Bankacılık endeksi yüzde 1,25, holding endeksi yüzde 0,41 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 4,35 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybettiren ise yüzde 3,25 ile bilişim olarak belirlendi.

Bugün açıklanan verilere göre, ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 artarak beklentilere paralel gerçekleşti. Ülkede çekirdek TÜFE ise yüzde 2,4 artmasına karşın Mart 2021'den bu yana en yavaş artışını kaydetti.

Açıklanan veriler ülkede enflasyonist baskıların devam ettiğini ortaya koyarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecek hafta faiz artırımına gideceğine yönelik ihtimaller yüzde 88'e çıktı.

Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik beklentilere karşın petrol fiyatlarındaki gerileme ve çekirdek TÜFE'nin Mart 2021'den bu yana en yavaş artışını kaydetmesi küresel piyasalarda risk iştahının artmasını sağladı.

Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma olabileceğine yönelik haber akışı petrol fiyatlarındaki gerilemede etkili oldu.

Analistler, haftaya yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu toplantı özeti, konut fiyat endeksi ve bütçe dengesi, yurt dışında ise Fed'in faiz kararının yanı sıra Japonya Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası faiz kararları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu

Kursiyerlerin sosyal, kültürel ve kişisel gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla açılan aşçılık, kuaförlük, el ve görsel sanatlar, müzik, zeka oyunları ile drama kurslarına 62 öğrenci katıldı.

Vali Masatlı, Engelli Sosyal Girişimcilik Merkezi'nde gerçekleştirilen yaz kursları kapanış programında, depremlerin insanların hayatında kapanması zor derin izler bıraktığını söyledi.

O günden itibaren devlet-millet dayanışmasının en önemli örneklerini hep birlikte sergilediklerine dikkati çeken Masatlı, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Sayın Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde ve başkanlığında bu zamana kadar dünyanın şahit olmadığı bir imar, ihya ve inşa çalışmaları yapılırken, diğer taraftan da insanlarımızın her yanı ve yönüyle bütün hayatına dokunmak için pek çok çalışmayı ve projeyi de yürütmeye başladık. Biz buna 'Hatay modeli' dedik. Hatay modeli ile aslında bizim ifade etmek istediğimiz şey şuydu, yani bizler tabii ki konutlarımızı, iş yerlerimizi, okullarımızı, hastanelerimizi, yollarımızı, altyapımızı yapıyoruz ama diğer taraftan insanlarımızın hayatını kolaylaştıracak, onlara sosyal iyileşme sağlayacak, onların tekrar üretmesi, çalışmasına, koşmasına, 'ben buradayım, ben varım, ben de yaparım' demesine de vesile olmak istedik."

Masatlı, bu kapsamda, merkezin açılışını 2024'te Emine Erdoğan ile yaptıklarını hatırlatarak, merkezle insanların umudunun yeniden yeşermeye başladığını gördüklerini anlattı.

Merkezin Türkiye'de benzerinin olmadığının altını çizen Masatlı, şöyle konuştu: "Biz burayı yaparken Valiliğimiz, Mustafa Kemal Üniversitemiz ve Fiziksel Engelliler Vakfımız o zaman sadece bir ortez-protez merkezi gibi düşünmüştük. Uzuv kaybı yaşamış insanlarımıza destek olmak için düşünmüştük ama süreç içerisinde burası engeli olan insanlarımızın iyileşmesine, sosyal hayata katılmasına, yeniden üretmesine, çalışmasına, sanatla, birtakım uğraşlarla buluşmasına da vesile oldu."

Konuşmaların ardından öğrenciler müzik dinletisi, dans ve drama gösterisi gerçekleştirdi. Vali Masatlı, kursiyerlerle sohbet edip, ürettikleri eserleri inceledi.

Türkiye Badminton Federasyonu, Büyükşehir Belediyesi ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü işbirliğinde düzenlenen şampiyonada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin yanı sıra 44 ilden 473 sporcu mücadele etti.

Antakya Merkez Spor Salonu'nda gerçekleşen ve 5 gün süren müsabakalar sonunda tek erkeklerde Yiğitcan Erol, tek kadınlarda Zehra Erdem, çift erkeklerde Gökay Göl-Mert Seven, çift kadınlarda Irmak Rana Yemişen-Yağmur Tuana Yemişen ve karışık çiftlerde Gökay Göl-Nisa Nur Çimen, Türkiye şampiyonu oldu.

Şampiyona, başarılı sporculara madalya ve ödüllerinin verilmesiyle sona erdi.

Altındağ Mahallesi 156. Sokak'ta park halindeki 06 DBU 147 plakalı bir otomobilde henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı. Kısa süre sonra alevler otomobilin büyük kısmını sardı.

İhbar üzerine olay yerine itfaiye ve polis ekipleri sevk edildi.

Yangın sırasında araçta patlamalar meydana geldi. Öte yandan alevler otomobilin yanındaki bir ağaca sıçradı.

Ekiplerin çalışmasıyla söndürülen yangın sonrası otomobil kullanılamaz hale geldi.

Aksu ilçesi Karaöz bölgesinde çıkan ve rüzgarın etkisiyle Kepez ilçesine bağlı Kızıllı ile Çamlıbel mevkilerine ulaşan yangının söndürülmesinde Kepez Belediyesi ekipleri de mücadele etti.

Söndürme ve lojistik faaliyetleri kapsamında belediyeye ait arazözlerin yanı sıra ambulans ve destek araçlarından oluşan 20 araçlık filo ile 100 personeli sahada çalışma yaptı.

Yangın söndürme helikopterlerinin su temin ettiği yapay havuzların doldurulması için traktör ve tankerleriyle su taşıyan bölge sakinlerine Kepez Belediyesince mazot desteği sağlandı. Traktör ve tankerlerin yakıt ihtiyacı karşılanarak lojistik sürecin aksamadan devam etmesi amaçlandı.

Saha çalışmalarını desteklemek amacıyla Mobil Kent Lokantası aracını da bölgeye sevk eden belediye ekipleri, gece boyunca görev yapan personellere çorba, ayran ve su ikramında bulundu.

Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, bu tür olaylarda kurumlar arası koordinasyonun önemli olduğunu belirterek, yangınla mücadelede görev alan kamu kurumlarına, belediye ekiplerine, köylülere, çiftçilere ve gönüllülere teşekkür etti.

Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Tıp Fakültesi ve Adana Kardiyoloji Derneği işbirliğinde Ticaret Odası Kongre Salonu'nda başlayan kongreye, çok sayıda akademisyen, doktor ve öğrenci katıldı.

İl Sağlık Müdürü Halil Nacar, programda, bilimsel çalışmalarla kenti tıp alanında merkez haline getirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ilerleyen dönemde tıp eğitimi ve bilimsel araştırmalardaki rolünün daha da artacağını ifade eden Nacar, şöyle konuştu:

'Adana'nın sağlık hizmetleri noktasında bölgesinin sağlık üssü olmasını istiyoruz. Bununla alakalı bakanlığımız olarak Adana'da sağlık yatırımlarını her geçen gün artırıyoruz ve hizmete olan erişilebilirliğimizi de genişletiyoruz. Burada yapacağımız bu toplantının hem bilimsel hayatımıza hem de buradan çıkacak sonuçlarla hastalarımıza ciddi katkı sağlayacağını düşünüyoruz.'

Adana Kardiyoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Şerafettin Demir de kongrenin uzmanlar arasında bilgi ve tecrübe paylaşımı sağladığını belirtti.

Güncel tedavi yöntemlerini yakından takip ettiklerini vurgulayan Demir, 'İlk defa aynı anda üç vaka alınıp bir toplantıda canlı olarak değerlendiriliyor olacak. Bunun gururunu yaşıyoruz.' dedi.

Kongre kapsamında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi anjiyo laboratuvarlarında gerçekleştirilen uygulamalar canlı olarak kongre salonuna aktarıldı.

Kalp sağlığı alanındaki güncel tedavi yöntemlerinin canlı vakalar üzerinden değerlendirildiği kongre yarın sona erecek.

Vali Abdullah Erin, törende yaptığı konuşmada, ülkede son yıllarda sağlıktan eğitime, ulaşımdan altyapı birçok alanda çok ciddi yatırımlar yapıldığını söyledi.

Isparta'nın da bu yatırımlardan nasibini aldığını dile getiren Erin, 'Aksu İlçemizde açılışını gerçekleştirdiğimiz devlet hastanemiz de bu yatırımlardan biridir. Toplam 3 bin metrekare kapalı alana hastanemizi inşa ettik. Sadece Aksu ilçemize değil bölgenin sağlık altyapısına oldukça katkı sağlayacaktır. Emeği geçenlerden Allah razı olsun.' dedi.

Kuran-ı Kerim tilaveti ve dualarla açılan Aksu Devlet Hastanesi'nde acil ve poliklinik hizmetleri devreye girerek hasta kabulüne başladı.

Vakıftan yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Aydın, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 91 ülkenin katılımıyla gerçekleştirilen PISA 2025'in sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında belirgin bir gelişim kaydettiğini belirten Aydın, öğrencilerinin öğrendiklerini gerçek yaşamla ilişkilendirme, problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerini ölçen söz konusu araştırmada elde edilen sonuçların, eğitim sisteminin geleceği açısından kıymetli olduğunu vurguladı.

PISA 2022 ile PISA 2025 arasındaki değişimde OECD ve dünya ortalamalarında genel bir düşüş yaşanırken, Türkiye'nin güçlü ve olumlu biçimde ayrıştığını gözlemlediklerini aktaran Aydın, şunları kaydetti:

'Fen bilimlerinde puanımızı 18 puan artırarak, 494'e yükselttik ve 482 olan OECD ortalamasının 12 puan üzerine çıktık. Okuma becerilerinde 16 puanlık artışla 472 puana ulaşarak, 461 olan OECD ortalamasını 11 puan aştık. Matematikte ise 9 puanlık bir artışla 462'ye ulaştık ve 463 olan OECD ortalamasını yakaladık. Aynı dönemde OECD ülkelerinin ortalaması fen bilimlerinde 3, okuma becerilerinde 15 ve matematikte 9 puan gerilerken, Türkiye, OECD ülkeleri arasında her üç alanda birden performansını anlamlı düzeyde artıran tek ülke oldu. Araştırmaya katılan 91 ülke arasında bu başarıyı gösterebilen yalnızca 8 ülkeden biri olduk. Daha da önemlisi, 2015 ile 2025 yılları arasındaki dönemde üç temel alanda da kesintisiz artış sağlayan tek OECD ülkesi konumuna geldik. Bu tablo, elde edilen başarının geçici bir yükselişten ibaret olmadığını, uzun vadeli ve istikrarlı bir gelişimi yansıttığını gösteriyor.'

- 'Uluslararası eğitim sistemleri arasındaki konumumuz güçlendi'

Aydın, araştırmaya katılan ülke sayısının 81'den 91'e yükselmesine rağmen Türkiye'nin bütün alanlarda uluslararası sıralamasını geliştirdiğini, 38 OECD ülkesi arasında fen bilimlerinde 29'unculuktan 14'üncülüğe, okuma becerilerinde 30'unculuktan 13'üncülüğe, matematikte ise 32'ncilikten 23'üncülüğe yükseldiğini aktardı.

Araştırmaya katılan 91 ülke değerlendirildiğinde ise Türkiye'nin fen bilimlerinde 34'üncülükten 19'unculuğa, okuma becerilerinde 36'ncılıktan 18'inciliğe, matematikte 39'unculuktan 28'inciliğe çıktığına değinen Aydın, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Bu sonuçlar, yalnızca puanlarımızın değil, uluslararası eğitim sistemleri arasındaki konumumuzun da önemli ölçüde güçlendiğini ortaya koyuyor. PISA 2025 sonuçlarında bizleri özellikle memnun eden hususlardan biri, gelişimin yalnızca ortalama puanlarla sınırlı kalmaması. Bulgular, başarı piramidinin hem tabanında hem de üst basamaklarında eş zamanlı bir iyileşme yaşandığını gösteriyor. Temel yeterlik düzeyine ulaşan öğrenci oranımız fen bilimlerinde yüzde 80,5'e, okuma becerilerinde yüzde 75,9'a ve matematikte yüzde 64,3'e yükseldi. Fen bilimleri ve okuma becerilerinde bu oranlar OECD ortalamalarının üzerinde gerçekleşti. Karmaşık problemleri analiz edebilen üst düzey öğrenci oranımız, fen bilimlerinde yüzde 4'ten 7,4'e çıkarak, yüzde 7,2 olan OECD ortalamasını geride bıraktı. Üst düzey öğrenci oranı okumada yüzde 4,2'ye, matematikte ise yüzde 7,9'a ulaştı.'

Aydın, Türkiye'nin OECD bünyesinde temel yeterlik düzeyinin altında kalan öğrenci oranını azaltırken, üst düzey performans gösteren öğrenci oranını da artırabilen iki ülkeden biri olduğunu belirterek, söz konusu durumun gelişmenin niteliğini göstermesi bakımından son derece önemli olduğunu bildirdi.

Eğitimde gerçek başarının yalnızca ortalama puanlarla ölçülemeyeceğine aktaran Aydın, bir eğitim sisteminin başarısının, sosyoekonomik şartları ne olursa olsun, her öğrencisine nitelikli eğitim imkanı sunabilmesiyle anlam kazandığını kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

'PISA 2025 verilerine göre, öğrencilerin ekonomik, sosyal ve kültürel durumlarının fen bilimleri başarısını açıklama oranı Türkiye'de yüzde 10,4 oldu. Bu oranın yüzde 11,6 seviyesindeki OECD ortalamasının altında kalması, sosyoekonomik faktörlerin öğrencilerimizin başarısı üzerindeki etkisinin görece daha sınırlı olduğunu gösteriyor. Türkiye, son PISA döngüsünde fen bilimleri alanında dezavantajlı öğrencilerinin puanını 17, avantajlı öğrencilerinin puanını ise 24 puan artırarak, her iki grupta da anlamlı performans artışı sağlayan tek OECD ülkesi oldu. Alt sosyoekonomik dilimde bulunmasına rağmen en üst başarı dilimine ulaşan akademik dirençli öğrencilerimizin oranı, fen bilimleri ve okuma becerilerinde yüzde 13'e, matematikte ise yüzde 11'e ulaştı. PISA 2025'in yeni nesil göstergeleri de öğrencilerimizin geleceğin dünyasına hazırlanması açısından önemli sonuçlar sundu. Türkiye, çevre bilimi alt ölçeğinde 494 puan alarak 480 olan OECD ortalamasını geride bıraktı ve 38 OECD ülkesi arasında 12. sırada yer aldı. Dijital dünyada öğrenme alanında ise 473 puanla 464 olan küresel ortalamanın üzerine çıksa da 500 olan OECD ortalamasının altında kaldı.'

Aydın, araştırmanın günde 1-2 saat ev ödevi yapan öğrencilerin fen bilimlerinde daha yüksek başarı gösterdiğini, okulda eğlence amaçlı ekran kullanımının başarıyı olumsuz etkilediğini, okul dışındaki dengeli ekran kullanımının ise başarıyı desteklediğini ortaya koyduğunu aktardı.

- 'Haklı bir gurur kaynağı'

Zekanın çabayla geliştirilebileceğine inanan, gelişim odaklı zihniyete sahip öğrenci oranının Türkiye'de yüzde 71,5'e ulaşarak, yüzde 69,3 seviyesindeki OECD ortalamasını aştığını belirten Aydın, şu değerlendirmeleri yaptı:

'PISA 2025 sonuçları, Türkiye'nin uzun yıllara dayanan eğitim vizyonunun, öğretmenlerimizin ve eğitim yöneticilerinin özverisinin, öğrencilerimizin emeğinin ve eğitime yapılan altyapı yatırımlarının somut bir kazanımı. Dünyanın önde gelen eğitim sistemlerinin dahi gerileme yaşadığı bir dönemde Türkiye'nin ortaya koyduğu bu yükseliş, ülkemiz adına haklı bir gurur kaynağı. Aynı zamanda, eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirmeye ve temel becerileri toplumun bütün kesimlerine yaymaya yönelik çalışmaların önemini de bir kez daha gösteriyor. Ancak ulaştığımız noktayı yalnızca kutlanacak bir sonuç olarak değil, daha ileri hedeflere ulaşmak için önemli bir sorumluluk olarak da görüyorum. Sürdürülebilir başarı için matematik alanındaki gelişim ihtiyacımıza daha güçlü biçimde odaklanmalı, öğrencilerimizin dijital becerilerini OECD ortalamasının üzerine taşımalı ve temel yeterlik düzeyindeki öğrencilerimizin üst düzey düşünme becerisini geliştirecek nitelikli adımları kararlılıkla sürdürmeliyiz. Vakıf olarak, eğitim politikalarının bilimsel veriler ışığında geliştirilmesini, iyi örneklerin yaygınlaştırılmasını ve eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesini son derece önemsiyoruz.'

Anaokulunda eğitim görecek 4 yaş grubu öğrenciler için hazırlandığı belirtilen listede kırtasiye ürünlerinin yanı sıra kolonya, tuvalet kâğıdı, havlu kâğıt, sıvı sabun, çamaşır suyu ve farklı temizlik malzemelerinin de bulunduğu görüldü.

Temizlik Malzemeleri Tartışma Yarattı

Öğrencilerin kişisel kullanımına yönelik kırtasiye malzemelerinin listede bulunması olağan karşılanırken, okulun genel ihtiyaçları arasında değerlendirilebilecek temizlik ürünlerinin velilerden talep edilmesi tartışmalara neden oldu.

Sosyal medyada listeye tepki gösteren veliler, artan eğitim ve kırtasiye giderlerinin aile bütçesini zorladığını belirterek okulların temizlik ihtiyaçlarının kamu kaynaklarıyla karşılanması gerektiğini savundu.

Hatay’da Nakdi Destek İstendiği İddiası

Tartışmalar Hatay’a da yansıdı. Kentin bazı ilçelerindeki okullarda velilere ihtiyaç listeleri verildiği ve nakdi destek talebinde bulunulduğu iddia edildi.

Ancak söz konusu iddialara ilişkin okul veya ilçe bazında doğrulanmış resmî bir açıklama henüz yapılmadı. İhtiyaç listesi paylaşılması ile velilerden zorunlu biçimde para veya malzeme talep edilmesi aynı kapsamda değerlendirilmezken, taleplerin gönüllü mü yoksa zorunlu mu olduğu önem taşıyor.

Veliler Denetim Talep Ediyor

Veliler, Millî Eğitim Bakanlığının eğitim öğretim yılı öncesinde okullardaki uygulamalara ilişkin kuralların eksiksiz uygulanmasını istedi. Özellikle herhangi bir ödemenin kayıt veya eğitim hizmetiyle ilişkilendirilmemesi gerektiğini belirten veliler, Hatay İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile ilçe millî eğitim müdürlüklerine denetim çağrısında bulundu.

Hatay’daki okullarda ihtiyaç listesi veya nakdi destek talep edildiğine yönelik iddiaların incelenmesi ve velilerin açık şekilde bilgilendirilmesi bekleniyor.

ALKÜ Rafet Kayış Mühendislik Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Bölümü tarafından Kestel Yerleşkesi'nde kurulan serada, üniversitenin bilimsel çalışmalarının uygulama alanlarında yürütülmesi ve bölge koşullarına uygun tropik ve subtropik türlerin yetiştirilme olanaklarının araştırılması amaçlanıyor.

Serada incelemelerde bulunan ALKÜ Rektörü Prof. Dr. Kenan Ahmet Türkdoğan, Biyosistem Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atılgan Atılgan'dan serada yürütülen çalışmalar, uygulanan yetiştirme yöntemleri ve ürünler hakkında bilgi aldı.

İncelemenin ardından Türkdoğan ve beraberindeki heyet, serada yetiştirilen mangoların hasadını yaptı.

Projede, Alanya'nın iklim koşullarına uyum sağlayabilecek tropik ve subtropik türlerin kontrollü koşullarda yetiştirilmesi araştırılırken, mango ağaçlarından bu yıl ilk kez ürün alınması çalışmanın önemli sonuçlarından biri oldu.

Türkdoğan, ALKÜ'nün tarım, teknoloji, sağlık, spor ve eğitim alanlarında bilimsel çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Alanya ve bölge tarımına katkı sağlayacak çalışmalar gerçekleştirdiklerini ifade eden Türkdoğan, elde edilen sonuçları çiftçi ve üreticilerle paylaştıklarını söyledi.

Alanya'nın tropikal iklimi dolayısıyla yürütülen çalışmaların Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından da takip edildiğini anlatan Türkdoğan, serada yetiştirilen kahveden elde edilen verimli sonuçların da üreticilerle paylaşılacağını bildirdi.

- Farklı tropik türler de yetiştiriliyor

Biyosistem mühendisliği bölümü bünyesindeki serada mango dışında avokado, ejder meyvesi, kahve ve muz gibi ekonomik değeri yüksek tropik ve subtropik bitkiler de yetiştiriliyor.

Serada, farklı bitki türlerinin Alanya ve bölge koşullarındaki gelişimi ile verim potansiyeli araştırılıyor. Bitkilerin sulama ve yetiştirme gereksinimleri ile kontrollü ortam koşullarına adaptasyonlarının da değerlendirildiği çalışmalarda, bölge tarımına uygun türlerin belirlenmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Tropik Meyve Araştırma ve Uygulama Serası, yürütülen araştırmaların yanı sıra biyosistem mühendisliği bölümü öğrencilerine uygulamalı eğitim imkanı sunuyor. Sera, akademisyen ve araştırmacıların bilimsel çalışmalarını sürdürebilmeleri için de uygulama ve araştırma altyapısı sağlıyor.

Kadirli Belediye Başkanı Mustafa Mert Olcar, Savrun Çayı üzerine yapılacak köprü çalışmasını yerinde inceledi.

Daha sonra gazetecilere açıklama yapan Olcar, köprüye 'Şehit Eren Bülbül' adının verileceğini söyledi.

Bülbül'ün ismini ilçeye yeni yapılacak köprüye vermek için Trabzon'daki ailesini ziyaret ettiğini belirten Olcar, 'Ailesi, Bülbül'ün adının Kadirli'de yaşatılmasına çok memnun oldu. Kahraman şehidimiz hafızalarda yaşayacak, ismi asla unutulmayacak. Biz Eren ile tüm şehitlerimize sonsuz minnet borçluyuz. Bu vesileyle bir kez daha tüm şehitlerimize Allah'tan rahmet diliyoruz.' diye konuştu.

Yapay zeka alanındaki uluslararası işbirliğinin sürdürülmesinin önemine işaret eden Virkkunen, 'Yapay zekada küresel kurallara gerçekten ihtiyaç duyulduğunu görüyorum.' ifadesini kullandı.

Virkkunen, AB'de Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin, gelişmiş yapay zeka modellerinin kontrolden çıkma riskini değerlendirmek ve buna karşı önlem almakla yükümlü olduğunu ancak benzer kuralların küresel ölçekte uygulanmadığını anımsattı.

Dün eski bir Anthropic çalışanı, yapay zekanın insanlığın varlığını tehdit edebileceği yönünde uyarıda bulunmuştu.

Anthropic'te görev yapan araştırmacılardan Evan Hubinger, yapay zeka teknolojilerinin 10 yıl içinde 'tüm insanları öldürebilme' olasılığının yüzde 10'dan fazla olduğuna inandığını açıklamıştı.

Son üç yıldır OpenAI ve Anthropic bünyesinde araştırmacı olarak görev yapan ve istifa eden Jacob Coxon da yapay zeka modellerini geliştiren sektör çalışanlarının, bu sistemlerin 10 yıl içinde insanlığı 'öldürebileceğine' ciddi şekilde inandığını öne sürmüştü. Coxon, yöneticilerin kamuoyu önünde ılımlı açıklamalar yapmalarına rağmen kapalı kapılar ardında büyük bir korku yaşandığını iddia etmişti.

Muhabir: Ata Ufuk Şeker

Yeni eğitim döneminin başlamasıyla birlikte kırtasiye ve okul masrafları ailelerin bütçesini zorluyor. Hatay’da ihtiyaç sahibi ailelere kırtasiye malzemesinden okul kıyafetine, eğitim yardımından taşıma ve yemek desteğine kadar farklı imkânlar sunuluyor. İşte başvuru şartları ve müracaat adresleri…

Yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla Hatay’da binlerce öğrenci dersbaşı yaptı. Ancak çanta, defter, kalem, okul kıyafeti ve diğer eğitim giderlerindeki artış, özellikle dar gelirli ve depremden etkilenen aileler için ciddi bir yük oluşturuyor.

Hatay’daki ihtiyaç sahibi aileler; Hatay Büyükşehir Belediyesi, ilçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının eğitim desteklerinden yararlanabiliyor.

HBB’den kırtasiye ve okul kıyafeti yardımı

Hatay Büyükşehir Belediyesi, kent genelinde ihtiyaç sahibi olduğu belirlenen ailelerin öğrencilerine kırtasiye ve okul kıyafeti desteği sağlıyor.

Belediyenin resmî sosyal yardım bilgilerinde, eğitim-öğretim dönemlerinin başlangıcında özellikle kırsal kesimdeki ilköğretim öğrencilerine destek verildiği belirtiliyor.

Yardım kapsamında öğrencilere;

• Okul çantası
• Defter
• Kalem
• Silgi
• Matara
• Temel kırtasiye malzemeleri
• Okul kıyafeti

gibi ihtiyaçlar ulaştırılabiliyor.

Yardımlar herkese otomatik olarak verilmiyor. Başvuruda bulunan ailelerin ekonomik ve sosyal durumları belediyenin ilgili birimleri tarafından inceleniyor. Yapılan değerlendirme sonucunda uygun görülen aileler destek kapsamına alınıyor.

Hatay Büyükşehir Belediyesinin kırtasiye ve okul kıyafeti desteği hakkında güncel bilgi almak isteyen vatandaşlar Alo 153 Beyaz Masa üzerinden belediyeye ulaşabiliyor. Ayrıca HBB Sosyal Hizmetler birimine müracaat edilebiliyor.

SYDV’den eğitim materyali yardımı

Hatay’ın 15 ilçesinde faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları da ihtiyaç sahibi öğrencilerin temel okul ihtiyaçlarını karşılayabiliyor.

“Eğitim Materyali Yardımı” kapsamında ilkokul, ortaokul ve liseye devam eden öğrenciler için;

• Kırtasiye malzemesi
• Okul çantası
• Önlük ve okul kıyafeti
• Diğer temel eğitim ihtiyaçları

ayni veya nakdî olarak karşılanabiliyor.

Bu desteğin miktarı ülke genelinde sabit değil. Verilecek yardım, ilgili ilçedeki SYDV’nin mali imkânlarına, ailenin ihtiyaç durumuna ve Vakıf Mütevelli Heyetinin kararına göre belirleniyor.

Destekler genellikle eğitim dönemlerinin başında verilmekle birlikte, ihtiyaç duyulması hâlinde eğitim yılı içerisinde de yardım yapılabiliyor.

Kimler eğitim materyali yardımı alabilir?

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının eğitim materyali yardımından, 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olduğu belirlenen aileler faydalanabiliyor.

Sosyal güvencesi bulunan aileler de belirlenen gelir şartını taşımaları hâlinde başvuruda bulunabiliyor. 2026 yılı için hanede kişi başına düşen aylık gelirin 9 bin 358 lira 50 kuruştan az olması temel ölçütlerden biri olarak uygulanıyor.

Ancak yalnızca gelir şartının karşılanması, yardımın kesin olarak verileceği anlamına gelmiyor. Başvurular sosyal inceleme ve Vakıf Mütevelli Heyeti değerlendirmesinden geçiriliyor.

Başvuruyu ailenin 18 yaşından büyük bir ferdi yapabiliyor. İlk aşamada kimlik belgesi yeterli olmakla birlikte, yapılan inceleme sırasında aileden ek bilgi veya belge istenebiliyor.

Öğrencilere aylık nakit desteği de bulunuyor

İhtiyaç sahibi ailelerin yararlanabileceği desteklerden biri de Şartlı Eğitim Yardımı.

Bu yardım, sosyal güvencesi bulunmayan ve 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi kabul edilen ailelerin çocuklarının örgün eğitime düzenli devam etmesini sağlamak amacıyla veriliyor.

2026 yılı için açıklanan aylık destek tutarları şöyle:

• İlkokula veya ortaokula giden erkek öğrenci için 270 TL
• İlkokula veya ortaokula giden kız öğrenci için 300 TL
• Liseye giden erkek öğrenci için 390 TL
• Liseye giden kız öğrenci için 450 TL

Yardım tutarları aylık olarak hesaplanıyor ancak ödemeler iki ayda bir gerçekleştiriliyor. Ödemelerde öncelik anneye veriliyor.

Devamsızlık yapan öğrencinin yardımı kesilebilir

Şartlı Eğitim Yardımı’nın devam edebilmesi için öğrencinin okula düzenli gitmesi gerekiyor.

Öğrencinin bir ay içerisinde dört günden fazla devamsızlık yapması durumunda ödeme yapılmayabiliyor. Çocuğun örgün eğitimden ayrılması, ailenin muhtaçlık durumunun sona ermesi veya adres değişikliğinin ilgili SYDV’ye bildirilmemesi de yardımın durdurulmasına neden olabiliyor.

Şartlı Eğitim Yardımı ödemeleri ocak, mart, mayıs, temmuz, eylül ve kasım aylarında yapılıyor.

Taşıma, yemek ve barınma yardımı alınabilir

Millî Eğitim Bakanlığının taşımalı eğitim sistemi dışında kalan ihtiyaç sahibi öğrenciler için farklı destekler de bulunuyor.

İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, imkânları doğrultusunda öğrencilerin;

• Okula ulaşım
• Yemek
• İaşe
• Barınma

giderlerine destek sağlayabiliyor.

Bu yardımlar için de ailenin ihtiyaç sahibi olduğunun tespit edilmesi ve vakıf tarafından başvurunun uygun bulunması gerekiyor.

LGS ve YKS materyalleri de karşılanabiliyor

İlk ve ortaöğretimde okuyan ihtiyaç sahibi öğrencilerin sınavlara hazırlanırken kullanacağı eğitim materyalleri için de destek alınabiliyor.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, mali imkânları doğrultusunda LGS ve YKS’ye hazırlanan öğrencilerin kaynak kitap ve sınava hazırlık materyali ihtiyaçlarını karşılayabiliyor.

Bu desteğin miktarı ve kapsamı her ilçede aynı olmayabileceği için ailelerin ikamet ettikleri ilçedeki SYDV’den güncel bilgi almaları gerekiyor.

Ders kitapları için başvuru gerekmiyor

Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda eğitim gören öğrencilere ders kitapları ücretsiz olarak veriliyor.

Bu destek için velilerin ayrıca başvuru yapmasına gerek bulunmuyor. Ders kitapları eğitim dönemleri öncesinde veya okul yönetimleri aracılığıyla öğrencilere teslim ediliyor.

Özel eğitime ihtiyaç duyan öğrencilerin okullarına ücretsiz taşınması için de MEB ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğinde destek sağlanıyor. Kapsama giren öğrenciler için ayrıca sosyal yardım başvurusu yapılması gerekmiyor.

Başvurular nereden yapılacak?

Hatay’daki aileler eğitim ve kırtasiye yardımları için şu kanalları kullanabilir:

Hatay Büyükşehir Belediyesi yardımları:
Alo 153 Beyaz Masa veya HBB Sosyal Hizmetler birimi.

Eğitim materyali ve Şartlı Eğitim Yardımı:
Ailenin ikamet ettiği ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı.

İnternet üzerinden başvuru:
e-Devlet’te bulunan “Sosyal Yardım Başvuru Hizmeti” ekranı.

Başvuru sonucu ve bilgi:
Alo 144 Sosyal Yardım Hattı, e-Devlet veya başvurunun yapıldığı SYDV.

Hatay’ın Antakya, Defne, İskenderun, Arsuz, Samandağ, Kırıkhan, Hassa, Altınözü, Reyhanlı, Yayladağı, Belen, Dörtyol, Erzin, Payas ve Kumlu ilçelerinde yaşayan ailelerin, başvurularını kendi ikamet adreslerinin bağlı olduğu SYDV’ye yapması gerekiyor.

Her öğrenciye otomatik ödeme yapılmıyor

Sosyal medyada “çocuğu okula giden herkese kırtasiye parası” veya “öğrencilere 11 bin TL ödeme” şeklinde paylaşımlar yapılıyor. Ancak resmî kaynaklarda, Hatay’daki her öğrenciye başvurusuz ve koşulsuz olarak bu miktarda kırtasiye yardımı verildiğine ilişkin bir açıklama bulunmuyor.

Eğitim materyali yardımının tutarı SYDV tarafından ailenin durumuna göre belirlenirken, Şartlı Eğitim Yardımı ise öğrencinin eğitim kademesi ve cinsiyetine göre aylık 270 TL ile 450 TL arasında değişiyor.

Ailelerin kişisel bilgilerini resmî olmayan internet siteleriyle paylaşmaması ve yalnızca e-Devlet, belediye, SYDV ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının resmî kanallarını kullanması gerekiyor.

Buna göre, 2025 yılında 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ithalat yaptı.

Toplam ihracatın yüzde 18,3'ünü gerçekleştiren 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan tüm girişimlerin yüzde 74,2'sini oluşturdu. İhracatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,3, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,3, 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 46,1 oldu.

İthalatın yüzde 10,7'sini 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler yaptı. İthalatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,9, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18 oldu. 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payının yüzde 59,4 olduğu görülürken, bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yüzde 1,1'ini oluşturdu.

Girişimin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 57,6'sını, ithalatın ise yüzde 45,4'ünü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler yaptı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 düzeyinde gerçekleşti.

Sanayi sektörünün ihracatında 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimler yüzde 70,3 payla öne çıkarken ticaret sektörünün ihracatında ise yüzde 89 payla 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hakimiyeti devam etti.

Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimler yüzde 80,7 payla dikkati çekti. Ticaret sektöründe, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 29,8, diğer sektörlerde büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 68,6 oldu.

Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının yüzde 49,2'sini Avrupa Birliği (AB 27) ülkelerine, yüzde 14,3'ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine ve yüzde 10,9'unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdi. AB ülkelerine yönelik ihracatın yüzde 66,3'ünü sanayi, yüzde 30,5'ini ticaret, yüzde 3,3'ünü ise diğer sektörlerdeki girişimler yaptı.

Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin, ithalatlarının yüzde 35,3'ünü AB ülkelerinden, yüzde 25,9'unu diğer Asya ülkelerinden, yüzde 15,9'unu ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdiği görüldü. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin en çok ithalat yaptığı ülke grupları sırasıyla yüzde 34,4 payla AB ülkeleri, yüzde 30,9 payla diğer Asya ülkeleri ve yüzde 16,2 payla AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri oldu.

İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5'ini, ana faaliyeti sanayi olan girişimler, yüzde 36,3'ünü ise ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin yaptığı belirlendi. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın ise yüzde 97,6'sını imalat sanayi ürünleri, yüzde 1'ini madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri ve 0,8'ini tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturdu.

İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 43,5'i ticaret, yüzde 43,1'i sanayi ve yüzde 13,3'ü diğer sektörlerdeki girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının yüzde 77,7'si imalat sanayi ürünleri, yüzde 4,1'i tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri ve yüzde 3,2'si ise madencilik, taş ocakçılığı ürünleri olarak kayıtlara geçti.

İhracatın yüzde 51'ini, ithalatın ise yüzde 64,8'ini ilk 500 girişimin yaptığı belirlendi. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın yüzde 8,9'unu, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise toplam ithalatın yüzde 13,8'ini gerçekleştirdi.

Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin bu sektördeki payı yüzde 14,8, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin aynı sektördeki payı ise yüzde 11,5 olarak hesaplandı. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişiminin payı yüzde 19,6, ticaret sektöründe ise yüzde 11,8 oldu.

Girişimlerin yüzde 39'u tek ülkeye, yüzde 14,8'i iki ülkeye ihracat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranının yüzde 3,2 olduğu görülürken, bu girişimlerin ihracattaki payı yüzde 57,4 olarak kayıtlara geçti.

Girişimlerin yüzde 84,6'sı tek ülkeden, yüzde 6,1'i iki ülkeden ithalat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8, bu girişimlerin ithalattaki payı ise yüzde 52,5 oldu.

Muhabir: Doğukan Gürel

Haziran 2024'te başlayan dezenflasyon süreci, özellikle geçen yıl uygulanan politikaların da etkisiyle devam ederken enflasyon görünümünde belirgin iyileşme sağlanmıştı.

Sıkı para politikası duruşunun sürdürülmesi, maliye ve gelirler politikalarının desteği, talep koşullarının ılımlı seyretmesi ve enflasyon beklentilerindeki iyileşme bu gelişmede etkili olurken 2024 yaz aylarında yüzde 75 seviyelerindeki yıllık enflasyon bu yıl ağustosta yüzde 31,51 olarak hesaplandı.

Dezenflasyon sürecini yavaşlatan etken ise Türkiye'nin bölgesindeki savaşlar ve küresel ticaretteki belirsizlikler oldu.

Bu yılın ocak-ağustos döneminde enflasyon dinamikleri açısından öne çıkan olumsuz unsur ABD/İsrail-İran Savaşı ve bunun yansımaları olarak öne çıktı.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra küresel ticaretteki belirsizlikler, tarımsal üretimde arz koşulları ve artan maliyet yönlü gelişmeler enflasyon oranında geçici yataylaşmayı beraberinde getirdi.

Buna karşın özellikle yılın kalan kısmı ile gelecek yıl dezenflasyon sürecinin hızlanması öngörülüyor. OVP'de enflasyonun bu yıl sonu için yüzde 28,4'e, gelecek yıl yüzde 21'e, 2028'te yüzde 13,5'e ve 2029'da yüzde 9'a gerileyeceği tahmin edildi.

Programda, dezenflasyon sürecinin kararlı ve kesintisiz sürmesiyle enflasyondaki ataletin kırılması ve program döneminde enflasyonun tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaç olarak öne çıktı.

Gelecek dönem beklenen 8 gelişme de dezenflasyon sürecinin hızlanmasında anahtar olarak görülüyor.

Enflasyonda hedeflerin tutmasını sağlayacağı belirtilen gelişmeler şöyle:

- Para politikasında kararlı duruşun sürdürülmesi

- Maliye politikasının sürece sağlayacağı güçlü destek

- Yurt içi talepteki dengelenmenin sürmesi

- Türk lirasındaki istikrarlı görünümün korunması

- Enflasyon beklentilerinde son dönemde görülen iyileşmenin devam etmesi

- Hizmet enflasyonundaki ataletin kademeli olarak zayıflaması

- Konut ve gıdaya yönelik arz yönlü tedbirlerin etkisinin güçlenmesi

- Enerji fiyatlarındaki normalleşmenin maliyet baskılarını hafifletmesi.

Muhabir: Mertkan Oruç

Şüphelilerin, çeşitli sosyal medya platformlarında bebek ve çocuklara ait müstehcen görüntüler paylaştığı, milli ve manevi değerlere yönelik hakaret içerikli paylaşımlarda bulunduğu, Türk bayrağının yakılması, hayvanlara eziyet edilmesi ve hayvanların öldürülmesine ilişkin görüntüler paylaştığı aktarıldı.

Ayrıca şüphelilerin, toplumsal hassasiyet oluşturan güncel olaylarla kamuoyu tarafından tanınan kişilerin kayıplarını istismar ettiği, görsel, yazılı ve sesli mesajlar aracılığıyla şiddet, tehdit ve şantajla korku, panik yaratmaya yönelik içerikler ürettikleri ve çevrimiçi gruplar üzerinden bu içerikleri yaydıkları bildirildi.

'C31K' isimli yeni nesil suç örgütü içerisinde faaliyet gösterdiği değerlendirilen 32 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

Bu kapsamda Ankara merkezli 22 ilde eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirilirken, 27 şüpheli yakalandı ve dijital materyallere el konuldu.

Diğer şüphelilerin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Muhabir: Efsa Çağla Yavuz

Hayırseverlerin ve mahalle sakinlerinin desteğiyle yıkılan Atayurdu Camisi'nin yerine, yenisi yapıldı.

Vali Mustafa Masatlı, açılışta, depremlerde camilerin de önemli ölçüde zarar gördüğünü söyledi.

O gün itibarıyla devlet-millet işbirliğiyle başlayan çalışmaların sonuçlarını verdiğini belirten Masatlı, şöyle devam etti:

'Bugün Atayurdu Mahallemizde 134'üncü camimizi çok şükür hizmete alıyoruz. Tabii bir taraftan maddi olarak şehrimiz her yanı ve yönüyle ayağa kalkarken, yeni bir Hatay doğarken, diğer taraftan da manevi olarak bu tür tesislerimizin, kurumlarımızın hizmete alınması vatandaşlarımızı da ziyadesiyle mutlu etmektedir.'

Masatlı, aynı zamanda 50 Kur'an kursu, 14 gençlik merkezinin de devlet-millet işbirliğiyle hizmete alındığını ifade etti.

İnşaatı devam eden 37 caminin daha bulunduğunu hatırlatan Masatlı, onlar da tamamlandığında kentte vatandaşların rahatlıkla ibadet edeceği, yan yana saf tutacağı, bir araya geleceği dini mekanları da açmış olacaklarını sözlerine ekledi.

İl Müftüsü Necati Şafak'ın yaptırdığı duanın ardından caminin açılış kurdelesi kesildi, camide deprem sonrası ilk cuma namazı kılındı.

AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve sektör raporlarından yaptığı derlemeye göre, bitkisel ve hayvansal yağ, tarımsal artık, organik atık ve diğer biyolojik kaynaklardan elde edilen yakıtları kapsayan biyoyakıtlar, uzun süredir özellikle kara taşımacılığında fosil yakıtlara alternatif olarak kullanılıyor.

Biyoyakıtlar, fosil yakıtlara göre daha düşük sera gazı emisyonu oluşturduğu için iklim değişikliği ve küresel ısınmayla mücadelede önemli bir alternatif olarak görülüyor. Özellikle havacılık ve denizcilik gibi elektrifikasyonun zor olduğu sektörlerde SAF ve yenilenebilir dizel, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonların azaltılmasına katkı sağlıyor.

Buna karşılık havacılık ve denizcilik, enerji yoğunluğu ve operasyon koşulları nedeniyle elektrifikasyonun daha zor olduğu alanlar olarak öne çıkıyor. Bu nedenle düşük karbonlu sıvı yakıtlar, söz konusu sektörlerin emisyonlarını azaltmada önemli seçeneklerden biri haline geliyor.

IEA'ya göre, biyoyakıtların toplam sıvı ulaşım yakıtları içindeki payının 2023'te yüzde 5,6'dan 2030'da yüzde 6,4'e yükselmesi ve küresel biyoyakıt talebinin yıllık 215 milyar litreye ulaşması bekleniyor.

IEA, 2030'a kadar yeni biyoyakıt talebinin yüzde 75'ten fazlasının havacılık ve denizcilik sektörlerinden geleceğini öngörüyor. Bu iki sektörde biyoyakıt kullanımının 2023-2030 döneminde ortalama yüzde 30 artması beklenirken, büyümede Kuzey Amerika, Avrupa ve Japonya'daki politikaların etkili olacağı tahmin ediliyor.

Öte yandan elektrikli araçların kara taşımacılığında yaygınlaşması, biyoyakıt türlerinin sektördeki büyümesini sınırlıyor.

Biyoyakıt sektörünün geçirdiği dönüşüm yalnızca talep tarafında değil, kullanılan teknolojilerde de görüldü.

Geleneksel biyodizelin yanında HVO olarak adlandırılan yenilenebilir dizel, özellikle son yıllarda rafinerilerin ve enerji şirketlerinin yatırım yaptığı alanlardan biri haline geldi.

HVO üretiminde bitkisel ve hayvansal yağlar ile kullanılmış yemeklik yağlar gibi ham maddeler hidrojenle işlenerek dizel özelliklerine sahip bir yakıta dönüştürülüyor.

IEA'nın 2019'daki öngörüsünde 2019-2024 döneminde biyodizel ve HVO üretiminin yaklaşık yüzde 34 artarak 2024'te 57,1 milyar litreye ulaşması bekleniyordu. Aynı dönemde geleneksel etanol üretiminin yüzde 19 artması öngörülürken, yeni nesil ileri biyoyakıt üretiminde yüzde 100'lük artış tahmin edilmişti.

Bu dönemde atık ve kalıntıların daha fazla kullanılması da sektörün temel eğilimlerinden biri oldu. Bunun nedeni, biyoyakıt üretiminin gıda ürünleri, arazi kullanımı ve ormansızlaşma üzerindeki etkilerini sınırlayacak daha sürdürülebilir ham maddelere duyulan ihtiyacın artması oldu.

Teknolojik dönüşümün en dikkat çekici alanlarından biri ise SAF oldu. SAF, biyolojik atık ve kalıntılar dahil çeşitli ham maddelerden üretilebilen ve geleneksel jet yakıtıyla harmanlanarak mevcut uçak ve yakıt altyapısında kullanılabilen düşük karbonlu bir yakıt grubu olarak öne çıkıyor.

Avrupa Birliği, SAF talebinin oluşması için düzenleyici hedefler belirlerken, 'ReFuelEU' Aviation kapsamında AB havalimanlarında kullanılan yakıtın en az yüzde 2'sinin 2025'ten itibaren SAF olması, bu oranın 2030'da yüzde 6'ya ve 2050'de yüzde 70'e çıkarılması öngörülüyor.

Bu düzenlemeler, biyoyakıt üreticileri ve petrol şirketleri açısından uzun vadeli bir pazar sinyali oluşturuyor.

Biyoyakıt yatırımlarındaki artışta Eni, bp ve Shell gibi geleneksel petrol şirketlerinin stratejileri etkili oluyor.

İtalya merkezli Eni, mevcut sanayi altyapısını biyoyakıt üretimine uyarlayan şirketlerin başında geliyor. Şirket, Enilive üzerinden biyoyakıt üretim kapasitesini mevcut yıllık 1,65 milyon tondan, 2028'de 3 milyon tonun, 2030'da ise 5 milyon tonun üzerine çıkarmayı ve bunun içinde 2 milyon tona kadar SAF üretme kapasitesine ulaşmayı hedefliyor.

Eni ayrıca İtalya'nın Priolo bölgesinde yıllık 500 bin ton kapasiteli yeni bir biyorefineri planlıyor. Tesiste piyasa koşullarına göre HVO veya SAF üretilebilmesi hedefleniyor.

bp de biyoyakıt ve SAF'ı geçiş stratejisindeki büyüme alanlarından biri olarak değerlendiriyor. Şirket, rafineri altyapısını kullanarak biyoyakıt üretimini artırmayı ve özellikle SAF kapasitesini geliştirmeyi hedefliyor. bp ayrıca HEFA olarak adlandırılan hidroişlenmiş esterler ve yağ asitleri teknolojisini kısa ve orta vadede SAF üretimindeki en ölçeklenebilir yöntemlerden biri olarak değerlendiriyor.

Shell ise 2025'te dünya genelinde satılan yakıtlarına yaklaşık 10,3 milyar litre biyoyakıt harmanladı. Şirket SAF, yenilenebilir dizel ve biyogazı havacılık, kara taşımacılığı ve denizcilik sektörlerine sunduğunu belirtirken, Rotterdam'da planlanan biyoyakıt tesisinin inşasına ise ekonomik rekabet gücü gerekçesiyle yeniden başlamama kararı aldı.

IEA, biyoyakıtların enerji dönüşümünde önemli bir rol oynamaya devam edeceğini ancak yüksek ham madde maliyetleri, politika belirsizlikleri ve bazı pazarlarda düşük üretici marjlarının sektör için risk oluşturduğunu belirtiyor. 2025'te özellikle ABD'de biyodizel, yenilenebilir dizel ve SAF üreticilerinin ekonomik koşullardan baskı gördüğü ifade ediliyor. 
 

Muhabir: Gülşen Çağatay

Yıllıklandırılmış verilere göre temmuz ayında cari açık yaklaşık 40,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 77,2 milyar dolar açık verdi.

Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,5 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 25,2 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 1,9 milyar dolar açık verdi.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler temmuz ayında 8 milyar 228 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu kalem altında taşımacılık hizmetlerinden 2 milyar 893 milyon dolarlık, seyahat kaleminden ise 5 milyar 968 milyon dolarlık net gelir elde edildi.

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net portföy yatırımları 6 milyar dolar, krediler 50,9 milyar dolar ve ticari krediler 400 milyon dolar katkı verirken, finansal türevler 5,1 milyar dolar, net doğrudan yatırımlar 300 milyon dolar, net efektif ve mevduatlar 22,5 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı 31,5 milyar dolar oldu.

Temmuz ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net çıkışlar 514 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye toplam doğrudan yatırımları 1 milyar 154 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 640 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 169 milyon dolarlık gayrimenkul alımı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 322 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü.

Portföy yatırımları temmuz ayında 5 milyar 841 milyon dolarlık net giriş kaydetti.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 1 milyar 969 milyon dolar, DİBS piyasasında ise 2 milyar 368 milyon dolar net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, yurt dışı yerleşiklerin bankaların ihraçlarında 914 milyon dolarlık ve Genel Hükümet ihraçlarında 1 milyar 710 milyon dolarlık net alış, diğer sektör ihraçlarında ise 172 milyon dolarlık net satış yaptığı tespit edildi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında temmuz ayında bankalar 1 milyar 713 milyon dolar, diğer sektörler ise 1 milyar 998 milyon dolar net kullanım gerçekleştirirken, Genel Hükümet 130 milyon dolar net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 74 milyon dolar ve yabancı para cinsinden 1 milyar 605 milyon dolar olmak üzere toplam 1 milyar 679 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Resmi rezervlerde bu ay 14 milyar 252 milyon dolarlık net artış oldu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yazılı açıklamasında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan temmuz ayına ilişkin ödemeler dengesi verilerini değerlendirdi.

Türkiye'nin cari işlemler hesabında temmuzda 36 milyon dolarlık fazla verildiğine dikkati çeken Bolat, yıllıklandırılmış cari açığın 40,7 milyar dolar olduğunu bildirdi.

Bolat, yıllıklandırılmış altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında 27,8 milyar dolar fazla verildiğine işaret etti.

Hizmet ihracatının temmuzda yıllıklandırılmış bazda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,2 artışla 124,7 milyar dolara ulaştığını vurgulayan Bolat, yıllıklandırılmış bazda seyahat gelirlerinin söz konusu dönemde 60,3 milyar dolar, taşımacılık gelirlerinin ise 43,7 milyar dolar olduğunu kaydetti.

Bolat, jeopolitik gerilimlerin yeniden tırmanmasıyla fiyatlardaki artan oynaklığın, cari işlemler açığı üzerindeki yukarı yönlü risklerin sürdüğüne işaret ettiğini aktardı.

Yılın kalanında ihracattaki dayanıklı görünümün cari işlemler dengesini desteklemeyi sürdürmesinin beklendiğini belirten Bolat, şu ifadeleri kullandı:

'Cari işlemler açığının milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında seyretmesi öngörülüyor. OVP kapsamında, cari işlemler açığının önümüzdeki dönemde kademeli olarak azaltılması hedeflenmektedir. Programda, 2026 yılında 47,5 milyar dolar ve GSYH'nin yüzde 2,6'sı seviyesinde gerçekleşmesi öngörülen cari işlemler açığının, 2027'de de 38,5 milyar dolara ve GSYH'nin yüzde 1,9'una gerilemesi, izleyen dönemde ise bu iyileşmenin devam ederek cari açığın GSYH'ye oranının 2028'de yüzde 1,8'e, 2029'da yüzde 1,6'ya düşmesi öngörülmektedir. Program döneminde ihracattaki artışın sürmesi ile turizm ve seyahat gelirlerindeki yükselişin cari dengedeki iyileşmeyi desteklemesi beklenmektedir.'

Bolat, OVP'ye göre ihracatın 2029'da 316 milyar dolara yükselmesinin öngörüldüğünü, aynı dönemde turizm gelirlerinin 78,5 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini bildirdi.

Mal ihracatını ise gelecek yıl 292 milyar dolara yükseltmeyi hedeflediklerine dikkati çeken Bolat, şunları kaydetti:

'İhracatımızın ulaştığı seviye ve önümüzdeki döneme ilişkin görünüm, bu hedefe ulaşabileceğimize olan inancımızı güçlendirmektedir. Mal ve hizmetlerde katma değerli ihracata ve üretime dönük politikalarımızla programın son yılı olan 2029'da mal ve hizmetler ihracatı toplamını 450 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz. Bakanlık olarak ihracat destekleri, ticaret diplomasisi, pazar ve ürün çeşitlendirmesi ile ihracatı güçlendirmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Mal ve hizmet ihracatındaki kazanımların kalıcı hale getirilmesi ve dış ticaret dengesinin cari işlemler dengesine sürdürülebilir katkı sağlaması temel önceliğimiz olmaya devam edecektir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu 'yüksek katma değerli ve rekabetçi ihracat' vizyonu kapsamında ülkemizi dünya ihracat liginde üst sıralara taşımak üzere gayretle çalışmalarımızı sürdürüyoruz.'

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu

Federasyonun, 1951'deki Soğuk Savaş döneminde birbirleriyle iletişim sağlayamayan uzay camiasını bir araya getirmek için 10 kuruluş tarafından kurulduğunu ve bu alanda öncü kuruluş olduğunu ifade eden Feichtinger, uzay alanında faaliyet gösteren herkesi birbirine bağladıklarını ve ağlarının dünya çapında 82 ülkeden 604 üye kuruluşa ulaştığını söyledi.

Feichtinger, bu ağa TUA, NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ve diğer birçok uzay ajansının yanı sıra büyük aktörler başta olmak üzere sektör temsilcileri, küçük şirketler, girişimler (start-uplar), dernekler, topluluklar, uzay üniversiteleri ve uzay müzelerinin dahil olduğunu dile getirdi.

Uzay alanında faaliyet gösteren herkesin federasyona üye olabileceğini vurgulayan Feichtinger, IAC'nin, federasyonun 'amiral gemisi etkinliği' olduğunu ifade etti.

Feichtinger, etkinliği her yıl dünyanın farklı bir yerinde gerçekleştirdiklerine dikkati çekti.

'Bu yıl TUA ile IAC'nin 77'ncisini Antalya'da düzenleyecek olmak bizim için büyük bir mutluluk.' diyen Feichtinger, şöyle konuştu:

'Son dönemde bu bölgeye çok güçlü biçimde odaklanıyoruz. 2023'te Azerbaycan'ın Bakü kentinde çok başarılı bir IAC etkinliği gerçekleştirdik. Şimdi Antalya'da ve 2028'de de Özbekistan'ın Semerkant kentinde IAC düzenleyeceğiz. Bu bölgenin uzay sektörü çok hızlı büyüyor. Özellikle Türkiye, bölgede öncü bir rol üstleniyor. Türkiye, yakın zamanda oldukça iddialı bir uzay politikası ve stratejisi belirledi. Bu doğrultuda ilk Türk astronot uzaya gitti, bir Ay Programı var ve Türkiye, artık çok hızlı büyüyen bir uzay ekosistemine sahip. Dolayısıyla küresel uzay camiasını Antalya'ya getirerek Türkiye'ye potansiyelini sergileme ve kendi uzay ekosistemini küresel ve uluslararası uzay topluluğuyla buluşturma fırsatı vermek istiyoruz. Böylece Türkiye'nin uzay alanında çok daha önemli bir aktör haline gelmesine katkıda bulunmayı umuyoruz. 

Türkiye, kongre öncesi ile kongre sonrası arasındaki farkı kesinlikle görecektir çünkü insanlar, Türkiye'nin neler sunduğu, planlarının ve hedeflerinin neler olduğu konusunda çok daha fazla bilgiye ve daha iyi bir anlayışa sahip olacak.'

IAC 2026'da bildiri özeti ve erken kayıtta rekor başvuru geldiğine dikkati çeken Feichtinger, bunun IAC'nin her geçen gün daha da çekici hale geldiğini göstermesi bakımından mutluluk verici olduğunu dile getirdi.

Feichtinger, 'Türkiye, çok cazip bir ülke ve büyüyen bir uzay ekosistemi var. Antalya, sadece tatiller için değil konferanslar için de harika bir yer. Kararımızda bunlar da etkili oldu.' ifadelerini kullandı.

Antalya'nın 9-20 Kasım'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) da ev sahipliği yapacağını vurgulayan Feichtinger, 'Küresel uzay camiasının Antalya hakkında daha fazla bilgi edinme, Türkiye'ye gelme ve oradaki ekosistem ve paydaşlarla bağlantı kurma konusundaki ilgisi oldukça yüksek.' dedi.

Feichtinger, kongrenin yıldan yıla büyüdüğünü ve programa yeni unsurlar eklediklerini belirterek, bu yılki etkinliğe ilişkin şu bilgiyi verdi:

'Geçmiş yıllarda olduğu gibi yine uluslararası bakanların ve milletvekillerinin katılacağı çok önemli bir toplantımız olacak. 50'den fazla uzay ajansı başkanını bir araya getiren IAF Küresel Uzay Liderleri Zirvesi'ne ev sahipliği yapacağız. Büyük şirketlerin üst yöneticilerinin (CEO) katılımı için özel bir toplantımız var. IAC'de yaklaşık 30 uluslararası astronotu ağırlayacağız. Bildiğiniz gibi astronotlar, uzay için her zaman en iyi elçilerdir ve özellikle genel kamuoyu için dünyayı dışarıdan görmüş bu son derece seçkin grubun temsilcileriyle tanışmak, olağanüstü derecede ilgi çekici olacaktır. Sanayi ve endüstri boyutuna bakacak olursak elbette tüm önemli sektör aktörleri orada olacak. ABD'den SpaceX, Blue Origin, Axiom, Voyager, Vast, Lockheed Martin Corporation, Boeing, Intuitive Machines yer alacak. Ayrıca Thales Alenia, OHB, Airbus, Leonardo gibi büyük Avrupalı şirketlerimiz olacak. Hindistan'dan IN-SPACe gelecek. Asya'dan, Japonya'dan önemli şirketlerin yanı sıra Çin'den ve diğer ülkelerden aktörler de katılacak. Kısacası, uzayla ilgili tüm küresel topluluk bu noktada buluşacak.'

Feichtinger, Türkiye'deki uzay camiasına etkinlikte yer alma fırsatını kaçırmamalarını, uzay paydaşlarıyla bir araya gelmek için bundan daha iyi bir fırsatın olamayacağını söyledi.

Sektörün en üst düzey isimlerinin, astronotların, insan kaynakları direktörlerinin dahi etkinlikte olacağını vurgulayan Feichtinger, şöyle devam etti:

'Bir araştırma yapıp bildiri özeti gönderdiyseniz ve seçildiyseniz çalışmanızı ve araştırmanızı uluslararası bir dinleyici kitlesine sunabilirsiniz. Bu nedenle IAC ile etkileşime geçin ve elbette orta vadede bağlı kuruluşlar aracılığıyla IAF ile temas kurun. Üyelik kategorilerimiz arasında uzay üniversiteleri de var. Eğer uzay üniversiteniz IAF üyesiyse uzmanlık alanlarında dünya liderlerinin yer aldığı komitelerimize katılıp onlarla tanışabilirsiniz. Şirketiniz henüz IAF üyesi değilse üye olmasını teşvik edin çünkü üye olduğunuzda federasyonumuzdaki teknik komitelere katılma hakkı kazanırsınız. Kısacası bu fırsatı değerlendirin, sakın kaçırmayın çünkü kariyerinizi uzay alanında planlıyorsanız küresel uzay topluluğuyla bağlantı kurmak için bundan daha iyi bir fırsat bulamazsınız.'

Feichtinger, Türkiye'nin IAC 2026 için maskot olarak belirlediği 'Turquoise' isimli caretta carettayı da çok beğendiklerini belirterek, 'Maskot hem uzayı simgeliyor hem de Türkiye'nin, Antalya'nın ruhunu yansıtıyor. Aynı zamanda turkuaz renkli bir kaplumbağa formunda bir astronotu canlandırıyor. Dolayısıyla böylesine güzel bir maskot tasarlayıp önerdikleri için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TUA ekibini tebrik ederim. İnsanlar, onu çok sevecek.' diye konuştu.

Türkiye'nin kısa süre önce imzaladığı 'Artemis Anlaşmaları'ndan dolayı da tebriklerini dile getiren Feichtinger, şunları kaydetti:

'Bu adım, Türkiye'nin uzay keşiflerini ilerletme konusundaki hedeflerinde son derece ciddi olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin uzay stratejisinde Ay'a sert iniş hedefleyen bir Ay Programı yer alıyor. ABD öncülüğündeki Artemis Programı gibi devasa bir girişim varken bunun bir parçası olmak son derece doğaldır. Bence Türkiye, Artemis Anlaşmaları'nı imzalayarak insanları yeniden Ay'a ve gelecekte de Mars'a taşımayı amaçlayan bu daha büyük, küresel girişimin bir parçası olma fırsatını yakalayacaktır. Bu nedenle Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na ve Artemis Programı'na katılmasının çok büyük perspektifler sunduğunu düşünüyorum.'

Muhabir: Zeynep Duyar