Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Girne Limanı’ndan Mersin’in Taşucu Limanı’na gitmek üzere hareket eden Filo Jet isimli yolcu gemisinin alabora olmasının ardından kayıp yolcuları arama çalışmaları devam ediyor.

Kayıplar arasında Hatay’ın Samandağ ilçesine bağlı Yaylıca Mahallesi’nde yaşayan Nihat Pancar’ın da bulunduğu bildirildi.

Ailesine ve Çocuklarına Sürpriz Yapacaktı

Kıbrıs’ta çalışan Nihat Pancar’ın, ailesine ve çocuklarına sürpriz yapmak amacıyla Hatay’a dönüşünden kimseye söz etmediği öğrenildi.

Memleketine dönmek için Filo Jet’e binen Pancar’dan, geminin Girne açıklarında alabora olmasının ardından haber alınamadı.

Evine ve çocuklarına kavuşma hayaliyle yola çıkan Nihat Pancar’ın kaybolduğu haberi, ailesi ile Yaylıca Mahallesi’nde büyük üzüntü ve endişeye neden oldu.

Aile Gelecek Habere Kilitlendi

Pancar’ın ailesi, yakınları ve mahalle sakinleri Girne açıklarında sürdürülen arama-kurtarma çalışmalarından gelecek iyi haberi bekliyor.

Türkiye ve KKTC ekipleri tarafından denizden ve havadan yürütülen çalışmalarda gemiler, helikopterler, uçaklar ve insansız hava araçları görev alıyor.

Alabora olduktan sonra denizin yaklaşık 514 metre derinliğine batan gemide ve çevresinde aramaların yoğunlaştırıldığı bildirildi.

Hataylı Kayıplar İçin Umutlu Bekleyiş Sürüyor

Girne’deki gemi faciasında Nihat Pancar’ın yanı sıra Reyhanlılı Mahmut ve Mustafa Demir kardeşler ile Hataylı Biçer ailesinin çocukları Saliha Miray ve Mehmet Asaf’tan da haber alınamıyor.

Hatay’ın farklı ilçelerinden beş vatandaşın kayıplar arasında bulunduğuna ilişkin bilgiler kamuoyuna yansırken ailelerin umutlu bekleyişi sürüyor.

Son açıklamalara göre kazada 8 kişi hayatını kaybetti, 18 kişiye ise henüz ulaşılamadı. Arama-kurtarma çalışmalarının yanı sıra kazanın nedenine ilişkin soruşturma da devam ediyor.

Kazada ulaşılamayan yolcular arasında Hatay’ın Reyhanlı ilçesine bağlı Harran Mahallesi’nde yaşayan Mahmut Demir ile kardeşi Mustafa Demir’in de bulunduğu belirtildi.

Çalışmak için Kıbrıs’a gitmişlerdi

Edinilen bilgilere göre Mahmut ve Mustafa Demir kardeşler, çalışmak amacıyla bir süre önce KKTC’ye gitti. İki kardeşin izinlerini geçirmek üzere memleketleri Reyhanlı’ya dönmek için Filo Jet’e bindikleri öğrenildi.

Geminin Girne açıklarında alabora olmasının ardından başlatılan çalışmalarda iki kardeşe henüz ulaşılamadı.

Faciadan sağ kurtulan amcaları Abdullah Demir’in, gemide bulunan yeğenleri Mahmut ve Mustafa Demir’den gelecek iyi haberi beklediği ifade edildi.

Reyhanlı’da Endişeli Bekleyiş

Demir ailesi ve iki kardeşin yakınları, Reyhanlı’daki evlerinde arama-kurtarma çalışmalarından gelecek habere kilitlendi. Mahmut ve Mustafa Demir’in sağ salim bulunması için yakınları ve bölge halkı tarafından dualar ediliyor.

Girne açıklarında yürütülen arama çalışmalarına Türkiye ve KKTC’ye ait sahil güvenlik unsurları, gemiler, helikopterler, uçaklar ve insansız hava araçları katılıyor.

Hataylı Beş Kayıp İçin Umutlu Bekleyiş

Faciada Samandağlı Nihat Pancar, Reyhanlılı Mahmut ve Mustafa Demir kardeşlerin yanı sıra Hataylı Biçer ailesinin çocukları Saliha Miray Biçer ile Mehmet Asaf Biçer’den de haber alınamıyor.

Böylece kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Girne’deki gemi faciasında aranan Hataylıların sayısı dörde yükseldi. Hatay’da ailelerin acılı ve umutlu bekleyişi devam ederken arama-kurtarma ekipleri kayıp yolculara ulaşmak için çalışmalarını sürdürüyor.

Kazanın kesin nedeni hakkında başlatılan soruşturma devam ediyor. Son açıklamalara göre gemide bulunan 267 kişiden 18’ine henüz ulaşılamadı.

Gebizli Mahallesi 1126 Sokak'taki 5 katlı apartmanın 4. katındaki boş daireden duman ve alevlerin yükseldiğini görenler, durumu 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirdi.

İhbar üzerine bölgeye polis, itfaiye ve sağlık ekipleri sevk edildi.

İtfaiye ekiplerince söndürülen yangında ev tamamen kullanılamaz hale gelirken, üst kattaki dairenin balkonundaki halı ve perdeler ile camlardaki panjurlar zarar gördü.

Yangına müdahale sırasında apartmanın birinci katındaki balkonda mahsur kalan kedi de itfaiye ekiplerince kurtarıldı.

Ekiplerce indirilerek bir vatandaşa teslim edilen kedi, güvenli noktaya konuldu.

Yangının çıkış nedeninin belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı.

Yetkili makamların açıkladığı son bilgilere göre kazada 8 kişi hayatını kaybetti, 18 kişi ise kayboldu. Türkiye ve KKTC ekiplerinin katılımıyla başlatılan arama-kurtarma çalışmaları havadan ve denizden devam ediyor.

Hataylı iki Kardeşten Haber Bekleniyor

Kazada kaybolanlar arasında Hataylı Biçer ailesinin iki çocuğunun da bulunduğu öğrenildi. Aile, 12 yaşındaki Saliha Miray Biçer ile 9 yaşındaki Mehmet Asaf Biçer’den gelecek iyi haberi bekliyor.

Can Yeleği İddiası Araştırılacak

Ayten Biçer, çocuklarında can yeleği bulunmadığını öne sürdü. Bazı yolcular tarafından dile getirilen güvenlik önlemleri ve mürettebatın tutumuna ilişkin iddiaların ise başlatılan soruşturma kapsamında araştırılacağı açıklandı.

Kazanın kesin nedeni henüz belirlenemezken geminin kaptanı ile bazı mürettebatın gözaltına alındığı bildirildi. Geminin evrakları, sefere uygunluğu, liman izinleri ve güvenlik tedbirleri de incelemeye alındı.

Hataylı Biçer ailesinin iki çocuğundan gelecek iyi habere ilişkin umutlu bekleyişi sürerken ekipler, kayıp yolculara ulaşmak için çalışmalarına devam ediyor.

KKTC'nin Girne Limanı'ndan Mersin'in Silifke ilçesindeki Taşucu Limanı'na gitmek için demir alan geminin dün alabora olmasının ardından ikinci bir duyuruya kadar yolcu taşımacılığının iptal edildiği bilgisi paylaşıldı.

Mersin'den, Taşucu-Girne-Taşucu ve Anamur-Girne-Anamur seferleri iptal edildi.

Taşucu Yolcu Terminali'ndeki ekranlardan sefer yapılmayacağı duyuruldu.

Feribot ve gemi seferlerinin iptal edildiği duyurusunun görevliler tarafından da yapılmasıyla bazı yolcular limandan ayrıldı.

Girne Limanı'ndan yola çıkan geminin alabora olması nedeniyle dün kriz masası oluşturulan Taşucu Limanı'nda AFAD, UMKE, jandarma, polis ve sağlık ekiplerinin tedbir amaçlı bekleyişi sürüyor.

Doğu Roma İmparatorluğu ve Türk beyliklerinin bazılarınca kullanılan, yaklaşık 30 metre yüksekliğindeki surlarıyla dikkati çeken kalenin önünden Tortum Çayı akıyor.

Uzun yıllar ulaşım imkanlarının yetersiz olması nedeniyle ziyaret edilmesi güç olan ve doğa tutkunlarının yoğun ilgi gösterdiği kaleye, Erzurum Valiliği ve Büyükşehir Belediyesi işbirliğiyle 1200 metrelik asfalt yol yapıldı.

Çevre düzenleme çalışmaları kapsamında kalenin çevresindeki yaklaşık 800 metrekarelik alan da kilit taşlarla kaplanarak ziyaretçilerin kullanımına uygun hale getirildi.

Vali Aydın Baruş, AA muhabirine, kentin tarih ve kültür hazinelerine sahip olan medeniyetlerin kesiştiği bir konumda olduğunu söyledi.

Kalenin turizm için önemli olduğunu belirten Baruş, 'Engüzekkapı Kalesi Orta Çağ'dan kalma, basit yontma taşlarla yapılmış ama geçirdiği onarımlar sayesinde bugüne kadar gelebilmiş ve güzelliğini halen muhafaza ediyor.' dedi.

Kalenin bulunduğu konum nedeniyle dikkati çektiğini ifade eden Baruş, şöyle konuştu:

'Bu yoldan geçerken bu güzelliği görenler mutlaka buraya uğramak istiyorlar. Bugüne kadar kolay ulaşılabilir nokta değildi. Yolun zeminin kötü olması sebebiyle normal araçlarla çıkılamıyordu. Büyükşehir Belediyemizle güzel bir işbirliğiyle iyi bir çalışma yaptık. 1200 metrelik yolu sıcak karışımlı asfalt haline getirdik. Kalemizin etrafında araçların park edebileceği 800 metrekarelik bir alana doğal taş döşedik. Yol kenarlarında tehlikeli olan yerlere korkuluk yapacağız. Ziyaretçilerin can güvenliğinin tehlikeye düşmemesi için kenarlara kuruldan izin alarak korkuluk yapacağız. Kalemizde esaslı onarımları gerçekleştireceğiz, böylece kolay ziyaret edilebilir ve insanların güvenle gezebileceği bir ortam haline gelecek.'

Baruş, kalenin uzun yıllara rağmen ihtişamını koruduğunu vurgulayarak, 'Gelenler güzel fotoğraflar çekip Erzurum ile Uzundere'nin güzelliklerine yukarıdan bakma imkanına sahip olacak. Kontrollü bir giriş yok ama bundan sonra gelen araçlardan ziyaretçi sayısını tahmin etmeye başlayacağız. Günlük yaklaşık 500-600 kişi burayı ziyaret ediyor. Yazın ziyaretçi sayısı artıyor. Umarız sayı artar, bu güzellikler herkes tarafından görülür. İlimizin sahip olduğu güzellikleri daha kıymetli ve ulaşılabilir hale getirmek vazifemiz.' diye konuştu.

İl Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Yer de tarih ve doğaseverleri kaleye davet ederek, 'Muhteşem bir eser, yapım aşamasında Romalıların etkili olduğunu düşünüyoruz. Yapı tarih ve doğaseverlere hitap ediyor. Son yıllarda yapının ziyaretinde birtakım sıkıntılar yaşanıyordu. Yapıya giden yollar yapıldı ve tarih ve doğaseverler rahatça kaleye gelebilirler.' ifadelerini kullandı.

Muhabir: Talha Koca

Yürütülen kazılarda, geçen yıl ortaya çıkarılan mozaik tabanın devamında üç yeni mekan tespit edildi. Mekanlardan ikisinin tabanının mozaik, diğerinin ise mermer döşemeden oluştuğu belirlendi.

Kazı çalışmalarında Agora ve Smyrna Tiyatrosu çevresinde daha önce karşılaşılmayan duvar resimleri de bulundu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk-İslam Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, yeni ortaya çıkarılan mekanların Efes Antik Kenti'ndeki Yamaç Evleri'ne benzer özellikler taşıdığını, yapıların kamusal bir işleve sahip olabileceğini söyledi.

Ersoy, 'İlk defa bu mekanlarda duvar resimlerine ulaştık. Bugüne kadar Smyrna Agorası'nda ve tiyatro çevresinde hiç karşılaşmamıştık.' ifadelerini kullandı.

Mekanların milattan sonra 5. ve 6. yüzyıllara yani Geç Antik Çağ'a tarihlendiğini aktaran Ersoy, Roma İmparatorluğu'nun 395 yılında ikiye bölünmesi ve Hristiyanlığın yayılmasıyla kentlerin yapısında önemli değişimler yaşandığını, yeni buluntuların Smyrna'nın bu dönüşümüne ilişkin bilgiler sunduğunu kaydetti.

Kazı çalışmalarında Roma döneminden kalma ve yaklaşık 2 bin yıldır su akmaya devam ettiği belirtilen antik su kanalının bir bölümü de takip edildi.

Smyrna'nın su ihtiyacının Roma döneminde pınarlarla bağlantılı kanallar aracılığıyla karşılandığını belirten Ersoy, yaklaşık 150 metrelik bölümü takip edilen kanalın kaynağının henüz tespit edilemediğini vurguladı.

Agora'nın güneyinde bulunan Namazgah Hamamı ve Kurşunlu Cami çevresinde bir pınar olabileceğini aktaran Ersoy, suyun yaklaşık 150 metrelik bir güzergahın ardından Smyrna Agorası'na ulaştığını belirtti.

Muhabir: Gökhan Düzyol

Haberde, Türkiye'de QR kodları, dijital takip altyapısı ve iade otomatlarıyla yürütülen DOA'nın Birleşik Krallık açısından örnek oluşturabileceği belirtildi.

Türkiye'nin modelinin, kaynakların ülke içinde tutulması ve stratejik ham maddelerin yeniden ekonomiye kazandırılması bakımından dikkat çektiği vurgulandı.

Haberde, Türkiye'de vatandaşların geri dönüştürülebilir ambalajları sisteme teslim ederek depozito bedellerini dijital cüzdanlarına alabildiği ve sistemin yılda yaklaşık 25 milyar ambalajı işleme kapasitesine sahip olduğu aktarıldı.

Sistemin ekonomik ve istihdam boyutuna da değinilen haberde, uygulamanın cari açığın azaltılmasına yaklaşık 1 milyar dolarlık katkı sağlamasının ve yaklaşık 20 bin kişilik istihdam oluşturmasının öngörüldüğü kaydedildi.

Haberde görüşlerine yer verilen Bakan Kurum ise depozito iade sistemlerinin geri dönüşüm oranlarının artırılmasındaki önemine dikkati çekti.

Kurum, 'Bu sistem, uygulandığı her yerde daha yüksek toplama ve geri dönüşüm oranları sağlamıştır. Tecrübemiz, iyi tasarlanmış bir depozito iade sisteminin sanayiye yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş malzeme sağlayabileceğini göstermektedir.' değerlendirmesinde bulundu.

Muhabir: Fatma Sevinç Çetin Obuz

Vakıf, kentin yatırım olanaklarından altyapı ve üstyapı avantajlarına, ihracat rakamlarından teşviklere kadar birçok konunun yer aldığı 12 sayfalık 'Yatırım Çağrısı' raporu hazırladı.

İSO'nun 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025' araştırmasında yer alan firmaların her biri için imzalı tebrik ve davet metni hazırlayan Vakıf, raporları göndereceği iş insanlarını kente davet edecek.

Vakıf, hem Adana'nın yeni sanayi yatırımlarından daha fazla pay almasını hem de kentin potansiyelini Türkiye'nin önde gelen sanayi kuruluşlarına tanıtmayı hedefliyor.

Adana Güçbirliği Vakfı Başkanı Burhan Kavak, AA muhabirine, kentin ekonomik, kültürel ve sosyal potansiyelini ortaya çıkaracak ve yükseltecek çalışmalar yaptıklarını söyledi.

Kentin sorunlarının çözümü ve yatırım alması için lobi faaliyetleri de yürüttüklerini belirten Kavak, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini, kamu kurumlarının yöneticilerini ve siyasileri bir araya getirip Adana için ortak çalışma kültürü oluşturmaya gayret ettiklerini dile getirdi.

Kavak, Adana'nın Türkiye'nin ilk sanayileşen şehirlerinden olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu:

'İSO tarafından açıklanan ilk 500 sanayi kuruluşunu belirledik ve bunlara Adana'nın yatırım olanaklarını, yatırım yapmanın avantajlarını ve farkını ortaya koyacak 12 sayfalık rapor yazdık. Her birine özel, imzalı tebrik ve davet metni hazırladık. İnşallah 500 şirkete tek tek özel hazırlamış olduğumuz davet ve rapor çalışmamızı göndereceğiz. Şirketleri Adana'ya, Çukurova'nın bereketli topraklarına yatırım yapmaya davet edeceğiz.'

Raporda kentin nüfusu, ihracat rakamları, ürünleri, devam eden kamu yatırımları, altyapı ve üstyapı olanakları ile teşviklere ilişkin bilgilerin bulunduğunu belirten Kavak, Adana'nın sahip olduğu avantajları yatırımcılara anlatmayı amaçladıklarını söyledi.

Kavak, yalnızca listedeki kuruluşlara değil, Adana dışında faaliyet gösteren firmalara da kentte yatırım yapmaları çağrısında bulundu.

Muhabir: Eren Bozkurt

Hayatını kaybeden birinin kişilik özelliklerini dijital ortamda temsil eden ve 'yas botları', 'ölü botlar' ya da 'ölüm sonrası avatar' gibi farklı ifadelerle bilinen bu yapay zeka destekli karakterler, yüksek oranda kişisel verilerle hazırlanıyor.

Bu 'avatarlar' kişinin iletişim biçimini, hayat öyküsündeki bazı faktörleri taklit ederek hayatını kaybeden kişinin yakınlarının yas döneminde önemli yer ediniyor.

Yas sürecinde insanlara faydası olabileceği düşünülse de 'ölü botlar' hakkında bilinmeyenler, bilinenlere ağır basıyor.

'Ölü botlar' veya 'dijital ölümsüzlük' teknolojileri, yakınlarını kaybeden bireylere teselli vadederken öte yandan rıza ve ölümün özü üzerine zorlu etik soruları da akıllara getiriyor.

İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi Leverhulme Zekanın Geleceği Merkezi'nde Araştırma Görevlisi Dr. Katarzyna Nowaczyk-Basinska 'ölü botların' uyandırdığı ahlaki sorulardan en önemlisinin rıza alma meselesi olduğunu ifade etti.

Bir kişinin ölmeden önce avatarının oluşturulmasına açık rızası vermesi, etik sorunların önüne geçilebileceğine işaret etse de ölen yakınının dijital ikizini oluşturmak isteyen bir kişinin bu rıza olmadan harekete geçmesi etik sorulardan biri haline gelebilir.

Ölen kişiye ait verilerin ne kadarının kullanılacağı, verilerin kötüye kullanılması gibi meseleler de endişe uyandıran konular olarak öne çıkıyor.

Nowaczyk-Basinska, bu sektörde kar amacı güden ticari firmaların etkisinin olduğuna da dikkati çekerek 'İnsanlar, hayatını kaybeden sevdiklerinin yeni reklamcılık biçimlerinde kullanıldığı bir geleceği kolayca hayal edebilir. Örneğin, ürünlerin reklamını yapmak için kişiselleştirilmiş reklamlar görülebilir.' ifadesini kullandı.

Bu şekilde 'dijital ölümsüzlüğün' belirsiz ancak zararlı olabilecek bir ticari platform haline gelebileceği uyarısında bulunan Nowaczyk-Basinska, ayrıca çocukların bu teknolojiyi kullanabilecek hassas gruplardan olduğuna dikkati çekti.

Nowaczyk-Basinska, 'Bana göre biz (bu teknolojinin) psikolojik etkilerini daha iyi anlamadan özellikle de aile üyesini kaybetmekle baş eden küçük çocuklar, bu teknolojilere maruz kalmamalı.' ifadesini kullandı.

Kişinin rızası ve psikolojik etkiler gibi meselelerin yanı sıra yapay zeka teknolojisine yönelik düzenlemeler olmaması da ölü botların eleştirildiği noktalardan biri.

Nowaczyk-Basinska, yapay zekanın kullanım alanlarının gelişmekte olduğuna dikkati çekerek, 'Düzenlemeler ne yazık ki geride kalıyor. Henüz dijital ölümsüzlüğe yönelik ulusal ya da küresel düzeyde yeterli kurallarımız yok. Bu nedenle bu teknolojilerin üreticileri, nasıl ilerleneceğine dair keyfi kararlar alıyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Hayatını kaybeden bir kişinin ölmeden önce rızasının alınması, mahremiyetin ölüm sonrası korunması ve bu teknolojiyi kullananların sorumlulukları çözüme kavuşturulmamış durumda.

Nowaczyk-Basinska, düzenleme yapabilecek kuruluşların artık dikkatini bu konulara yönlendirmeye başladığına dikkati çekerek, çalışma arkadaşı Tomasz Hollanek ile İngiltere'deki politikacılara, 'ölü botlarla' ilgili önerilerde bulunduğunu aktardı.

Kanada'da Western Üniversitesine bağlı King's University College'da tanatoloji alanında çalışan Profesör Darcy Harris ise AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Nowaczyk-Basinska'nın aksine ölü botların kullanımı için rıza alınmasına yönelik endişelere katılmadığını belirterek 'Bence kendileri için önemli birinin ölümünün ardından yardıma ihtiyaç duyan kişiler için üretilen kişisel ölü botlar için rıza gerekmez.' ifadesini kullandı.

Harris, ölü botların kullanımında kişisel bilgilerin korunması konusunda sınırların paylaşılması gerektiğini vurgulayarak, ölü botlarla yapılan zararlı olabilecek sohbetlerin sistem tarafından otomatik bildirilmesinin önemli olduğuna dikkati çekti.

Avustralya'da yas hizmetleri sunan hükümet destekli kuruluş Grief Australia'nın Üst Yöneticisi Christopher Hall ise bu hizmeti sunan bazı platformların bu teknolojiyi 'asla veda etmeme fırsatı' olarak pazarladığını belirtti.

Hall, bu stratejinin, 'ölü botların' cazibesini ve beraberinde getirdiği riskleri ortaya koyduğunu düşünüyor.

Kanada'da Joshua Barbeau adlı kişinin hayatını kaybeden nişanlısı Jessica ile 'Project December' adlı platformda merhumenin kişiliğine göre oluşturulan sohbet robotuyla konuşarak derin duygular hissetmesini örnek gösteren Hall, 'Bu örnek hem vaadi hem de riski yakalıyor. Bazıları için bu sistemler anıları ifade etmek ve duygusal bağlantılar için açık bir alan olabilir. Diğerleri için ise hasreti artırabilir, ölüm gerçekliğine alışmayı zorlaştırabilir.' diye konuştu.

Yapay zekayla ölü botların üretilmesinin aile üyeleri arasında fikir çatışmalarına, bazı kişilerde travmaya yol açabileceğine dikkati çeken Hall, şunları kaydetti:

'Merhumun dijital mirasıyla ilgili istekleri bilinmediğinde riskler ciddi ölçüde artar. Bu ufak bir eksiklik değildir. (Yapay zeka ile) Yeniden canlandırılmaya rıza göstermemiş kişilerin ticari platformlar tarafından yeniden canlandırılmasına izin vermemiz, temel bir etik başarısızlıktır.'

Bu teknolojiyi üretenlerin kullanıcı güvenliğini ve şeffaflığı göz önünde bulundurması çağrısında bulunan Hall, bu araçların bir simülasyon aracı olarak kullanıldığını ve tüzel kişi olmadığını vurgulamasının önemli olduğunu belirtti.

Hall, bu teknolojinin kullanımında rıza alınması, mahremiyetin korunması, yaş sınırı, silme veya durdurma seçeneklerinin olmasının kritik olduğunun altını çizdi.

'Bakım sağlayan kişiler, terapistler ve sağlık uzmanları bu araçları gelişigüzel önermekten kaçınmalı.' diyen Hall, ölü botlar gibi teknolojilerin kullanımında açık sınırlar olması gerektiğini ifade etti.

Muhabir: Aynur Şeyma Asan

Kentte geçen yıl 415 bin dekarlık alanda, 12 milyonu aşkın ağaçtan yaklaşık 30 bin ton fıstık rekoltesi elde edildi.

Özellikle kış ve ilkbahar aylarında aralıksız devam eden yağışlar, fıstık bahçelerinde de canlanma sağlayarak, salkımların dolmasını sağladı.

Gelecek ay başlayacak hasat için fıstık bahçelerinde hazırlıklar sürüyor.

İl Tarım ve Orman Müdürü Mustafa Şanverdi de beraberindeki ziraat mühendisleriyle merkez ve ilçelerdeki fıstık bahçelerinde ağaçların gelişimi ve salkımlardaki doluluğa ilişkin incelemeler yapıyor.

Şanverdi, AA muhabirine, Siirt fıstığının kent ekonomisi için çok önemli bir ürün olduğunu belirterek, fıstığın geçen yıl yaşanan yüksek sıcaklıklardan olumsuz etkilendiğini söyledi.

Bu yıl etkili olan yağışlarla ağaçların kendini toparladığını ifade eden Şanverdi, 'Siirt fıstığı, ilimiz ekonomisi için çok önemli bir tarım üründür. İlimizde yaklaşık 415 bin dekarda 12 milyondan fazla fıstık ağacımız bulunmakta. Siirt fıstığı üreticiler için çok önemli bir gelir haline geldi.' dedi.

Şanverdi, fıstığın bugünlerde olgunlaşma dönemine girdiğini belirterek, fıstık bahçelerini gezerek ürünün gelişimini gözlemlediklerini ifade etti.

Kurum olarak ilde fıstık üretiminin gelişmesi için özellikle çiftçi eğitimi ve yayım çalışmalarını sürdürdüklerini kaydeden Şanverdi, 'Bir yandan çiftçilerimizin gübreleme, sürme ve tozlanma ile ilgili sorunlarını çözmeye çalışırken bir yandan da bahçelerimizin kontrolünü devam ettirmekteyiz. Üretim alanlarının artırılması amacıyla üreticilere fıstık fidanı dağıtımını sürdürüyoruz. Bu yıl da 40 bin civarında fıstık fidanı dağıtacağız. Fıstıkta döllenme sorununu çözmek amacıyla her yıl olduğu gibi erkek aşı kalemleri de dağıtıldı. Bu yıl 400 erkek aşı kalemi dağıttık.' diye konuştu.

Şanverdi, yağışların fazla olmasından dolayı hasada yaklaşık iki hafta geç başlanacağı bilgisini vererek, üreticilerin fıstığın tam olgunlaşmasını beklemesi gerektiğini söyledi.

Fıstıkta düzenli bakımın da verim açısından önem taşıdığını vurgulayan Şanverdi, şunları kaydetti:

'Geçen yıl aşırı sıcaklardan dolayı sürgünlerimiz çok uzamadı. Dolayısıyla bu yılı aslında 'yok yılı' diyebileceğiniz bir yıl olarak değerlendirebiliriz. Ancak yağışlarla beraber daha iyi bir verim bekliyoruz. Bu yıl sürgünlerimiz iyi. İlimizde 2000'li yıllarda 2 bin ton olan fıstık rekoltemiz bugünlerde 30 bin tonu aşmış durumda. İnşallah üreticilerimizin emekleri ve gayretleriyle ilk etapta 50 bin, daha sonra da 100 bin ton hedefimize doğru çalışmalarımızı yürütmeye devam ediyoruz.'

Şanverdi, yağışların tarımsal üretim için önemine işaret etti ancak aşırı yağışların ve dolunun üretimi olumsuz etkilediğini belirtti.

Dondan zarar gören çiftçilere TARSİM tarafından gerekli desteğin verildiğini ifade eden Şanverdi, çiftçilerle bu yıl hasat şenliğine hazırlandıklarını söyledi.

Şanverdi, 'Fıstık demek, umut demek, heyecan demek. Üreticilerimiz bir yıl boyunca emeklerinin karşılığını alacağı günleri bekliyor. Düğünlerimiz, derneklerimiz, umutlar hep fıstık hasadımıza bağlı. İlimiz güven ve huzur ikliminde üretimi artırmaya devam ediyor. Üreticilerimizin heyecanına, mutluluğuna ortak oluyoruz, onların daha fazla üretmesi, daha bol kazanç elde etmesi için yanlarında olmayı sürdürüyoruz.' dedi.

Fıstık üreticilerinden Osman Oysal, ilkbaharda fıstığın bakım, gübreleme ve budama çalışmalarını düzenli yaptıklarını belirtti.

Oysal, bu yıl dolu nedeniyle bazı ağaçlarda ürün kaybı da yaşandığını ifade ederek, 'Buna rağmen bu yıl yine de iyi verim almayı bekliyoruz. Emeğimizin karşılığını eylül ayında başlayacak hasatla alacağız. Dolu olan bölgedeki zararımız TARSİM'den karşılandı. İl Müdürümüz ve şube müdürleri bahçelerimize gelip fıstığı kontrol ediyorlar, hastalık ve zararlar konusunda bizlere yardımcı oluyorlar. Devletimize teşekkür ediyoruz.' ifadelerini kullandı.

Ahmet Demir de düzenli yağışların salkımlardaki doluluğu artırdığını belirterek, 'Yıl boyunca hazırlıklarımızı yaptık, hasadı bekliyoruz. Salkımlar doldu yüksek rekolte bekliyoruz.' diye konuştu.

Muhabir: Mehmet Niyazi Deniz

İlk kez 2023'te 1 milyon ton sınırını aşan toplam su ürünleri üretiminin, 2024'teki düşüşün ardından 2025'te yüzde 11,1 artarak 1 milyon 37 bin 19 tona ulaştığına işaret eden Bayraktar, böylece son 5 yıldaki toplam üretim artışının yüzde 31,9 olarak gerçekleştiğini bildirdi.

Bayraktar, 2025 yılı su ürünleri üretiminin yüzde 33,4'ünü avcılık yoluyla elde edilen deniz balıkları, yüzde 3'ünü diğer deniz ürünleri, yüzde 3,1'ini iç su ürünleri ve yüzde 60,4'ünü yetiştiricilik ürünlerinin oluşturduğunu ifade ederek, su ürünleri avcılığının 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 15,3 artarak 410 bin 428 tona yükseldiğine dikkati çekti.

Avcılık üretiminin 2020'de kaydedilen 364 bin 100 tonluk seviyeye göre yüzde 12,6 arttığının bilgisini veren Bayraktar, avlanan deniz balıklarının toplam miktarının ise 346 bin 366 ton olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Bayraktar, hamsinin 245 bin 261 tonluk üretimle ilk sırada yer aldığını, hamsiyi 28 bin 388 tonla çaça ve 19 bin 667 tonla sardalyanın takip ettiğini belirtti.

Türkiye'nin uzun kıyı şeridi, zengin denizleri, yaygın iç su kaynakları ve akarsularıyla güçlü bir balıkçılık potansiyeline sahip olduğunu vurgulayan Bayraktar, bu potansiyelin devamlılığının deniz ve iç su ekosistemlerinin korunmasına ve su ürünleri kaynaklarının bilimsel esaslara göre yönetilmesine bağlı olduğunun altını çizdi.

Bayraktar, Türkiye'nin su ürünleri dış ticaretinde net ihracatçı konumunda olduğunu, son yıllarda üretim kapasitesinde, ürün çeşitliliğinde ve ihracat pazarlarında kaydedilen gelişmelerin dış satıma da olumlu yansıdığını belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

'İlk kez 2024'te 2 milyar dolar sınırını aşan su ürünleri ihracatı 2025'te 2,3 milyar dolara ulaştı. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2028 yılı için belirlenen 3 milyar dolarlık ihracat hedefi, sektörün üretim ve dış ticaret kapasitesinin geliştirilmesi bakımından önemli bir fırsat sunuyor.'

Türkiye'de su ürünleri tüketiminin son yıllarda artmasına rağmen dünya ortalamasının altında kaldığına dikkati çeken Bayraktar, dünyada kişi başına yıllık ortalama su ürünleri tüketiminin yaklaşık 19 kilogram olduğunu, Türkiye'de ise bu miktarın 8,8 kilogram seviyesinde bulunduğunu belirtti.

Bayraktar, tüketimin artırılabilmesi için ürünlerin uygun fiyatlarla ve düzenli olarak tüketiciye ulaştırılması, soğuk zincir ve dağıtım altyapısının geliştirilmesi, balığın beslenmedeki yeri konusunda eğitim ve tanıtım çalışmalarının yaygınlaştırılması gerektiğini bildirdi.

Balıkçılık faaliyetlerinde kısa vadeli üretim artışından ziyade stokların korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını esas alan bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini kaydeden Bayraktar, bilimsel araştırmaların güçlendirilmesi, stokların düzenli olarak izlenmesi, koruma ve kontrol faaliyetlerine öncelik verilmesi ve av baskısının kaynakların yenilenme kapasitesine uygun şekilde yönetilmesi gerektiğini ifade etti.

Bayraktar, balıkçıların av yasaklarına, asgari avlanabilir boylara, zaman ve alan sınırlamalarına ve mevzuatla getirilen diğer düzenlemelere titizlikle uymaları gerektiğini belirterek, yasa dışı, kayıt dışı ve düzenlenmemiş avcılıkla mücadelenin etkin biçimde sürdürülmesi gerektiğine işaret etti.

Muhabir: Mehmet Can Toptaş

Türkiye ekonomisinin jeopolitik gerilimlerin öne çıktığı 2026'nın ikinci çeyreğinde zorlu küresel koşullara rağmen çeyreklik bazda yüzde 1,1, yıllık yüzde 2,3 büyüdüğüne dikkati çeken Şimşek, yıllıklandırılmış milli gelirin 1,7 trilyon doları aştığını aktardı.

Şimşek, teknoloji yoğun sektörlerdeki olumlu görünümün desteğiyle sanayi katma değerinin yıllık yüzde 2,4 arttığını, tarım sektörünün ise yüzde 13,3 ile güçlü büyümesini sürdürdüğünü belirterek, şu ifadeleri kullandı:

'Özel tüketim yüzde 3,5, yatırımlar yüzde 0,6 büyürken net dış talep büyümeye pozitif katkı verdi. Böylece ikinci çeyrekte iç ve dış talebin desteğiyle dengeli bir büyüme gerçekleşti. Jeopolitik gelişmelerin ticaret ortaklarımız üzerindeki etkileri ve başta enerji olmak üzere emtia fiyatlarındaki artışla yıllıklandırılmış cari açık ikinci çeyrekte 38,9 milyar dolar olurken cari açığın milli gelire oranı yüzde 2,3 ile sürdürülebilir seviyelerde kaldı.'

Kayıt dışılıkla mücadele, vergide adaletin güçlendirilmesi ve harcama disiplini sayesinde önemli bir mali alan sağladıklarını vurgulayan Şimşek, küresel fiyat şoklarının vatandaşlara etkisini sınırlamak ve dezenflasyonu desteklemek amacıyla eşel mobil uygulamasıyla önemli bir vergi gelirinden vazgeçilmesine rağmen bütçe performansının olumlu seyrini sürdürdüğünü belirtti.

Şimşek, yılın ikinci çeyreği itibarıyla brüt dış borç stokunun milli gelire oranının yüzde 31,6 seviyesinde yatay seyrettiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Türkiye'nin toplam borcunun milli gelire oranı yüzde 91 ile gelişmekte olan ülkeler ortalaması olan yüzde 229'un ve dünya ortalaması olan yüzde 306'nın oldukça altında bulunuyor. Ekonomimizin güçlenen makroekonomik temelleri, şoklara karşı direncimizi artırıyor. Dezenflasyon sürecindeki ilerleme ve daha destekleyici küresel koşullar sayesinde önümüzdeki dönemde büyümenin kademeli olarak artmasını bekliyoruz. 2027-2029 dönemi OVP ile fiyat istikrarını sağlamak, teknolojik dönüşüm ve verimlilik artışıyla büyüme potansiyelimizi güçlendirmek ve kalıcı refah artışını temin etmek için yol haritamızı ortaya koyacağız.'

Muhabir: Serhat Tutak

Buna göre, yabancı sermayeli şirketlerin geçen yıl Almanya'da gerçekleştirdiği doğrudan yatırım tutarı 86 milyar 145 milyon avro olarak kayıtlara geçti.

Yatırımlar, küresel ekonomideki dalgalanmalar ve büyük ölçekli münferit işlemler nedeniyle yıllık bazda keskin hareketler gösterse de geçen yıl ulaşılan seviye, 2015-2024 döneminin ortanca değerinin yüzde 11 üzerine çıktı. Böylece, 2024 yılında yaşanan yüzde 32'lik daralmanın ardından doğrudan yabancı yatırımlarda yeniden dengelenme süreci başladı.

Veriler, Almanya'ya sermaye ihraç eden ülkelerin sıralamasında radikal değişimler yaşandığını ortaya koydu. ABD'li şirketlerin yatırımlarındaki sert düşüşe rağmen, Birleşik Krallık kaynaklı sermaye girişlerindeki rekor artış ülkenin yatırım performansını yukarı taşıdı.

Buna göre, ABD menşeli şirketlerin Almanya'daki yatırımları 2025'te bir önceki yıla kıyasla yüzde 44 azalarak 11 milyar 763 milyon avroya geriledi.

Bu gelişmeyle ABD'nin Almanya'daki toplam yabancı yatırımlar içindeki payı yüzde 36'dan yüzde 14'e düştü.

ABD'den doğan boşluğu ise Birleşik Krallık doldurdu. İngiliz şirketlerinin Almanya'daki yatırımları yüzde 284'lük rekor artışla 26 milyar 365 milyon avroya ulaştı.

Toplam yatırımlar içinde yaklaşık yüzde 31 pay alan Birleşik Krallık, ABD'yi geride bırakarak Almanya'nın en büyük tekil yabancı sermaye kaynağı oldu.

Aynı dönemde Çin'den gelen yatırımlar yüzde 51 artışla 199 milyon avroya çıksa da genel toplam içindeki payı yüzde 0,2 ile sınırlı kaldı.

Suudi Arabistan'dan gelen yatırımlar yüzde 43 artarak 1 milyar 88 milyon avroya, Şili yatırımları ise yüzde 41 yükselişle 2 milyar 836 milyon avroya ulaştı.

Almanya'ya gelen yabancı sermayenin ana merkezi Avrupa kıtası olmaya devam etti.

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler, yatırımlarında yaşanan yüzde 3'lük hafif gerilemeye rağmen 2025 yılında Almanya'ya 43 milyar 122 milyon avro fon sağladı. Bu tutar, toplam yabancı yatırımların yarısından fazlasına karşılık geldi.

Birleşik Krallık da dahil edildiğinde, Almanya'ya giren yabancı sermayenin yüzde 80'inden fazlasının Avrupa çıkışlı olduğu görüldü. Uzmanlar, bu verilerin Berlin yönetiminin en yakın ve en istikrarlı ekonomik bağlarının Avrupalı komşularıyla kalmaya devam ettiğini gösterdiğini vurguladı.

Muhabir: Bahattin Gönültaş

Tarım işçileriyle bir araya gelen Yumaklı, işçilerle birlikte örtü üstüne düşen kuru incirleri ve ağaçlardaki yaş incirleri topladı.

Bakan Yumaklı, burada yaptığı konuşmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki Girne Limanı açıklarında batan gemide hayatını kaybedenlere başsağlığı, yaralılara şifa diledi.

Aydın'a incir hasadına katılmak için geldiğini belirten Yumaklı, Türkiye'nin bu yıl son 66 yılın en iyi yağışını aldığını ifade etti.

Birçok üründe yüksek rekolte beklendiğini aktaran Yumaklı, 'Özellikle hububatta artık tamamlanma aşamasına geldi. 140 milyon tonun üzerinde bir bitkisel üretim miktarı bekliyoruz. Bu bütün zamanların en önemli en büyük rekoru olmuş olacak.' dedi.

Türkiye'nin incir üretiminde dünyada ilk sırada olduğunu vurgulayan Yumaklı, şöyle konuştu:

'Türkiye, dünya incir üretiminde yüzde 28'lik oranla birinci sırada. Aynı zamanda kuru incirde de çok önemli bir ihracatçı. 2026 rekolte tahmini yaklaşık 388 bin ton yaş incir, 94 bin ton da kuru incir olarak gerçekleşmiş olacak. Dünya kuru incir talebinin de ülkemiz yaklaşık yüzde 60 ila 65'i oranında bir yüzdesini karşılıyor. Bu anlamda hakikaten çok emsalsiz bir ürünün dünya birinciliği de ülkemizde.

Türkiye'deki incirin de yüzde 60'ı aynı zamanda Aydın'da üretiliyor. Aynı zamanda organik incir üretimi de yine Aydın'da çok önemli miktarlarda gerçekleşiyor. Türkiye'de üretilen organik incirin de yüzde 84'ü Aydın'da.'

İncir Araştırma Enstitüsü'nün Aydın başta olmak üzere Türkiye'deki incir üretimine yönelik Ar-Ge çalışmalarını yürüttüğünü belirten Yumaklı, enstitünün gen bankasında 354 incir çeşidinin genetik kaynaklarının korunduğunu söyledi.

Yumaklı, incirde hasat, depolama, işleme, iklim ve diğer koşullara bağlı olarak aflatoksin ve okratoksin oluşabildiğine dikkati çekti.

Bu tür sorunların ihracatta ürünlerin geri dönmesine neden olabileceğini ifade eden Yumaklı, 'Biz sorunların minimuma indirilmesi için hem kendimiz bakanlık olarak hem üreticiler olarak hem de bunun ihracatını yapanlar olarak birlikte çalışmaya gayret ediyoruz.' dedi.

İncirin Türkiye için önemli bir geçim kaynağı ve dünya birinciliğine sahip bir ürün olduğunu vurgulayan Yumaklı, sektördeki sorunların çözümü için üretici, ihracatçı ve kamu kurumlarının birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi.

İncir işleme tesislerinin sözleşmeli üretim yapmasının sektöre disiplin getirmesi açısından önemli olduğunu belirten Yumaklı, ürünün toplanmasından pazara sunulmasına kadar farklı aşamalarda bakanlığın destek ve teşviklerinin bulunduğunu ifade etti.

Yumaklı, ülkede hasat döneminin tüm üreticiler için hayırlı ve bereketli olması temennisinde bulundu.

Yumaklı'ya programda AK Parti Aydın milletvekilleri Seda Sarıbaş, Ömer Karakaş, Mustafa Savaş ve Ömer Özmen ile Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, Aydın Valisi Osman Varol eşlik etti.

Muhabir: Hüseyin Bağış

Fiyatlar bugün saat 11.34 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 4,4 artarak 69,90 avroya yükseldi.

Böylece doğal gaz fiyatları 69 avronun üzerine çıkarak Ocak 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 64,7 seviyesinde bulunuyor.

Depolama seviyelerinin yılın bu dönemi için tarihsel ortalamaların altında seyretmesi, kış öncesinde stokların tamamlanmasına yönelik endişeleri artırıyor.

Hava tahminlerinde eylül başı için daha ılımlı sıcaklıkların öngörülmesi talep beklentilerini sınırlasa da düşük depolama seviyeleri, Körfez'den LNG arzına ilişkin belirsizlikler ve Hürmüz Boğazı'na yönelik riskler, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

ABD ordusunun dün gece Lark Adası'ndaki iki hedefe saldırı düzenlemesi ve İran basınının saldırının ardından bölgedeki hedeflere füze atıldığını bildirmesi de piyasalardaki arz endişelerini artırdı.

Söz konusu gelişmeler, ABD ile İran arasında bir süredir devam eden arabuluculuk girişimlerinin taraflar arasındaki anlaşmazlığı gidermede sonuç vermemesinin ardından yaşandı.

Orta Doğu'daki çatışmaların Körfez bölgesindeki LNG ihracatını, özellikle de önemli üreticilerden Katar'ın sevkiyatlarını olumsuz etkilemesi, küresel arz görünümüne ilişkin endişeleri artırıyor.

Körfez'den LNG ihracatının uzun süre aksaması halinde Avrupa'nın Asya'daki alıcılarla daha fazla LNG kargosu için rekabet etmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.

Analistler, özellikle Körfez'den LNG ihracatının daha uzun süre aksaması halinde Avrupa'nın Asya'daki alıcılarla daha fazla rekabet etmek zorunda kalabileceğini ve bunun doğal gaz fiyatları üzerinde gelecek dönemde de yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Muhabir: Ebru Şengül Cevrioğlu

A Grubu'nda Slovenya, Letonya, Macaristan ve Almanya'yı mağlup eden A Milli Voleybol Takımı, son müsabakasında Polonya'ya 3-2 kaybederek grubu 2. sırada tamamladı.

Belçika, Hollanda, Portekiz, Romanya ve İspanya'yla birlikte C Grubu'nda yer alan Azerbaycan, 5 maçta 3 galibiyet alarak 3. oldu.

Karşılaşmayı kazanan ekip çeyrek finale yükselecek.

Muhabir: Bozhan Memiş

Ulusal Yapay Zeka Araştırma Kaynağı Programı olarak uygulamaya alınacak 'Herkes İçin GPU Programı' ile girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacılara dünya standartlarında hesaplama gücü adil ve öngörülebilir koşullarda sunulacak.

Program, akredite yerli veri merkezleri, TÜBİTAK ULAKBİM Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) dahil ulusal yüksek başarımlı hesaplama altyapısı ile Ulusal Hesaplama Portföyü'ndeki kapasiteyi tek çatı altında birleştirecek.

Yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan grafik işlem birimi kapasitesi, 'GPU-saat' kredileri üzerinden kullandırılacak.

Bu modellerin eğitilmesi ve çalıştırılması için yüksek miktarda işlem gücüne ihtiyaç duyulurken bu kapasitenin maliyeti özellikle küçük ölçekli şirketler için önemli bir gider oluşturuyor.

Programla girişim, KOBİ ve araştırmacıların yapay zeka modellerini geliştirmek için ihtiyaç duydukları yüksek hesaplama kapasitesine erişiminin kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Programın ilk çağrısı 6 ay içinde açılacak. İlk aşamada en az 5 akredite yerli veri merkeziyle kapasite sözleşmesi imzalanarak araştırmacılar, girişimler ve KOBİ'lere yılda en az 2 milyon GPU-saat kredi tahsis edilecek.

Bu kapasitenin en az yüzde 40'ı teknogirişimlere ayrılacak. Yıllık toplam tahsisin 2028 sonuna kadar en az 20 milyon GPU-saate yükseltilmesi hedefleniyor.

Eğitim ve çıkarım süreçleri için farklı kredi paketleri hazırlanacak. Yapay zeka geliştirme alanında yetkinlik gösteren kullanıcılara birim kullanım (token) kredisi dahil esnek erişim modelleri sunulacak.

GPU-saat kredileri, uygun girişim ve KOBİ'lere yazılım, bulut ve donanım destekleriyle paket halinde sağlanacak. Paketlerde teknik danışmanlık ve mentörlük desteği de yer alacak.

Programın hizmet kataloğu yalnızca ham hesaplama kapasitesiyle sınırlı olmayacak. Katalog, akredite hizmet sağlayıcıların model barındırma ve çıkarım hizmetlerini de kapsayacak.

Girişimler, KOBİ'ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için ayrı erişim pencereleri ve tahsis kotaları belirlenecek.

Veri merkezlerinin akreditasyonunda enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ile kullanıcıların model, veri ve kod varlıkları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunması kriterleri aranacak.

Kamu projelerinde ayrı donanım yatırımları yerine öncelikle ortak hesaplama kapasitesinin kullanılması teşvik edilecek. Program, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülecek.

Muhabir: Mert Davut

Özellikle Türkiye'nin gümrük kapılarında ve sınırlarında dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik yerli ve milli imkanlarla geliştirilen Milli Tarama Sistemleri Projesi (MİLTAR) kapsamındaki teknolojilerin çeşitlendirilmesine ve yaygınlaştırılmasına yönelik adımlar atılıyor.

Bu kapsamda yılın ilk yarısında gerekli makine, teçhizat ve malzemeler temin edilirken MİLTAR kapsamında, Habur Gümrük Kapısı'na bir yarı sabit x-ray, Gürbulak Gümrük Kapısı'na da bir binek araç tarama sistemi kurulumu yapıldı.

Söz konusu dönemde Sarp Gümrük Kapısı'nda iki bagaj x-ray tarama sistemi faaliyete başlarken 10 yeni sistemin temini için de alım ihalesi gerçekleştirildi. Gürbulak Gümrük Kapısı'nda işletici kuruluşça temin edilen 5 bagaj x-ray tarama sistemi ise sahada hizmete sunuldu.

