevlerinde BLUEVISION teknolojisini kullanmaya başladı. Sistem, HAVELSAN'ın ADVENT Savaş Yönetim Sistemi ile tam entegre çalışarak otonom seyir emniyetini destekliyor.

Ayrıca VN Maritime ve Piloda Shipyard iş birliğiyle RAFNAR botlarına entegre edilen sistem, ticari konteyner gemilerinde de mürettebatın kullanımına açıldı.

HAVELSAN, BLUEVISION ile sadece standart navigasyon aracı değil istihbarat, gözetleme ve keşif (İGK), arama kurtarma (SAR) ve hatta denizaltılar için periskop gözetleme gibi özel modüller sunan kapsamlı çözüm sağlıyor. Sürekli öğrenen ve yazılım güncellemeleriyle yeni senaryolara uyum sağlayan bu altyapı, denizlerde insan hatasını minimize ederek operasyonel verimliliği artırıyor.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal