Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile T3 Vakfı öncülüğünde, Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ (STM) yürütücülüğünde gerçekleştirilen şampiyonaya bu yıl 847 takım başvurdu. Yarışma sürecini başarıyla tamamlayan 24 pilot, ikinci etapta mücadele etmeye hak kazandı. Pilotlar sıralama, eleme ve final turlarında zaman, hız, çeviklik ve engel geçiş performanslarına göre yarışacak.

Şampiyonada FPV (First Person View) sistemine sahip yarış dronları kullanılıyor. Pilotların parkuru mümkün olan en kısa sürede tamamlamalarının yanı sıra engelleri yüksek hassasiyetle aşmaları gerekiyor.

Yarışmaya katılan dronların 180 ila 250 milimetre çapında olması ve maksimum 6S batarya voltajında çalışması şartı bulunuyor. Analog görüntü ve iletim sistemlerinin kullanıldığı yarışmada HD sistemlere izin verilmiyor. Dronlar ayrıca yarışma öncesinde güvenlik ve teknik uygunluk açısından hakem heyetinin kontrolünden geçiriliyor.

Batman Atletizm Pisti'nde 5 Eylül'de başlayacak ikinci etapta, pilot brifingi ve güvenlik bilgilendirmesinin ardından sıralama turları yapılacak. Sıralama sonuçlarına göre oluşturulan eleme gruplarında mücadele eden pilotlardan ikinci güne kalacak finalistler belirlenecek.

6 Eylül'de devam edecek eleme turlarının ardından final yarışlarına geçilecek. Parkurda en iyi dereceyi elde eden pilotlar gün sonunda düzenlenecek ödül töreninde açıklanacak.

TEKNOFEST Drone Şampiyonası'nın tüm etaplarını başarıyla tamamlayarak dereceye giren yarışmacılar, World Drone Cup'a katılmaya hak kazanacak. Böylece Batman'daki etap, pilotlar için uluslararası yarışmaya uzanan önemli aşamalardan biri olacak.

İkinci etapta birinci olan pilot 40 bin, ikinci 30 bin, üçüncü ise 20 bin lira ödül kazanacak.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, merkezin müdürlüğüne Doç. Dr. Seyhan Murtezan Ibrahimi getirildi. IBU'nun mevcut akademik birikimi ile TMV'nin uluslararası akademik bağlantılarını bir araya getiren merkezin, nitelikli araştırma ve yayın faaliyetlerine zemin oluşturması hedefleniyor.

Merkezde, Türkiye'nin iç ve dış politikası, kamu politikaları ve bölgesel ilişkilerinin yanı sıra Türkiye ekonomisi, ticaret, yatırım, kalkınma ve bölgesel entegrasyon konularında çalışmalar yürütülecek.

Merkezin çalışma alanları arasında Türk dili ve kültürü, kültürel diplomasi, eğitim politikaları, öğretmen eğitimi ve karşılaştırmalı eğitim çalışmalarının yanı sıra tarih, sosyoloji, medya ve iletişim ile hukuk gibi disiplinler de yer alacak.

Merkez, araştırma projeleri ve tematik çalışma gruplarının oluşturulmasının yanı sıra ortak araştırma ağları, veri ve rapor üretimi ile ihtiyaç halinde politika notları hazırlanmasına yönelik çalışmalar da gerçekleştirecek.

Atölye ve metodoloji çalışmaları, seminer dizileri, misafir konuşmacı programları ile ulusal ve uluslararası katılımlı sempozyum, kongre ve konferansların düzenlenmesi, merkezin bilimsel faaliyetleri kapsamında planlanıyor.

Merkezin eğitim faaliyetleri kapsamında ise IBU bünyesindeki Türkçe Öğretmenliği ve Türkçe Sınıf Öğretmenliği lisans programları ile Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Eğitimi yüksek lisans programlarının ve Türk Dili ve Edebiyatı doktora programının ilişkili hale getirilmesi öngörülüyor.

Ayrıca merkez bünyesinde Türkiye Çalışmaları yüksek lisans programının hayata geçirilmesi, Balkan University Press bünyesinde de Türkiye çalışmaları konusunda kitap dizilerinin oluşturulması ve orta ile uzun vadede hakemli bir akademik derginin kurulması amaçlanıyor.

- 'Akademik bir platform oluşturacak'

Açıklamada görüşlerine yer verilen IBU Rektörü Prof. Dr. Lütfi Sunar, Türkiye Araştırmaları Merkezi'nin üniversite bünyesinde kurulmasından duyduğu memnuniyete değinerek, merkezin üniversitenin akademik kapasitesini ve bölgenin akademik ile kültürel gelişimini güçlendirecek önemli bir adım olduğunu belirtti.

Sunar, Türkiye araştırmalarının yalnızca Türkiye'yi değil, Türkiye ile Balkanlar arasındaki tarihi, kültürel, ekonomik ve akademik ilişkileri anlamak açısından da önemli bir çalışma alanı olduğunu ifade ederek, merkezin farklı disiplinlerden akademisyenleri bir araya getirecek akademik bir platform oluşturacağını kaydetti.

Türkiye Araştırmaları Merkezi Müdürü Doç. Dr. Seyhan Murtezan Ibrahimi de merkezin kuruluşunun Türkiye çalışmaları açısından önemli bir akademik imkan oluşturduğunu aktardı.

Merkezin temel hedeflerinden birinin Türkiye'ye ilişkin nitelikli ve disiplinlerarası akademik bilgi üretmek olduğunu belirten Ibrahimi, çalışmaların Balkanlar ve Türkiye arasındaki ilişkileri de kapsayacağını ifade etti.

Ibrahimi, temel amaçlarının Türkiye'ye ilişkin nitelikli akademik üretimi artırmak ve bu alandaki çalışmaları sürdürülebilir bir kurumsal yapı içerisinde gerçekleştirmek olduğunu belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Türkiye'yi yalnızca tek bir disiplin üzerinden değil, siyaset, ekonomi, dil, kültür, eğitim, tarih, sosyoloji, medya ve hukuk gibi farklı alanların katkısıyla ele almayı amaçlıyoruz. IBU'nun mevcut akademik kapasitesini daha güçlü bir araştırma ağı içerisinde değerlendirmek istiyoruz. Üniversitemizde Türkiye ile doğrudan ilişkili önemli lisansüstü programlar bulunuyor. Merkez, bu akademik birikimin araştırma projeleri, bilimsel toplantılar ve yayın faaliyetleriyle daha görünür hale gelmesine katkı sağlayacak. Balkanlar bizim için önemli bir çalışma alanı. Türkiye'nin Balkanlar ile tarihi, kültürel, ekonomik ve siyasi ilişkileri, Türkiye çalışmalarının önemli boyutlarından birini oluşturuyor. Bu nedenle, Türkiye'yi Balkanlar perspektifinden de ele alan araştırmaları desteklemek ve Türkiye ile Balkanlar arasındaki akademik etkileşimi güçlendirmek istiyoruz. Aynı zamanda, yayın faaliyetlerine önem vereceğiz. Uzun vadede, uluslararası akademik ağlarla bağlantılı, düzenli ve nitelikli bir yayın yapısı oluşturmayı hedefliyoruz. IBU bünyesinde akademik olarak konumlandırılan Türkiye Araştırmaları Merkezi'nin işleyişinin akademik kalite, şeffaf yönetişim, düzenli raporlama ve yıllık faaliyet planı ilkeleri doğrultusunda yürütülmesi öngörülüyor.'

Yeni yılla birlikte vergi, harç ve cezalarda uygulanacak zam oranına ilişkin ilk hesaplamalar ortaya çıktı. Sözcü yazarı Erdoğan Süzer’in mevcut enflasyon verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, 2027 yılı için geçerli olacak yeniden değerleme oranı yüzde 28’e yaklaşabilir.

Beklentinin gerçekleşmesi ve artış oranında herhangi bir indirime gidilmemesi halinde Hataylıların günlük yaşamını doğrudan ilgilendiren çok sayıda ödeme kalemi zamlanacak.

YENİDEN DEĞERLEME ORANI YÜZDE 28’E YAKLAŞABİLİR

Vergi, harç ve cezaların yeni yıldaki artışını belirleyen yeniden değerleme oranı, 2026 yılı için yüzde 25,49 olarak tespit edilmişti. Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili tebliği 27 Kasım 2025’te yayımlanmıştı.

Temmuz ayı itibarıyla 12 aylık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin yüzde 27,49 seviyesinde gerçekleştiği belirtildi. Ağustos, eylül ve ekim ayı üretici enflasyonunun geçen yılki seviyelere yakın gelmesi durumunda yeniden değerleme oranının yüzde 27,9’a çıkacağı hesaplanıyor.

Aylık Yİ-ÜFE ortalamasının yüzde 2 olması halinde oranın yüzde 27,66, yüzde 2,5 olması durumunda ise yüzde 29,01 seviyesinde gerçekleşebileceği öngörülüyor.

HATAYLILARIN ÖDEYECEĞİ ÜCRETLER ARTACAK

Yeniden değerleme oranının yüzde 28’e yaklaşması halinde Hatay’da araç sahiplerinden yurt dışına çıkmayı planlayan vatandaşlara kadar geniş bir kesim etkilenecek.

Artıştan etkilenmesi beklenen başlıca ödemeler şöyle:

• Motorlu Taşıtlar Vergisi
• Trafik cezaları
• Ehliyet harçları
• Pasaport harçları
• Yurt dışı çıkış harcı
• Yurt dışından getirilen telefonların IMEI kayıt ücreti
• Mobil hat ilk tesis vergisi
• Beyanname damga vergileri

IMEI KAYIT ÜCRETİ 70 BİN LİRAYA YAKLAŞACAK

Yüzde 27,9’luk tahminin gerçekleşmesi halinde yurt dışından getirilen cep telefonları için ödenen IMEI kayıt ücretinin 54 bin 258 liradan yaklaşık 69 bin 450 liraya çıkması bekleniyor.

Bu senaryoda IMEI kayıt maliyeti tek yılda 15 bin liradan fazla artmış olacak.

PASAPORT VE EHLİYET MALİYETİ CEP YAKACAK

Hesaplamalara göre 2027 yılında bazı ücretlerin ulaşabileceği tahmini rakamlar şöyle:

• IMEI kayıt ücreti: 69 bin 450 TL
• 10 yıllık pasaport harcı: 18 bin 895 TL
• B sınıfı ehliyetin ilk alım maliyeti: 11 bin 354 TL
• Yurt dışı çıkış harcı: 1.600 TL
• Mobil abonelik ilk tesis vergisi: 896 TL
• Beyanname damga vergisi: 1.522 TL

ARAÇ SAHİPLERİ DE ETKİLENECEK

Hatay’daki araç sahiplerini ilgilendiren Motorlu Taşıtlar Vergisi ile trafik cezaları da yeniden değerleme oranına göre artacak. Hız sınırının aşılması, kırmızı ışık ihlali, emniyet kemeri takmama ve seyir halinde cep telefonu kullanma gibi ihlallerin cezaları yeni yılda daha yüksek tutarlara ulaşacak.

MTV’de ödenecek rakam ise aracın yaşı, motor hacmi, değeri ve tescil tarihine göre değişecek.

RAKAMLAR HENÜZ KESİNLEŞMEDİ

Yüzde 28’e yakın artış ve buna bağlı hesaplanan ücretler henüz resmi tarife niteliği taşımıyor. 2027 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı, ekim ayı enflasyon verilerinin ardından kesinleşecek.

Ayrıca Cumhurbaşkanının bazı vergi ve harçlarda yeniden değerleme oranını artırma veya düşürme yetkisi bulunuyor. Bu nedenle vatandaşların ödeyeceği kesin tutarlar yıl sonuna doğru yapılacak resmi açıklamalarla belli olacak.

Havacılık simülasyonu ve eğitimine odaklanan etkinliğe katılan HAVELSAN, geliştirdiği yerli ve milli teknolojilerle sivil havacılık sektörünün önde gelen temsilcileriyle bir araya geldi.

HAVELSAN, hava yolu şirketleri ve pilot eğitim merkezlerinin ihtiyaçlarına yönelik geliştirdiği tam uçuş simülatörleri (full flight simulator) ile farklı seviyelerdeki uçuş eğitim cihazlarını (flight training device) sektör profesyonellerine tanıttı.

Şirketin fuarda sergilediği çözümler, hava yolları, eğitim kuruluşları ve sektör temsilcileri tarafından incelendi.

APATS 2026, HAVELSAN'ın sivil havacılık alanındaki simülasyon ve eğitim kabiliyetlerini uluslararası paydaşlara tanıtması ve sektör temsilcileriyle yeni temaslar kurması açısından da önemli bir buluşma noktası oldu.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

'Teknogirişim Rozeti' verilen girişim sayısı haziran sonu itibarıyla 1042'ye ulaştı.

Rozet sahibi işletmelere avantaj sağlanması amacıyla KOSGEB Girişimci Destek Programı ile Kapasite Geliştirme Destek Programı çağrılarında da düzenlemeye gidildi.

Böylece teknoloji ve yenilik tabanlı faaliyet yürüten girişimlerin finansman ve kapasite geliştirme desteklerinden daha etkin yararlanabilmesine yönelik adım atıldı.

Yıl sonuna kadar Teknogirişim Rozeti'nin hedef kitle nezdindeki bilinirliğinin artırılmasına yönelik tanıtım çalışmaları yürütülecek.

Rozete sahip girişimlere sunulan destek, teşvik, uygulama ve programların geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesine ilişkin faaliyetlerde bulunulacak.

Böylece Teknogirişim Rozeti verilen girişim sayısının yıl sonuna kadar 5 bine ulaştırılması hedefleniyor.

Rozet, girişimlerin görünürlüğünün artırılması, büyüme potansiyellerinin desteklenmesi ve rekabet güçlerinin yükseltilmesinde anahtar olarak görülüyor.

Teknogirişim Rozeti, işletmelerin yeni finansman programlarına erişiminde de belirleyici unsurlardan biri haline geldi.

KOSGEB aracılığıyla GO Dijital Cüzdan ile sağlanan Yapay Zeka Kredi Programı kapsamında, rozet sahibi olup yapay zeka geliştiren veya kullanan girişimlere 5 milyon liraya kadar kredi imkanı sunuluyor.

Programla yüksek performanslı işlem gücü, güvenli veri depolama altyapıları, yapay zeka araçlarına erişim ve teknoloji yatırımlarının finansmanı amaçlanıyor. Programa başvurular 31 Aralık'a kadar KOSGEB üzerinden yapılabilecek.

Teknogirişim Rozeti'ne Türkiye'de kurulmuş şahıs veya sermaye şirketi statüsündeki işletmeler başvurabiliyor.

Bu işletmelerin KOBİ vasfını taşıması, bağımsız işletme olması ve kuruluş tarihi itibarıyla 15 yılını doldurmaması gerekiyor. Rozet, işletmenin teknoloji ve yenilik tabanlı, ölçeklenebilir bir iş modeline sahip olduğunu belgeliyor.

Belgenin geçerlilik süresi verildiği tarihten itibaren 3 yıl olarak uygulanıyor. Sürenin sonunda rozetin kullanılmaya devam edilebilmesi için yenileme başvurusu yapılması gerekiyor.

Muhabir: Zeynep Duyar

New York'ta yalnızca müzik çalar özelliğine sahip bir ürünün 'Zero Screen Time (Sıfır ekran süresi)' sloganıyla tanıtıldığı reklam kampanyası ve yalnızca belirli bir amaca hizmet eden cihazların yaygınlaşması, akıllı telefon çağında tek işlevli ürünlere yönelik yeni bir eğilimin ortaya çıktığını gösteriyor.

AA muhabiri, teknoloji sektöründe yükselen 'daha az teknoloji' eğilimini Princeton ve Oxford üniversitelerinden uzmanlar ile psikologların değerlendirmeleriyle ele aldı. Uzmanlara göre bu eğilim, yalnızca yeni ürün tercihlerini değil, tüketicilerin teknolojiyle kurduğu ilişkiyi ve şirketlerin pazarlama stratejilerini de dönüştürüyor.

Milenyumun başlarından itibaren akıllı telefonların yaygınlaşması ve mobil internetin gelişmesiyle rekabet daha büyük ekran, daha fazla uygulama ve daha güçlü işlemci üzerine kurulmuştu. Kullanıcıları daha fazla çevrim içi tutmayı hedefleyen sosyal medya şirketleri de hazırladıkları algoritmalarla kullanıcıları sonsuz bir bildirim döngüsüne hapsetti. Bugün aynı şirketlerden bazıları ürünlerini tam tersine, daha az dikkat dağıtan, daha az bildirim gönderen ve kullanıcıyı ekrana daha az bağımlı bırakan özellikleriyle yeniden tanıtıyor.

New York metrosundaki iPod müzik çalar reklamı bunun en dikkat çekici örneklerinden biri oldu. Reklam kampanyasında ürünün tek özelliğe sahip olması ve ekranının bulunmaması bir eksiklik değil, ürünün temel avantajı olarak sunuldu.

Reklam kampanyası, teknoloji dünyasında 'slow tech (yavaş teknoloji)' tartışmalarını yeniden gündeme taşırken, eski iPod geliştiricilerinden Tony Fadell de teknolojinin amacının insanın dikkatini sürekli meşgul etmek değil, gerektiğinde geri planda kalabilmek olması gerektiğini vurguladı.

Teknoloji sektöründe son dönemde yalnızca belirli bir ihtiyaca odaklanan ürünlerin yeniden öne çıkması bu değişimin göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Akıllı telefon deneyimini sınırlandıran, sadece arama, mesajlaşma, not alma ve navigasyon gibi temel özelliklere sahip ürünler ile elektronik kitap okuyucuları 'daha az dikkat dağıtıcı teknoloji' yaklaşımıyla pazarlanıyor.

Bu ürünlerin ortak özelliği, kullanıcıyı mümkün olduğunca sosyal medya, bildirimler ve sürekli çevrim içi olma baskısından uzak tutmayı hedeflemeleri.

Benzer eğilim müzik deneyiminde de dikkati çekiyor. Uluslararası pazar araştırma şirketi Circana'nın verilerine göre, uzun yıllar kablosuz kulaklıkların gölgesinde kalan kablolu kulaklıklar da dünya genelinde yeniden popüler olma eğiliminde. Yıllardır düşüş gösteren kablolu kulaklık satışlarında yeniden artış yaşanıyor.

Bununla birlikte, kablolu kulaklıkların yeniden görünür hale gelmesinde, Bella Hadid, Lily-Rose Depp ve Paul Mescal gibi ünlü isimlerin günlük yaşamlarında bu ürünleri tercih etmesi ile bazı moda markalarının defilelerinde kablolu modellere yer vermesi de etkili oldu.

Princeton Üniversitesi Henry Charles Lea Tarih ve Bilim Tarihi Profesörü D. Graham Burnett, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, insanların dikkat ekonomisinin zararlarının giderek daha fazla farkına vardığını belirterek, 'İnsanlar dikkat ekonomisinin sömürücü yapısından zarar gördüklerinin farkına varıyor ve dikkatlerini korumanın yollarını arıyor.' dedi.

Teknoloji şirketlerinin de bu talebe yanıt vermeye başladığını ifade eden Burnett, 'Büyük ya da küçük şirketler, insanların dikkatlerini korumalarına ve dikkatlerinin sömürücü metalaştırılmasının tuzağından kurtulmalarına yardımcı olacak yeni araçlar sunmaya başladı.' değerlendirmesinde bulundu.

Tek işlevli cihazlara yönelik ilginin yalnızca nostaljiyle açıklanamayacağını vurgulayan Burnett, 'Bu eğilim sadece nostaljiden ibaret değil. İnsan dikkatini korumaya yönelik daha ileriye dönük bir arayışın da parçası.' ifadelerini kullandı.

Burnett, son yıllarda yapay zeka destekli algoritmalar ve yoğun veri toplama üzerine kurulu iş modellerinin insanların dikkatini sürekli yönlendirmeye çalıştığını belirterek, 'Sorun telefonlar değil. Sorun dikkatimizi, zihnimizi, zamanımızı ve duyularımızı sömüren sosyal, teknik ve ekonomik sistemdir.' ifadelerine yer verdi.