Özellikle havalimanları ve hurda ithalatı olan sahalara, hurda metal ve altın analizi yapılabilmesi için 20 'metal-maden analiz dedektörü' alındı.

Başta göçmen kaçakçılığı olmak üzere, uyuşturucu, silah kaçakçılığı, eşyanın değiştirilmesi gibi olayların önlenmesi amacıyla geliştirilen, bu doğrultuda kaçakçılıkla mücadelede önem taşıyan Gümrüklü Eşya ve Nesne Takip Sistemi (GENTSİS) için, sensörlerden gelen verileri analiz ederek, ilgili personele daha sağlıklı veriler gösterilmesi hedefiyle ön analiz yapabilen yapay zeka destekli yazılım geliştirildi.

Gümrüklerde kaçakçılıkla mücadele kapsamında yürütülen çalışmalar yıl sonuna kadar sürecek. Özellikle gümrük kara kapıları, deniz limanları ve havalimanlarında tütün ve tütün mamullerine yönelik kaçakçılıkla mücadele uygulamalarının artırılması temel hedef olarak belirlendi.

Bu doğrultuda uyuşturucu maddelerin tanı ve tespitlerinde kullanılan 50 bin test kitinin ihale süreci tamamlandı. Söz konusu kitlerin temininden sonra Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüklerine dağıtımının yapılması öngörülüyor.

Tütün ve tütün mamulleri kaçakçılığının önlenmesi için ilgili kurumlarla ortak çalışma alanlarının belirlenmesi, hızlı ve etkin iletişim mekanizmalarının kurulması, yurt içinde gerçekleştirilen kaçak üretimin kaynağında tespit edilerek ortadan kaldırılması ve bu doğrultuda etkin ve verimli çalışmaların artırılması önceliklendiriliyor.

Öte yandan 3 vücut tarama ve 3 yutucu tespit sistemi ihalelerinin gerçekleştirilerek ihtiyacı olan sahalara dağıtımının yılın geri kalanında yapılması planlanıyor.

MİLTAR kapsamında ise Kapıkule, Dilucu ve Sarp gümrük kapılarına yarı sabit x-ray tarama sistemlerinin kurulumu hedefleniyor. Ayrıca, Habur Gümrük Kapısı'na 3 açılı, backscatter (hayalet) adı verilen mobil x-ışını tarama sisteminin kurulması bekleniyor.

Yasa dışı soğutucu gaz ticaretine yönelik mevzuat yapısı, kontrol, güncel rota ve kaçakçılık yöntemlerine yönelik farkındalığın artırılması amacıyla uygulamalı eğitim çalışması planlanıyor.

Bu doğrultuda özellikle hızla gelişen teknoloji nedeniyle ortaya çıkan veya çıkabilecek kaçakçılık trendlerine karşı personelin farkındalığını artırmaya yönelik 2024 yılında başlatılan yasa dışı kültür varlığı ticareti ile mücadele eğitimlerine bu yılın ikinci yarısında da devam edilmesi amaçlanıyor.

Yılın ikinci yarısında özellikle 700 GENTSİS cihazının alınması bekleniyor.

Muhabir: Seda Tolmaç

Bu kapsamda hazırlık süreci devam eden 'Bölgesel Veri Portalı' yıl sonuna kadar tamamlanarak kamuoyuna açılacak.

Bu portalda, il ve ilçe düzeyindeki tüm yerel istatistikler toplanacak. İstihdamdan ihracata, sağlıktan eğitime, kültürden turizme kadar tüm veriler tek portaldan sunulacak. Bu portal, kamuya, araştırmacılara, akademisyenlere ve özel sektöre bölgesel veri analizi yapmaları için hizmet verecek. Portaldaki veriler, karar alma süreçlerinde yol gösterici olacak.

Portalda, Bakanlık ve Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğünün yanı sıra diğer kurumların verilerine de yer verilecek.

Bölgelerin üretim yapısı ve yeni ürünlere yönelme potansiyelini ortaya koymaya yönelik Ekonomik Kompleksite ve Ürün Uzayı Analizi'nin sonuçları da internet sitesi üzerinden yayımlanacak.

Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi'nin (BGUS) uygulanmasını takip etmek amacıyla geliştirilen izleme sistemi kullanıma açılacak ve ara dönem izleme raporu hazırlanacak.

Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi'nin modern teknolojiye dönüştürülmesi çalışmaları da sürdürülecek.

Bakanlık, bölgelerin biyolojik kaynaklarının ve üretim potansiyelinin daha yüksek katma değer oluşturacak şekilde değerlendirilmesine yönelik 'Hammaddeden Yüksek Katma Değere Biyorafineri Yol Haritası' çalışmasını da başlattı.

Biyorafineri yaklaşımı, biyolojik hammaddelerin ve üretim artıklarının bütünleşik süreçlerle işlenerek biyobazlı kimyasallar, malzemeler, yakıtlar, enerji ve farklı yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesini kapsıyor.

Çalışmayla, bölgelerde bulunan hammaddelerin yalnızca ilk ürün olarak değerlendirilmesi yerine ileri işleme teknolojileriyle ekonomik değerinin artırılmasına yönelik fırsatların ortaya konulması amaçlanıyor.

Kırsal yerleşimlerin mevcut durumunun ve ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik Yer-Sis İkinci Faz Geliştirme Projesi'nde pilot uygulama çalışması da yıl sonuna kadar tamamlanacak. Pilot çalışma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda bir saha çalışma raporu hazırlanacak.

Organize sanayi bölgelerinin demir yolu iltisak hattı taleplerinin belirlenmesi ve önceliklendirilmesine yönelik yürütülen analiz sonuçları ilgili kurumlarla istişare edilecek. Böylece öncelikli demir yolu bağlantı hatları için fizibilite çalışmaları yapılacak.

Bölge Kalkınma İdareleri Elektronik Proje İzleme Sistemi'nin geliştirilmesine devam edilecek. Bu sistemle, bölge kalkınma idarelerinin izleme ve değerlendirme süreçleri ile kurumsal kapasiteleri güçlendirilecek.

Kalkınma ajanslarının uzun vadeli dönüşümüne yönelik çalışmalar da yılın ikinci yarısında hız kazanacak.

'UFUK 2040: Kalkınma Ajansları Gelecek Çalıştayları' kapsamında eylem planları hazırlanacak. Bu çalışmalarla kalkınma ajanslarının 2040 vizyonunu şekillendirecek yol haritası ortaya konulacak.

'Kalkınma Ajanslarını Yapay Zeka Destekli Bölgesel Kalkınma Ekosistemine Dönüştürmek' vizyonu doğrultusunda da yeni çalışmalar yürütülecek.

Sosyal Gelişmeyi Destekleme, Cazibe Merkezlerini Destekleme, Üreten Şehirler ile Kurumsal Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Destek programları kapsamında desteklenecek projelerin değerlendirme süreçleri tamamlanacak. Projeler için izleme ziyaretleri gerçekleştirilecek ve kaynak aktarımları yapılacak.

Muhabir: Zeynep Duyar