Oxford Üniversitesi İnternet Enstitüsü araştırmacısı Matthew Sharpe de insanların günlük yaşamlarının giderek daha fazla dijitalleşmesiyle birlikte buna karşı doğal bir tepkinin ortaya çıktığını belirterek, 'Daha basit, teknolojiye az bağımlı cihazların yükselişini, insanların modern teknolojinin sunduğu bazı kolaylıklardan, bu kolaylıkların getirdiği bazı dezavantajlar olmadan yararlanmalarının bir yolu olarak görüyorum.' dedi.

Sharpe, tek işlevli ürünlerin tüketicilere yalnızca ihtiyaç duydukları özellikleri seçme imkanı sunduğunu ifade ederek, bu eğilimin hızlanacağını söyledi.

Sürekli bildirimler ve sonsuz içerik akışından uzaklaşma isteğinin bilinçli tercih olduğuna dikkati çeken Sharpe, insanların gün sonunda zamanlarını nasıl geçirdiklerini değerlendirdiklerinde, ekran karşısında geçirdikleri süreden çoğu zaman memnun olmadıklarını belirterek, 'Bildirimlerden, algoritmalardan ve sürekli telefonda gezinmekten uzaklaşma isteği, bu düşüncelere sağlıklı bir tepkidir.' ifadelerini kullandı.

Teknoloji şirketlerinin yakın gelecekte kullanıcıların dikkatini korumaya odaklanacağı yönündeki görüşe katılmadığını dile getiren Sharpe, 'Teknoloji şirketleri için kullanıcı dikkatini mümkün olduğunca uzun süre elde tutmak, onu korumaktan hala daha değerli.' dedi.

Sharpe, tüketicilerin bu platformları kitlesel olarak terk etmesi ya da düzenleyici kurumların şirketleri kullanıcı dikkatini korumaya zorlaması halinde bu yaklaşımın değişebileceğini sözlerine ekledi.

Araştırmalar, yetişkinlerin günün önemli bölümünü ekran karşısında geçirdiğini gösteriyor.

ABD'de yayımlanan çeşitli araştırmalara göre yetişkinlerin günlük ekran süresi ortalama 6 ile 7 saat arasında değişiyor. Z kuşağında ise bu süre daha da yükseliyor.

İş ve Örgüt Psikoloğu Nil Madi, dijital yorgunluğun yalnızca ekran karşısında geçirilen süreyle açıklanamayacağına dikkati çekerek, 'Dijital yorgunluk aslında ekran süresinden bağımsız bir durum, dikkatle ilgili. Dijital ortamlarda geçirdiğimiz süre ve yaşadığımız etkileşimle bağlantılı olarak ortaya çıkan zihinsel ve duygusal tükenme.' ifadelerini kullandı.

Sürekli bildirimler ve kesintilerin dikkati olumsuz etkilediğine işaret eden Madi, odaklanmayı bölen bir bildirimin ardından kişinin yeniden işe yoğunlaşmasının yaklaşık 20 dakika sürebildiğini belirterek, 'Teknoloji çok hızlı ilerledi ama bizim dikkatimiz ve beynimiz o kadar hızlı gelişmedi.' dedi.

Bazı kullanıcıların bu nedenle daha sade teknolojilere yöneldiğini dile getiren Madi, 'Dikkatin en değerli varlık haline geldiğinin farkına varan insanlar, ekran yorgunluğu ve teknolojiyle kurdukları ilişkiyi yönetebilmek için tek işlevli ürünlere yönelebiliyor. Burada kontrol hissi ve sadeleşme ihtiyacı etkili olabiliyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Madi, sürekli çevrim içi olmanın stres, kaygı ve zihinsel yorgunluğu artırdığına dikkati çekerek, 'Bu durum hem performansı hem motivasyonu hem de genel iyi oluşu olumsuz etkiliyor.' dedi.

Uzmanlara göre, dijital yaşamın yoğunlaşmasıyla teknoloji sektöründe rekabetin ölçütleri de değişiyor. Daha fazla özellik ve daha uzun ekran süresi yerine, kullanıcıların dikkatini korumaya ve dijital yükü azaltmaya odaklanan ürünlerin önümüzdeki dönemde daha fazla öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

'Sıfır ekran süresi', 'bildirim yok' ve 'tek amaç' gibi mesajlarla öne çıkan bu yeni nesil yaklaşım, sadece geçici bir pazarlama söylemi değil, tüketici alışkanlıklarını yeniden şekillendirebilecek bir eğilimi yansıtıyor ve bu mesajlar teknoloji şirketlerinin kullanıcı beklentilerindeki değişime yanıt verme arayışının göstergeleri arasında değerlendiriliyor.

Muhabir: Muhammet Tarhan

Bankadan yapılan açıklamaya göre, YenidenBiz Derneği ve Ipsos tarafından 319 kadınla gerçekleştirilen 'Kariyer Molasında Kadınlar' araştırması, kariyer molası veren kadınların yüzde 97'sinin yeniden çalışmak istediğini gösteriyor.

Kadınların iş hayatına dönüş sürecinde işveren ön yargıları, esneklik eksikliği ve fırsat eşitsizliği öne çıkan engeller arasında yer alırken, beceri kazandıran eğitimler başlıca ihtiyaç duyulan konulardan biri olarak dikkati çekiyor. Söz konusu ihtiyaçtan hareketle YenidenBiz Derneği ve Işık Üniversitesi işbirliğiyle hazırlanan eğitim programı, kadınların siber güvenlik alanında güncel bilgi ve beceriler kazanmasını ve iş hayatına yeniden katılmalarını destekliyor.

En az 3 yıl iş deneyimine sahip ve iş hayatına en az 6 ay kariyer molası vermiş kadınlar, programa başvurabiliyor. Programa, öncelikli olarak bilgisayar, yazılım ile elektrik-elektronik mühendisliği gibi bölümlerden veya eş değer disiplinlerden mezun, siber güvenlik alanında kariyer hedefleyen, bu alanda kendini geliştirmek ve kurumsal hayata yeniden hazırlanmak isteyen kadınların katılımı hedefleniyor.

Ekim ayında başlayacak ve 10 hafta boyunca 40 saat sürecek program kapsamında katılımcılara ağ, sistem, uygulama, uç nokta ve veri güvenliğinin yanı sıra risk, yönetişim ve uyum başlıklarında kapsamlı eğitim sunulacak. Yapay zeka ve kuantum gibi yeni nesil teknolojilerin de ele alınacağı program, vaka analizleri ve uygulama odaklı çalışmalarla desteklenecek. Programı başarıyla tamamlayan katılımcılar, sertifikasyon sürecine dahil edilecek.

- 'Kariyer molası vermiş kadınlar için bir fırsat'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Burgan Bank Çalışan Deneyimi Genel Müdür Yardımcısı Levent Ergin, teknolojinin iş yapış biçimlerini hızla dönüştürdüğü dönemde siber güvenliğin, kurumlar için stratejik öneme sahip uzmanlık alanlarından biri haline geldiğini belirtti.

Ergin, Bilgi Güvenliği 360 programını kariyer molası vermiş kadınların bu dönüşümün bir parçası olmasını sağlayacak somut bir fırsat olarak gördüklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

'Kadınların teknoloji ve siber güvenlik alanındaki temsiliyetini güçlendirmeyi, güncel yetkinliklerle yeniden iş hayatına katılımlarını desteklemeyi ve sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının gelişimine katkı sunmayı hedefliyoruz. YenidenBiz Derneği ve Işık Üniversitesi ile kurduğumuz bu işbirliğinin, bireysel kariyer yolculuklarının ötesinde daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir teknoloji ekosistemine değer katacağına inanıyoruz.'

İsrail'in siber güvenlik ekosisteminin beş temel unsur üzerine kurulduğunu belirten Yüksel, 'Birincisi eğitim kurumları, ikincisi zorunlu askeri hizmet ve bu askeri hizmetin içerisinde özel bir yere sahip olan askeri istihbarat birimi Unit 8200. Akabinde bunları destekleyen devlet politikaları, girişim sermayesi yatırım fonları ve özel sektör.' dedi.

Bu yapı içinde ilk aşamanın genç yaşta yetenek tespiti olduğunu anlatan Yüksel, analitik kabiliyeti yüksek öğrencilerin lise döneminden itibaren özel programlarla bilgisayar, yazılım ve siber güvenlik alanlarına yönlendirildiğini söyledi. Bu programlardan biri olan 'Magshimim'in de gençleri sonraki aşamada askeri teknoloji ve istihbarat birimlerine hazırlayan bir insan kaynağı havuzu oluşturduğunu belirtti.

Yüksel, 'Magshimim programı, Check Point, Palo Alto Networks ve Wiz gibi önde gelen siber güvenlik şirketlerinin kurucularının yetiştiği programlardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Burada eğitim kurumları özellikle genç yaşta yetenek avcılığı yaparak bu yetenekleri yetiştirmeye odaklanıyor. Devlet ise güvenlik ihtiyaçlarını belirliyor ve bu ihtiyaçlar doğrultusunda yetişmiş insan gücünün teknoloji üretmesini bekliyor.' ifadelerini kullandı.

Bu sürecin yalnızca eğitim ve askerlikle sınırlı kalmadığını vurgulayan Yüksel, girişim sermayesi fonlarının kurulan şirketlerin büyümesini ve uluslararası pazarlara açılmasını desteklediğini, özel sektörün ise sahada karşılaşılan problemleri hızlı biçimde prototipe ve ardından ticari ürüne dönüştürdüğünü anlattı.

İsrail ordusunun sinyal istihbaratı ve siber operasyonlarından sorumlu Unit 8200'ün, ülkenin teknoloji ekosisteminde de belirleyici rol oynadığını söyleyen Yüksel, 'Unit 8200 sadece bir askeri istihbarat birimi olmanın ötesinde, İsrail'in küresel start-up ekosistemini ayakta tutan en önemli yapı taşlarından biridir.' dedi.

Birimde görev yapanların karmaşık ağ dinlemeleri, büyük veri analizi, baskı altında hızlı karar alma ve kriz yönetimi gibi alanlarda doğrudan operasyonel tecrübe kazandığını belirten Yüksel, bu yetkinliklerin askerlik sonrasında teknoloji şirketlerine, yatırım kuruluşlarına ve danışmanlık faaliyetlerine taşındığını anlattı.

Bu geçişte askeri görev sırasında edinilen gizli bilgilerden ziyade teknik beceri, problem çözme kabiliyeti, operasyonel hız ve profesyonel çevrenin öne çıktığını vurgulayan Yüksel, eski Unit 8200 mensuplarının oluşturduğu ağın yeni girişimlerin küresel yatırımcılara ulaşmasını da kolaylaştırdığını söyledi.

Yüksel, birim geçmişinin teknoloji piyasasında önemli bir referansa dönüştüğünü belirterek, 'Son on yılda İsrail'de kurulan yaklaşık bin siber güvenlik şirketinin yaklaşık yüzde 70'inin sahibi Unit 8200 mezunu. Unit 8200'den mezun olmuş ve bir şirket kurmuş kişi aslında bir sertifika gibidir, bunun pazarda ticari olarak bir karşılığı vardır.' değerlendirmesinde bulundu.

Gözetim teknolojilerinin kullanımındaki hukuki sınırlara dikkati çeken Yüksel, bir kişinin takibe alınabilmesi için ciddi bir makul şüphe bulunması ve gözetimin belirli bir hedefle sınırlandırılması gerektiğini belirtti.

Yüksel, İsrail'in ise suç isnadı ya da makul şüphe bulunmayan durumlarda dahi Filistinlileri kitlesel gözetim sistemlerine tabi tuttuğunu savunarak, 'Herhangi bir suç ihtimali olmayan, herhangi bir suç unsuru oluşmayan bir bölgede bir halkı, bir toplumu tamamen kitle gözetim teknolojilerine tabi tutuyor.' dedi.

İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te kullanılan 'Blue Wolf' ve 'Red Wolf' adlı yapay zeka destekli yüz tanıma sistemlerine işaret eden Yüksel, bu sistemlerle elde edilen verilerin analiz edildiğini ve Filistinlilerin profillendiğini belirtti.

İsrail'in burada edindiği saha tecrübesini ekonomik değere de dönüştürdüğünü savunan Yüksel, 'İsrail, özellikle ticari sahada satışı yapılan ürünlerin bir nevi deney laboratuvarını Filistin toprakları üzerinde kurmuş durumda. Teknoloji şirketleri de bu ürünleri yurt dışında satarken sahadaki uygulamaları, laboratuvardan alınmış sonuçlar gibi kullanıp ürünleri ticarileştiriyor.' şeklinde konuştu.

İsrail'in siber kapasitesini konvansiyonel askeri gücü tamamlayan 'asimetrik bir çarpan' olarak tanımlayan Yüksel, askeri operasyonlardan önce siber saldırı, casusluk ve bilgi toplama faaliyetlerinin devreye sokulduğunu söyledi.

İsrail'in istihbarat faaliyetlerinin yalnızca doğrudan çatışma yaşadığı ülkelerle sınırlı olmadığını vurgulayan Yüksel, 'ABD'nin İran'la müzakere aşamalarında yürüttüğü görüşmeleri İsrail istihbaratının siber casusluk faaliyetleriyle dinlediğini biliyoruz. İsrail için bugün sadece bölgesel dinamikler veya bölge ülkelerinin faaliyetleri önem arz etmiyor. İsrail aynı zamanda ABD, Kanada ve diğer dünya devletlerini de aslında bir hedef olarak görüyor.' dedi.

İsrail merkezli NSO Group'un geliştirdiği Pegasus casus yazılımını bu faaliyetlerin en bilinen örneklerinden biri olarak gösteren Yüksel, şirketin uluslararası alanda yoğun eleştirilere konu olduğunu ve ABD Ticaret Bakanlığınca ticari kısıtlama listesine alındığını hatırlattı.

Doğu Akdeniz'deki faaliyetlere de dikkati çeken Yüksel, 'İsrail hem konvansiyonel ortamını hem diplomatik temaslarını hem de siber faaliyetlerini yakın çevremizde, özellikle Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan üzerinden ciddi bir şekilde yürütüyor.' ifadelerini kullandı.

Güney Kıbrıs'ta geçmiş yıllarda Larnaka Havalimanı yakınlarında ele geçirilen ve aktif dinleme sistemleri taşıdığı belirtilen aracı örnek gösteren Yüksel, İsrail'in Doğu Akdeniz'deki teknoloji ve istihbarat faaliyetlerinin yakından takip edilmesi gerektiğini kaydetti.

Muhabir: Şule Özkan

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, Reyhan Salonu'nda 'DEHB'li Öğrenciler İçin 'Dijital Asistan' Dönemi: Öğretmenler Yapay Zekayla Güçleniyor' başlığıyla düzenlenen programa, Biruni Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adnan Yüksel, Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Adnan Ömerustaoğlu, Fatih İlçe Milli Eğitim Müdürü Fatih Çepni, Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Tuba Kalay Usta, Proje Hak Sahibi Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı ile İstanbul'da görev yapan sınıf ve özel eğitim öğretmenleri katıldı.

Yapay zekanın öğretmenin yerini alan değil, eğitim sürecini destekleyen bir araç olarak kullanılması gerektiğinin vurgulandığı programda, açılış konuşmalarının ardından katılımcılara ön testler uygulandı.

Açıklamada programdaki konuşmasına yer verilen Adnan Yüksel, üniversitelerin eğitimde nitelik, bilimsel üretkenlik ve ülkeye katma değer sağlayan çalışmalar ortaya koyması gerektiğini belirtti.

Yüksel, öğrencileri iyi yetiştirmeyi ve akademisyenlerin proje, patent ve nitelikli yayınlarla onlara örnek olmasını önemsediklerini aktararak, 'Onun için hep beraber gayret göstereceğiz. Herkese örnek olacağız. Muhakkak patenti olacak. Muhakkak 1001 projesi olacak. Muhakkak, herkese örnek olan yayınlar yapacak.' ifadelerini kullandı.

Bilimsel çalışmaların Türkiye'ye ve topluma katma değer sağlaması gerektiğini vurgulayan Yüksel, önemli olanın üst seviyelere çıkmak, proje üretmek ve Türkiye'ye katma değer katmak olduğunu aktardı.

- 'TÜBİTAK projesine dönüştürüldü'

Adnan Ömerustaoğlu ise projenin, DEHB'li öğrencilerin eğitiminde yapay zeka destekli öğrenme tasarımının sağlayabileceği katkıları araştırmak üzere geliştirildiğine değinerek, şunları kaydetti:

'Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu konusunda yapay zeka destekli bir öğrenme tasarımının katkı yapacağını düşünerek, hocalarımız birlikte 'Ne yapabiliriz?' diye bir ön çalışma yapıp, sonra da bunu bir TÜBİTAK projesine dönüştürdü. Eğitimle ilgili önemli projeler yapan bir üniversiteyiz, bunun gibi çalışmalara devam edeceğiz.'

Eğitimin geleceğinde kapsayıcılık, teknoloji, sürdürülebilirlik ve insan merkezli yaklaşımın önem kazanacağını belirten Ömerustaoğlu, 'Artık geleceğin eğitimini konuşuyoruz. Geleceğin eğitimi dediğimiz zaman da hemen aklımıza daha kapsamlı, akıllı ve sürdürülebilir, insan merkezli bir eğitim geliyor.' ifadesini kullandı.

Fatih Çepni de Biruni Üniversitesi ile milli eğitim camiası arasındaki işbirliğine değinerek, Rektör Prof. Dr. Adnan Yüksel'in eğitim ve akademik çalışmalar konusundaki yaklaşımının, kendileri için motivasyon kaynağı olduğunu kaydetti.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre Bakan Kacır, ABD'de düzenlenen G20 toplantısında, 'İnovasyon Yanlısı Politika Çerçeveleri, Fırsat ve Refah İçin Teknoloji, Beceri Sahibi Teknik İş Gücü Gelişimi, Yapay Zeka İçin Fikri Mülkiyet Politikaları, Standartlar İçin Yapay Zeka ve Yapay Zeka İçin Standart ile Tedarik Zincirlerinde Sınai İnovasyon ve Yatırım' oturumlarına katıldı.

Kacır, G20 İnovasyon Bakanları Toplantısı'nın ardından Türkiye'nin yapay zeka hedeflerini ve yatırım ekosistemini anlattı.

Burada açıklamalarda bulunan Kacır, Türkiye'de iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka eğitimi verileceğini, 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli ile 10 bin yapay zeka uzmanı yetiştirileceğini bildirdi.

Türkiye'nin yapay zeka ekosistemini güçlendirmeye yönelik adımlar hakkında da bilgi veren Kacır, kamu veri setlerinin geliştiricilere açılacağını ve HIT-30 Programı kapsamında 2030'a kadar veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarında 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının gerçekleştirileceğini kaydetti.

Kacır, yapay zekanın insanlık yararına geliştirilmesinin sadece birkaç ülke ya da birkaç şirket tarafından değil, dünyanın tüm ülkelerinin, tüm toplumların dahil olduğu geliştirme süreçleriyle daha ileri seviyelere taşınabilmesi ve nihayetinde oluşacak faydanın da tüm insanlığın yararına gerçekleşmesinin kendileri için öncelikli hedef olduğunu ifade etti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nı belirlediklerini aktaran Kacır, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Eylem planının ana unsurları 'Fark et, İstifade et, Üret ve Yönet'. Özellikle kamu veri setlerinin geliştiricilere açılmasını, böylelikle Türkiye'de farklı alanlarda yapay zeka odaklı katma değer üretecek projelerin hızlanmasını sağlayacağız. Donanım altyapısını güçlendirecek, veri merkezi kapasitemizi gigavat düzeyine taşıyacağız. Bütün bunların yanında yapay zekanın güvenli şekilde geliştirilmesine yönelik standartların uluslararası düzeyde oluşturulmasına da katkı vereceğiz.

Türkiye, Milli Teknoloji Hamlesi'ni hayata geçirirken yapay zekanın beraberinde getireceği fırsatları en iyi şekilde değerlendiren, yapay zekanın gelişmesine ve insanlığın tümüne hizmet etmesine imkan sağlayacak politikaların uluslararası düzeyde hayata geçmesine öncülük eden ülkelerden biri olacak. Bütün bu adımlarla birlikte küresel barışa, insanlık faydasına ve özellikle refahın dünyanın dört bir yanına daha etkin ve adil şekilde yayılmasına dönük adımları atmayı sürdüreceğiz.'

Muhabir: Zeynep Duyar

Şirketten yapılan açıklamaya göre, LG'nin genişleyen yüksek enerji verimliliğine sahip beyaz eşya portföyü, 4-8 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek IFA 2026 kapsamında Messe Berlin'in 18. Salonunda yer alan Enerji Liderliği Bölgesi'nde (Energy Leadership Zone) sergilenecek.

Şirket, gelişmiş enerji tasarrufu teknolojilerini amiral gemisi modellerin ötesine taşıyarak LG'nin daha geniş ürün portföyünde kullanıma sunuyor ve üst düzey enerji tasarrufu performansını daha fazla hanenin erişimine açıyor.

LG'nin IFA standında sergilenen yeni çamaşır bakım ürünleri, şirketin enerji verimliliğinde standartları daha da yükseltme konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor.

Şirketin amiral gemisi çamaşır bakım ürünleri arasında, A sınıfı gerekliliklerini yüzde 70'e kadar aşan çamaşır makinesi ile Yalnızca Yıkama programında A sınıfı gerekliliklerini yüzde 30'a kadar, Komple Yıkama ve Kurutma programında ise yüzde 10'a kadar aşan bir kurutmalı çamaşır makinesi bulunuyor.

Bu teknolojiler, daha yüksek enerji verimliliğini desteklemek amacıyla çamaşır bakım sürecinin her aşamasında motor hızını ve çıkış gücünü optimize edecek şekilde tasarlandı.

LG'nin yeni kurutucularında yer alan Dual Inverter Heat Pump teknolojisi ise sistem içerisindeki ısıyı verimli şekilde yeniden kullanarak, kurutma performansından ödün vermeden enerji tüketiminin azaltılmasına yardımcı oluyor.

IFA 2026'da gelişmiş enerji tasarrufu teknolojilerini daha erişilebilir modellere de taşıyan şirket, bunlar arasında, bu yılın ilerleyen dönemlerinde piyasaya sunulması planlanan ve daha geniş bir tüketici kitlesine hitap eden yepyeni bir kurutucu da yer alıyor.

- Farklı buzdolabı formlarında yüksek enerji verimliliği

A sınıfı enerji verimliliği sunan geniş bir buzdolabı ürün yelpazesini tanıtan şirketin ürünleri arasında, A sınıfı gerekliliklerini yüzde 35'e kadar aşan dondurucusu altta konumlanan (Bottom-Freezer) modellerin yanı sıra A sınıfı performans sunan Side-by-Side ve French Door modelleri de yer alıyor.

Şirket, kullanım koşullarına dayalı hassas soğutma kontrolü ile enerji kaybını en aza indirmek üzere optimize edilen yalıtım, ısı eşanjörü ve motor çözümleri gibi gelişmiş soğutma ve kompresör teknolojilerinden yararlanarak farklı buzdolabı formatlarında enerji verimliliği standartlarını daha da yukarı taşıyor.

Şirketin yeni buzdolaplarında ayrıca, üç haftalık kullanım verilerini analiz ederek soğutma performansını akıllı bir şekilde ayarlayan ve düşük kullanım dönemlerinde enerji tüketiminin azaltılmasına yardımcı olan AI Saving modu bulunuyor.

- LG bulaşık makinelerinde yüksek enerji verimliliği standart olarak sunuluyor

Yüksek enerji verimliliği artık LG'nin genişleyen bulaşık makinesi portföyünün temel güçlü yönlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yeni ürün yelpazesinin neredeyse tamamı A sınıfı derecelendirmeye ulaşıyor. Bu başarı, su tüketimini azaltarak suyun ısıtılması için gereken enerjiyi düşüren yeni tasarlanmış kompakt bir tahrik ünitesi ve geliştirilmiş Inverter Motor sayesinde mümkün oluyor.

Ürün gamının öncülüğünü ise hava sirkülasyonunu artıran ve kurutma sürelerini kısaltırken A sınıfına kıyasla yüzde 30'a kadar daha fazla enerji tasarrufu sağlayan Hybrid Air Dry teknolojisine sahip modeller üstleniyor.

Günlük kullanım için ideal olan yeni AI SenseClean teknolojisi, enerji ve su tüketiminin azaltılmasına yardımcı olurken hafif kirli bulaşıkları etkili bir şekilde yıkamak üzere tasarlandı.

AI SenseClean, her yük için aynı ayarları uygulamak yerine 32'ye kadar farklı değişkene dayalı kişiselleştirilmiş programlar oluşturuyor. Sıcaklık ve süre gibi faktörleri akıllı bir şekilde ayarlayarak enerji ve zamanı verimli kullanırken etkili bir temizlik performansı sunmaya yardımcı oluyor.

- Daha fazla hane için enerji verimliliğini yeni bir standart haline getirmek

LG'nin IFA 2026'daki Enerji Liderliği Bölgesi alanı, ziyaretçilere şirketin giderek genişleyen yüksek enerji verimliliğine sahip beyaz eşya portföyünü yakından inceleme fırsatı sunuyor.

Şirket, çamaşır bakım çözümlerinden buzdolaplarına ve bulaşık makinelerine kadar üst düzey enerji tasarrufu teknolojilerini daha fazla ürün grubuna taşıyarak, enerji verimliliğini yalnızca premium ürünleri farklılaştıran bir özellik olmaktan çıkarıyor ve Avrupa'nın yanı sıra dünyanın dört bir yanında daha fazla tüketicinin erişebildiği bir fayda haline getiriyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen LG Beyaz Eşya Çözümleri Şirketi Başkanı Baek Seung-tae, 'LG olarak iki hedefi birlikte gerçekleştirmeye odaklanıyoruz. Ürünlerimizde mümkün olan en yüksek enerji verimliliğine ulaşmak ve inovasyonlarımızı daha fazla hanenin erişimine sunmak. En üst düzey enerji performansının yalnızca premium bir seçenek olmaktan çıkıp tüm müşterilerimiz için yeni standart haline geldiği bir pazar oluşturmayı hedefliyoruz.' ifadelerini kullandı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, ekran, kamera, pil ve ses teknolojilerinde geliştirmeler içeren yeni seri, mobil oyunculara üst düzey performans sunmayı hedefliyor.

Qualcomm'un amiral gemisi mobil platformları üzerine kurulan serideki çift çipli mimari, yüksek işlem gücü gerektiren uygulamalarda performansı artırıyor. Snapdragon 8 Elite Gen 5 işlemcili POCO F9 Ultra, şirketin testlerinde 4 milyon 165 bin 108 AnTuTu puanına ulaştı. Her iki modelde kullanılan görsel işlemeden sorumlu VisionBoost D8 çipi, Smart Frame Rate teknolojisiyle saniyede 185 kare (FPS) hızı veriyor.

Yapay Zeka Süper Çözünürlük ve WildBoost Engine teknolojileriyle desteklenen seri, yenileme aralığını 3 milisaniye kısaltarak, oyunculara daha hızlı tepki verme imkanı tanıyor. Game Color Enhancement teknolojisi oyun içi görsel detayları hassas şekilde ayarlarken, saniyede 4 bin 800 hertz (Hz) anlık dokunmatik örnekleme ve şirketin 3D IceLoop soğutma sistemi cihazların performansını korumasına yardımcı oluyor.

Yeni seri, 185 Hz POCO HyperRGB AMOLED ekranlarla geliyor. POCO F9 Ultra 6,9 inç, POCO F9 Pro ise 6,59 inçlik formla kullanıcılarla buluşuyor. Yeni M11 malzemesiyle HDR içeriklerde 10 bin nite kadar tepe parlaklığı sağlayan ekranlar, Xiaomi Vision Care teknolojisi ve TÜV Rheinland Dörtlü Göz Konforu sertifikasıyla uzun süreli kullanımlarda göz yorgunluğunu azaltıyor.

POCO F9 Ultra'nın arka bölümünde dinamik ışıklandırma yer alırken, POCO F9 Pro kutup yeşili renginde karanlıkta homojen ışık efekti oluşturan tasarımla sunuluyor.

Bose işbirliğiyle geliştirilen seri, ses deneyimini ileri taşıyor. POCO F9 Ultra stereo hoparlörlerini ultra geniş bağımsız derin bas hoparlörüyle birleştirirken, POCO F9 Pro ise süper lineer stereo hoparlörlerini özel tasarımıyla destekliyor. Game Audio Mode özelliği ise mobil oyunlarda ayak ve silah seslerini belirginleştirerek, oyuncuların yön algısını güçlendiriyor.

POCO F9 Ultra, 8 bin 50, POCO F9 Pro ise 6 bin 330 miliamper (mAh) batarya kapasitesiyle kullanıcılarla buluşuyor. Serinin tamamında 100 watt kablolu ve 50 watt kablosuz HyperCharge ile 27 watt kablolu ve 22,5 watt kablosuz ters şarj desteği bulunuyor.

- 4K Ultra HD video kaydı imkanı sunuluyor

Seride optik görüntü sabitleyici (OIS) destekli 200 megapiksel (MP) arka ve 32 MP ön kamera sistemi yer alıyor. Uzak nesneler için POCO F9 Ultra'da 5 kat periskop telefoto, 10 kat kayıpsız yakınlaştırma ve 20 kat yapay zeka yakınlaştırma desteği bulunuyor. POCO F9 Pro ise 10 santimetreye kadar yakından netleme yapabilen 50 MP 2,5 kat yüzer telefoto kamerayla geliyor. Seri, 'Live Sinematografi' özelliğiyle 4K Ultra HD video kaydı imkanı tanıyor.

Bordo ve siyah renk seçenekleriyle sunulan POCO F9 Ultra'nın 12 GB RAM ile 256 GB depolamaya sahip versiyonu 79 bin 999 lira, 16 GB RAM ve 512 GB versiyonu 84 bin 999 liradan satılıyor. Beyaz, kutup yeşili ve siyah renklerdeki POCO F9 Pro'nun 12 GB RAM ile 256 GB versiyonu 69 bin 999 lira, 12 GB RAM ve 512 GB depolama seçeneği ise 74 bin 999 liradan kullanıcılarla buluşuyor. Akıllı telefonlar, şirketin resmi internet sitesi ile yetkili mağazalardan satın alınabilirken, çevrim içi mağazaya özel 23 Eylül'e kadar yeni seri alımlarında modele göre 4 ile 5 bin lira arasında indirim kuponları sunuluyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen POCO Global Kıdemli Ürün Pazarlama Müdürü ve Sözcüsü Kang Lou, yeni ürünlerle premium amiral gemisi segmentindeki konumlarını güçlendirdiklerini belirtti.

Lou, 'Teknoloji ve inovasyonla alışılagelmiş standartlara meydan okumaya devam ediyoruz. POCO F9 Ultra ile en yeni teknolojiler ve oyun inovasyonlarından yararlanarak üst düzey performans sunarken, POCO F9 Pro ile amiral gemisi seviyesinde oyun gücünü daha dengeli ve çok yönlü bir deneyimle bir araya getiriyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

Çalışanlara ayrıca görev ve sorumluluklarına göre hazırlanan kısa uygulama modülleri sunulacak. Eğitimler, kamu kurumlarının insan kaynakları sistemleri üzerinden zorunlu tutulacak.

Personelin yalnızca eğitimleri tamamlayıp tamamlamadığı değil, eğitimlerdeki başarı düzeyi de düzenli izlenecek.

Kamu personelinin de hedef grupları arasında bulunduğu yapay zeka okuryazarlığı programlarında, yapay zekanın temel kavramları, üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı, kişisel verilerin korunması, yanlış bilgi ve 'derin sahte' içeriklere karşı farkındalık ile etik kullanım ilkeleri öğretilecek.

Eğitimleri tamamlayanlara, ölçme ve değerlendirme sonucunda kazandıkları temel yetkinlikleri gösteren seviye bazlı mikro sertifikalar verilecek.

Kamu kurumlarındaki dönüşüm, kullanım alanlarının belirlenmesi, uygulamaların sahada denenmesi ve başarılı projelerin yaygınlaştırılmasını içeren 'tara-pilotla-ölçekle' döngüsüyle bütüncül bir yönetişim ve güven çerçevesinde yürütülecek.

Kamudaki bu dönüşümü yönetmek üzere kurumlarda bu alandan sorumlu birim amiri veya başkana bağlı üst düzey yönetici görevlendirilecek.

Söz konusu yönetici, kurumun yapay zeka proje ve uygulamalarından oluşan portföyünü yönetecek, çalışmaların ilerleme durumunu düzenli olarak raporlayacak.

Görevlendirmelerin tamamlanmasının ardından tüm kurumlar, 12 hafta içinde üç yıllık 'Yapay Zeka Yol Haritası' ile yıllık hedeflerini hazırlayacak.

Pilot ve ilk ölçekli konuşlandırmalar için küçük-orta hacimli alımlar önceliklendirilecek, yapay zeka projelerine yönelik kamu alımlarına katılacak girişimlerin teknogirişim belgesine sahip olması esas alınacak.

Her bakanlıkta yapay zekadan yararlanılabilecek alanlar sistematik olarak taranacak. Potansiyeli yüksek alanlarda hızlı pilot uygulamalar başlatılacak, belirlenen başarı eşiğini geçen projeler 6 ile 12 ay içinde ölçeklendirilecek.

Plan kapsamında ilk 12 ayda en az 2 pilot dalgasıyla 10 veya daha fazla bakanlıkta toplam en az 30 yapay zeka pilotunun başlatılması hedefleniyor.

En az 10 kritik kamu hizmeti için pilot aşamasından ölçeklendirmeye uzanan uçtan uca 'pilot-ölçek hattı' kurulacak.

e-Devlet, vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği öncelikli dönüşüm alanı olacak. Kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi uygulamalar öncelikle pilot olarak hayata geçirilecek.

En az 5 yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin e-Devlet üzerinden pilotlanarak ölçeklendirilmesi planlanıyor. Uygulamalarda kişisel verilerin korunması, kararların açıklanabilir olması ve insan gözetimi ilkeleri dikkate alınacak.

Kamu kurumlarında devreye alınan yüksek etkili yapay zeka sistemlerinin de belgelendirme ve değerlendirme süreçlerinden geçirilmesi zorunlu olacak.

Muhabir: Zeynep Duyar

Beton ve asfalt yüzeylerin yoğun olduğu kentlerde, yapılaşmanın etkisiyle sıcaklık çevredeki kırsal alanlara göre daha yüksek seviyelere çıkabiliyor. 'Kentsel ısı adası' olarak adlandırılan bu durum, sıcak hava dalgalarının etkisini artırarak kentlerde yaşayanların yaşam koşullarını daha da zorlaştırıyor.

Kentlerin bu tür iklim kaynaklı risklere karşı daha dirençli hale getirilmesi amacıyla Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Karadeniz Havzası'nda iklim değişikliğine uyumu hedefleyen proje 2024'te hayata geçirildi. Proje kapsamında Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan'daki kentlerde çalışmalar yürütüldü.

Türkiye'deki üniversite ortaklığını İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa'nın yürüttüğü projede, Bulgaristan'dan Sozopol, Yunanistan'dan Kavala, Gürcistan'dan Batum ile Türkiye'den Edirne'nin Uzunköprü Belediyesi proje ortakları arasında yer aldı.

Projenin yürütücüsü İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nilüfer Kart Aktaş, AA muhabirine, projenin temel amacının bilimsel araştırmalarla elde edilen verileri yerel yönetimlerin uygulayabileceği çözümlere dönüştürmek olduğunu söyledi.

İklim krizine doğa tabanlı çözümlerle katkı sağlamanın, kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasına da katkı sunduğuna dikkati çeken Aktaş, 'Yoğun yapılaşma, kentlerin betona gömülmesi, geçirimsiz yüzeyler, hem kent çeperinde hem kent içerisindeki yeşil alanların gittikçe azalmış olması... Kentlerde hava koridorları kalmadı, hava alamıyor kentler. Dolayısıyla ısınıyor.' dedi.

- 'Kentleşme biçimleri kentlerin iklime olan hassasiyetini ortaya koyuyor'

Aktaş, proje kapsamında farklı kentlerde iklim farkındalığı eğitimleri düzenlediklerini belirterek, termal kameralar, kestrel cihazları ve termal kameralı dronlarla yüzey sıcaklığı ölçümleri yaptıklarını söyledi.

Kentlerde termal konforun da incelendiğini aktaran Aktaş, termal konfor yürüyüşleri gerçekleştirdiklerini, elde edilen veriler doğrultusunda kentlere özgü çözüm önerileri geliştirildiğini ifade etti.

Karadeniz Havzası'ndaki şehirlerde yapılan incelemelerde kentleşme biçimlerinin de önemli farklılıklar gösterdiğini dile getiren Aktaş, Batum'un yüksek yapılaşma nedeniyle diğer kentlerden ayrıştığını kaydetti.

Aktaş, insan etkisi ve yapılaşmanın yoğun olduğu yerlerde iklim değişikliği etkilerinin büyük olduğunu vurgulayarak, 'Kentleşme biçimleri, kent planlaması, malzeme seçimleri ve yeşil alanların durumu kentlerin iklime olan hassasiyetini çok net ortaya koyuyor.' dedi.

- Türkiye'nin ilk ve tek peyzaj araştırmaları laboratuvarı kuruldu

Proje kapsamında Uzunköprü'de su toplama alanları, yağmur ve topluluk bahçelerinin bulunduğu bir park inşa edildiğini anlatan Aktaş, doğa tabanlı çözümlerin insanların dinlenip vakit geçirebileceği günlük kullanıma açık bir park alanıyla bütünleştirildiğini ifade etti.

Aktaş, proje kapsamında Sozopol ve Kavala'da hayata geçirilen pilot yeşil alan uygulamalarıyla, iklim uyumlu kentsel tasarım yaklaşımlarının yerel ölçekte test edilmesinin amaçlandığını aktardı.

Projenin hem Türkiye hem de Karadeniz Havzası açısından kapsamlı bir araştırma altyapısı sunduğunun altını çizen Aktaş, 'Bizim için en önemli çıktısı gerçekten çok güzel donanımlı bir laboratuvar kurulmasıydı. 'Landscape Research Laboratory' dedik yani peyzaj araştırmaları laboratuvarı. Hem ülkemizde hem de Karadeniz Havzası içerisindeki ilk ve tek bu derece kapsamlı bir laboratuvar oldu. Güzel çalışmalar yapabileceğimiz belki bundan sonrası için de çok güzel çalışmalar üretebileceğimiz donanıma sahip.' diye konuştu.

- 'Çok az yağış olan bir yerde bile yağmur suyunu toplayabilmek çok önemli'

Proje kapsamında kentlerin farklı iklim özelliklerine sahip olduğunun görüldüğünü belirten Aktaş, iklim değişikliğine uyum çalışmalarında her kent için aynı çözümün uygulanmaması gerektiğini ifade etti.

Aktaş, doğru yerde doğru doğa tabanlı uygulamaların olumlu sonuçlar vereceğine dikkati çekerek, 'Öncelikli olarak o yörenin, o bölgenin klimatik koşullarını öğrenmek lazım. Çok mu yağmur alıyor, çok mu nemi var, çok mu sıcak, soğuk mu, bunlara bakmak gerekiyor. Ekolojik yapısını ve topografyasını da öğrenmek lazım. Tamamen önce o kentin durumuna bakmak gerekiyor.' dedi.

Kentlerde yeşil alanların artırılması gerektiğine işaret eden Aktaş, gölge alanlar oluşturulması, küçük de olsa cep parkları yapılması, uygun cadde ve sokaklarda ağaçlandırmaya gidilmesi gerektiğini kaydetti.

Aktaş, kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasına yönelik diğer uygulamalara ilişkin şunları kaydetti:

'Yağmur bahçeleri oluşturmak. Çok az yağış olan bir yerde bile o yağmur suyunu toplayabilmek bizim için çok önemli. Yani geçirimli yüzeyleri artırmak lazım. Her şey dönüyor dolaşıyor ona geliyor. Betondan arınıp geçirimli yüzeyleri ve yeşil alanları artırmamız gerekiyor.'

- Vatandaşların sürece katılımı önemli

İklim değişikliğine uyum çalışmalarında vatandaşların sürece dahil edilmesinin önemini vurgulayan Aktaş, yalnızca yerel yönetimlerin uygulamalarının yeterli olmayacağını aktardı. Aktaş, projenin aralık ayında tamamlanmasının planlandığını belirterek, proje kapsamında belediyelerin kendi iklim ve ekolojik koşullarına göre kullanabileceği yol haritaları ve rehberler hazırlandığını sözlerine ekledi.

Üniversitenin farklı bölümlerinde eğitim gören öğrencilerden oluşan BELUGA FoF takımı, yerli yazılım kullanarak basınca dayanıklı 'SEDASEF' adlı su altı roketi tasarladı.

Gençler, yaklaşık bir yılda ürettikleri roketle, Gölcük Tersanesi Komutanlığı'nda 20-23 Ağustos'ta düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamındaki Su Altı Roket Yarışması'nda finale kaldı.

ROKETSAN yürütücülüğünde gerçekleştirilen yarışmada 'En Özgün Tasarım' ödülünün sahibi olan takım, sevinç yaşadı.

- 'Balinaların yüzgeçlerinde bulunan tüberküllerden esinlendik'

Takım kaptanı Muhammet Efe Bağdigen, AA muhabirine, ekibin 12 kişiden oluştuğunu söyledi.

Öğrencilerin, başarılı mühendislik örneği sergilediğini dile getiren Bağdigen, tasarladıkları rokete ilişkin şu bilgileri verdi:

'Bu aracın en spesifik özelliklerinden biri kanatçıklarda bulunan tüberkül yapısı. Takımımıza adını veren balinaların yüzgeçlerinde bulunan tüberküllerden esinlendik. Bu da bizim aracımızı hidrodinamik anlamda çok verimli kılıyor. Pervanemizde toroidal yapıyı kullandık. Bu da suyun olumsuz etkilerini önemli ölçüde azaltıyor.'

Bağdigen, TEKNOFEST'in gençleri bir araya getiren değerli bir organizasyon olduğunu vurgulayarak, 'Alana gittiğimiz ilk günden son güne kadar hepimiz için inanılmaz bir tecrübeydi. Oraya gelen isimler kariyerlerimiz için hepimize gerçekten motivasyon kaynağı oldular. Çalışma ortamımızı görmeleri, destek olmaları bizim için çok kıymetli tecrübeydi.' ifadelerini kullandı.

Yeni projelere odaklandıklarını dile getiren Bağdigen, şöyle konuştu:

'İnşallah seneye hedefimizi daha yükseğe koyarak, kendimizi geliştirerek daha iyi bir projeyle tekrar yarışmalara hazırlanacağız. Çok değerli isimlerden ödül almak bizim için büyük bir gurur oldu. Bu yıl ne yaptıysak seneye üzerine çıkmak, ne kadar ödül varsa hepsini toplamak istiyoruz. Uluslararası yarışmalar tüm katılımcılara büyük tecrübeler katıyor. Bir ekip oluşturup oralara katılmak hem tecrübe olarak hem de yaptığımız projeyi geliştirmek adına çok önemli rol oynar.'

Takım üyelerinden İbrahim Halil Kaya, emeklerinin karşılığını aldıklarını belirtti.

Su altı roketi tasarlamak için yoğun çalışma yürüttüklerini dile getiren Kaya, şunları kaydetti:

'Bu ödül aslında mühendislik anlamında çok önemli ve değerli bir ödül. Amacımız her şeyimizin özgün ve yeni olmasıydı. Asıl amacımız zaten bu ödülü kazanabilmekti. Takım olarak her zaman bir üst seviyeye çıkmak istiyoruz. Seneye iyice hazırlanarak daha farklı yarışmalara da katılacağız. Uluslararası ve ulusal bütün yarışmalarda boy göstermek istiyoruz.'

Hüseyin Can Yeşil de yapacakları projelerle uluslararası yarışmalara katılmayı istediklerini anlattı.

Onlarca yıllık araştırma ve gözlem verilerine dayanan raporda, iklim değişikliği nedeniyle okyanusların rekor seviyelerde ısınmasının, hassas ve biyolojik çeşitlilik açısından zengin ekosistemlerinden biri olan mercan resifleri üzerindeki etkileri incelendi.

Mercan örtüsünün 2020-2024 yıllarında yüzde 9,5 azaldığı belirtilen raporda, en büyük kaybın 2024'te meydana geldiği, dünya genelindeki resiflerin yüzde 87'sinin aynı yıl yaşanan sıcak hava dalgasından etkilendiği kaydedildi.

Raporda, küresel sıcaklık artışının devam etmesi halinde dünyadaki mercan örtüsünün yüzde 70 ila yüzde 90'ının yok olabileceği uyarısında bulunuldu.

Raporda, denizlerdeki sıcak hava dalgalarının daha sık ve şiddetli yaşanmasıyla girdikleri stres sonucu ağaran mercanların toparlanmasının giderek zorlaştığı vurgulandı.

Geçmişte küresel çapta mercan ağarması olayları yaklaşık 10 yılda bir görülürken 2010'dan bu yana bu sürenin 4 ila 6 yıla kadar düştüğü belirtildi.

Raporun başyazarı Avustralya Deniz Bilimleri Enstitüsü araştırmacısı Manuel Gonzalez-Rivero, bulguları 'vahim ve ciddi' olarak nitelendirdi.

Mercanların geçmişteki rutin doğal stres ve toparlanma döngüsünü artık yaşayamadığına dikkati çeken Gonzalez-Rivero, iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle toparlanma sürecinin artık onlarca yıl alabileceğini ifade etti.

Mercan Araştırma ve Geliştirme Hızlandırma Platformunun Direktörü deniz bilimci Carlos Duarte, El Nino'nun gelecek yıl yeni bir küresel mercan ağarması olayına yol açmasının çok muhtemel olduğunu vurguladı.

Muhabir: Zeynep Katre Oran

Türkiye'de oyun sektörü hızla gelişmeye devam ederken sergilenen başarı 'Turcorn 100' listesine de yansıdı. Yapay zekanın sektördeki etkisi, 5G'nin kullanımının yaygınlaşması ve sektördeki şirket sayılarının artmasıyla birlikte birçok marka vitrine çıktı.

Bu kapsamda, oyun sektörünün 1 milyar dolar değerlemeye ulaşarak Turcorn olma serüveni Peak Games ile başladı. Dream Games ve Loom da bu firmayı izledi.

Türkiye'de mevcut 8 Turcorn'dan 3'ünü Peak Games, Dream Games ve Loom Games şirketleri oluşturdu.

Dream Games'in Royal Match ve Royal Kingdom oyunlarının piyasaya çıkışlarından bu yana toplam oyun içi satın alma geliri 5,2 milyar doları aştı.

Peak Games'in Toy Blast ve Toon Blast oyunları nisan itibarıyla 3,4 milyar dolardan fazla gelir sağlarken, Match Factory'nin geliri 432 milyon doları geçti.

Geçen yıl kurulan Loom Games ise bir yıldan kısa sürede 1 milyar doların üzerinde değerlemeye ulaştı. Şirketin Pixel Flow oyunu 77 milyon doları aşkın oyun içi satın alma geliri elde etti.

Söz konusu 3 oyun şirketinin bu başarısı, Turcorn olma potansiyeli taşıyan şirketlerin dahil edildiği 'Turcorn 100' programına da yansıdı. Listede halihazırda 43 Turcorn adayı firma yer alırken, Ace Academy, Good Job Games, Hypermonk Games, Loop Games, Mega Fortuna, Motion Blur ve UDO Games bunların 7'sini oluşturdu.

Türk geliştiricilerin dünya genelindeki oyun içi satın alma gelirleri 2020'de 504 milyon dolarken 2025'te 2,76 milyar doları aştı. Böylece, gelirler 6 yılda yaklaşık yüzde 450 arttı. Bu dönemde yıllık ortalama büyüme yüzde 42'yi buldu.

Türk geliştiricilerin küresel oyun içi satın alma gelirlerinden aldığı pay da aynı dönemde yüzde 1'den yüzde 5'e çıktı. Küresel mobil oyun pazarı 2025'te yalnızca yüzde 3 büyürken Türkiye sektörde pozitif ayrıştı.

Türkiye iç pazarında ise mobil oyunlardan elde edilen gelir geçen yıl yüzde 6 artışla 347 milyon dolara çıkarak bugüne kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. İndirme sayısı yüzde 4 düşüşle 1,8 milyar olurken gelirdeki artış sektörün yeni kullanıcı kazanımından çok mevcut oyunculardan daha fazla değer üretmeye başladığını gösterdi.

- ⁠Gelirin yüzde 97'si bulmaca oyunlarından

Türk geliştiricilerin gelirlerinin yüzde 96,9'unu bulmaca oyunları oluşturdu. Strateji oyunlarının payı ise yüzde 0,9'da kaldı.

Geçen yıl Türk oyun şirketleri arasında Dream Games, 1,7 milyar dolarla oyun içi satın alma gelirinde ilk sırada yer aldı. Şirketi 619,7 milyon dolarla Peak Games ve 207 milyon dolarla Rollic Games izledi. Türk geliştirici sayısı da 2020'ye göre 3,1 katına çıktı.

Türk mobil oyun geliştiricilerinin 2009'dan bu yana aldığı toplam yatırım 3,6 milyar dolara ulaştı. Dream Games'in 2025'teki 2,5 milyar dolarlık yatırım işlemi sektör rekoru olurken bu tutar diğer Türk mobil oyun geliştiricilerinin 2009'dan bu yana aldığı yatırımların toplamını geride bıraktı.

Şirketlerin yılda ortalama 24 yatırım turu açıkladığı sektörde, yatırımcı ilgisinin 2020 sonrasında belirgin biçimde hızlandığı görüldü. Dream Games hariç tutulduğunda dahi sektöre geçen yıl 234,03 milyon dolar yatırım yapılırken bu rakam 2020'deki seviyenin 32 katına karşılık geldi.

Sıradaki Turcorn'un hangi sektörden çıkabileceğine dair öngörülerin de yer aldığı raporda, bir başka Türk oyun şirketi aday gösterildi.

Raporda, Ocak 2024'te kurulan Grand Games'in aynı yıl 3 milyon dolarlık ilk yatırımını aldığı, Ocak 2025'teki 30 milyon dolarlık turun ardından mayıs ayında 70 milyon dolar daha yatırım alarak son 16 ayda 100 milyon dolar topladığı ve şirketin oyunlarının toplam oyun içi satın alma gelirinin kısa sürede 115 milyon doları aştığı bilgisi verildi.

Böylece, Türkiye'nin mevcut 3 oyun Turcorn'u ve sektöre yönelen yatırım iştahı birlikte değerlendirildiğinde, ülkenin yeni milyar dolarlık teknoloji şirketinin yine oyun sektöründen çıkarabileceği beklentisi güçlendi.

Türkiye'de, Peak Games, Getir, Dream Games, Trendyol, Hepsiburada, Insider, Loom ve son olarak HubX olmak üzere 8 Turcorn bulunuyor.

Muhabir: Zeynep Duyar, Mert Davut

Türkiye ekonomisinin, küresel ekonomideki tüm zorluklara rağmen 24 çeyrektir büyümesini sürdürdüğüne dikkati çeken Kacır, şunları kaydetti:

'GSYH 2026 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,3 arttı. Sanayi sektörü yüzde 2,4 büyüdü. Üretimin, yatırımın, istihdamın, ihracatın yanında olmaya devam edeceğiz. Sanayi katma değerimizi yükseltmek için çalışmayı sürdüreceğiz.'

Muhabir: Mertkan Oruç

Hayatını kaybeden birinin kişilik özelliklerini dijital ortamda temsil eden ve 'yas botları', 'ölü botlar' ya da 'ölüm sonrası avatar' gibi farklı ifadelerle bilinen bu yapay zeka destekli karakterler, yüksek oranda kişisel verilerle hazırlanıyor.

Bu 'avatarlar' kişinin iletişim biçimini, hayat öyküsündeki bazı faktörleri taklit ederek hayatını kaybeden kişinin yakınlarının yas döneminde önemli yer ediniyor.

Yas sürecinde insanlara faydası olabileceği düşünülse de 'ölü botlar' hakkında bilinmeyenler, bilinenlere ağır basıyor.

'Ölü botlar' veya 'dijital ölümsüzlük' teknolojileri, yakınlarını kaybeden bireylere teselli vadederken öte yandan rıza ve ölümün özü üzerine zorlu etik soruları da akıllara getiriyor.

İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi Leverhulme Zekanın Geleceği Merkezi'nde Araştırma Görevlisi Dr. Katarzyna Nowaczyk-Basinska 'ölü botların' uyandırdığı ahlaki sorulardan en önemlisinin rıza alma meselesi olduğunu ifade etti.

Bir kişinin ölmeden önce avatarının oluşturulmasına açık rızası vermesi, etik sorunların önüne geçilebileceğine işaret etse de ölen yakınının dijital ikizini oluşturmak isteyen bir kişinin bu rıza olmadan harekete geçmesi etik sorulardan biri haline gelebilir.

Ölen kişiye ait verilerin ne kadarının kullanılacağı, verilerin kötüye kullanılması gibi meseleler de endişe uyandıran konular olarak öne çıkıyor.

Nowaczyk-Basinska, bu sektörde kar amacı güden ticari firmaların etkisinin olduğuna da dikkati çekerek 'İnsanlar, hayatını kaybeden sevdiklerinin yeni reklamcılık biçimlerinde kullanıldığı bir geleceği kolayca hayal edebilir. Örneğin, ürünlerin reklamını yapmak için kişiselleştirilmiş reklamlar görülebilir.' ifadesini kullandı.

Bu şekilde 'dijital ölümsüzlüğün' belirsiz ancak zararlı olabilecek bir ticari platform haline gelebileceği uyarısında bulunan Nowaczyk-Basinska, ayrıca çocukların bu teknolojiyi kullanabilecek hassas gruplardan olduğuna dikkati çekti.

Nowaczyk-Basinska, 'Bana göre biz (bu teknolojinin) psikolojik etkilerini daha iyi anlamadan özellikle de aile üyesini kaybetmekle baş eden küçük çocuklar, bu teknolojilere maruz kalmamalı.' ifadesini kullandı.

Kişinin rızası ve psikolojik etkiler gibi meselelerin yanı sıra yapay zeka teknolojisine yönelik düzenlemeler olmaması da ölü botların eleştirildiği noktalardan biri.

Nowaczyk-Basinska, yapay zekanın kullanım alanlarının gelişmekte olduğuna dikkati çekerek, 'Düzenlemeler ne yazık ki geride kalıyor. Henüz dijital ölümsüzlüğe yönelik ulusal ya da küresel düzeyde yeterli kurallarımız yok. Bu nedenle bu teknolojilerin üreticileri, nasıl ilerleneceğine dair keyfi kararlar alıyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Hayatını kaybeden bir kişinin ölmeden önce rızasının alınması, mahremiyetin ölüm sonrası korunması ve bu teknolojiyi kullananların sorumlulukları çözüme kavuşturulmamış durumda.

Nowaczyk-Basinska, düzenleme yapabilecek kuruluşların artık dikkatini bu konulara yönlendirmeye başladığına dikkati çekerek, çalışma arkadaşı Tomasz Hollanek ile İngiltere'deki politikacılara, 'ölü botlarla' ilgili önerilerde bulunduğunu aktardı.

Kanada'da Western Üniversitesine bağlı King's University College'da tanatoloji alanında çalışan Profesör Darcy Harris ise AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Nowaczyk-Basinska'nın aksine ölü botların kullanımı için rıza alınmasına yönelik endişelere katılmadığını belirterek 'Bence kendileri için önemli birinin ölümünün ardından yardıma ihtiyaç duyan kişiler için üretilen kişisel ölü botlar için rıza gerekmez.' ifadesini kullandı.

Harris, ölü botların kullanımında kişisel bilgilerin korunması konusunda sınırların paylaşılması gerektiğini vurgulayarak, ölü botlarla yapılan zararlı olabilecek sohbetlerin sistem tarafından otomatik bildirilmesinin önemli olduğuna dikkati çekti.

Avustralya'da yas hizmetleri sunan hükümet destekli kuruluş Grief Australia'nın Üst Yöneticisi Christopher Hall ise bu hizmeti sunan bazı platformların bu teknolojiyi 'asla veda etmeme fırsatı' olarak pazarladığını belirtti.

Hall, bu stratejinin, 'ölü botların' cazibesini ve beraberinde getirdiği riskleri ortaya koyduğunu düşünüyor.

Kanada'da Joshua Barbeau adlı kişinin hayatını kaybeden nişanlısı Jessica ile 'Project December' adlı platformda merhumenin kişiliğine göre oluşturulan sohbet robotuyla konuşarak derin duygular hissetmesini örnek gösteren Hall, 'Bu örnek hem vaadi hem de riski yakalıyor. Bazıları için bu sistemler anıları ifade etmek ve duygusal bağlantılar için açık bir alan olabilir. Diğerleri için ise hasreti artırabilir, ölüm gerçekliğine alışmayı zorlaştırabilir.' diye konuştu.

Yapay zekayla ölü botların üretilmesinin aile üyeleri arasında fikir çatışmalarına, bazı kişilerde travmaya yol açabileceğine dikkati çeken Hall, şunları kaydetti:

'Merhumun dijital mirasıyla ilgili istekleri bilinmediğinde riskler ciddi ölçüde artar. Bu ufak bir eksiklik değildir. (Yapay zeka ile) Yeniden canlandırılmaya rıza göstermemiş kişilerin ticari platformlar tarafından yeniden canlandırılmasına izin vermemiz, temel bir etik başarısızlıktır.'

Bu teknolojiyi üretenlerin kullanıcı güvenliğini ve şeffaflığı göz önünde bulundurması çağrısında bulunan Hall, bu araçların bir simülasyon aracı olarak kullanıldığını ve tüzel kişi olmadığını vurgulamasının önemli olduğunu belirtti.

Hall, bu teknolojinin kullanımında rıza alınması, mahremiyetin korunması, yaş sınırı, silme veya durdurma seçeneklerinin olmasının kritik olduğunun altını çizdi.

'Bakım sağlayan kişiler, terapistler ve sağlık uzmanları bu araçları gelişigüzel önermekten kaçınmalı.' diyen Hall, ölü botlar gibi teknolojilerin kullanımında açık sınırlar olması gerektiğini ifade etti.

Muhabir: Aynur Şeyma Asan

Ulusal Yapay Zeka Araştırma Kaynağı Programı olarak uygulamaya alınacak 'Herkes İçin GPU Programı' ile girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacılara dünya standartlarında hesaplama gücü adil ve öngörülebilir koşullarda sunulacak.

Program, akredite yerli veri merkezleri, TÜBİTAK ULAKBİM Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) dahil ulusal yüksek başarımlı hesaplama altyapısı ile Ulusal Hesaplama Portföyü'ndeki kapasiteyi tek çatı altında birleştirecek.

Yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan grafik işlem birimi kapasitesi, 'GPU-saat' kredileri üzerinden kullandırılacak.

Bu modellerin eğitilmesi ve çalıştırılması için yüksek miktarda işlem gücüne ihtiyaç duyulurken bu kapasitenin maliyeti özellikle küçük ölçekli şirketler için önemli bir gider oluşturuyor.

Programla girişim, KOBİ ve araştırmacıların yapay zeka modellerini geliştirmek için ihtiyaç duydukları yüksek hesaplama kapasitesine erişiminin kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Programın ilk çağrısı 6 ay içinde açılacak. İlk aşamada en az 5 akredite yerli veri merkeziyle kapasite sözleşmesi imzalanarak araştırmacılar, girişimler ve KOBİ'lere yılda en az 2 milyon GPU-saat kredi tahsis edilecek.

Bu kapasitenin en az yüzde 40'ı teknogirişimlere ayrılacak. Yıllık toplam tahsisin 2028 sonuna kadar en az 20 milyon GPU-saate yükseltilmesi hedefleniyor.

Eğitim ve çıkarım süreçleri için farklı kredi paketleri hazırlanacak. Yapay zeka geliştirme alanında yetkinlik gösteren kullanıcılara birim kullanım (token) kredisi dahil esnek erişim modelleri sunulacak.

GPU-saat kredileri, uygun girişim ve KOBİ'lere yazılım, bulut ve donanım destekleriyle paket halinde sağlanacak. Paketlerde teknik danışmanlık ve mentörlük desteği de yer alacak.

Programın hizmet kataloğu yalnızca ham hesaplama kapasitesiyle sınırlı olmayacak. Katalog, akredite hizmet sağlayıcıların model barındırma ve çıkarım hizmetlerini de kapsayacak.

Girişimler, KOBİ'ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için ayrı erişim pencereleri ve tahsis kotaları belirlenecek.

Veri merkezlerinin akreditasyonunda enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ile kullanıcıların model, veri ve kod varlıkları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunması kriterleri aranacak.

Kamu projelerinde ayrı donanım yatırımları yerine öncelikle ortak hesaplama kapasitesinin kullanılması teşvik edilecek. Program, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülecek.

Muhabir: Mert Davut