Türkiye'nin savunma sanayi kabiliyetlerinin, uluslararası işbirliklerinin ve müttefiklik ruhunun öne çıkarılacağı programa geniş çaplı katılım sağlanacak.

Resepsiyona, NATO ve müttefik ülkelerin askeri ve sivil üst düzey yetkilileri ile uluslararası savunma sanayi şirketlerinin yöneticileri iştirak edecek.

Türk savunma sanayi ürünlerinin katılımcılar için sergileneceği etkinlikte, havacılık platformları da gökyüzünde yerini alacak.

Program kapsamında milli hava platformları gösteri uçuşları yapacak.

Muhabir: Ali Atar

Edinilen bilgilere göre, Savunma Sanayi Konteyner Kent, Mimar Sinan Konteyner Kent, Katar 2 Konteyner Kent, Can Suyu Konteyner Kent, Konya 1, Konya 2 ve Konya 3 Konteyner Kentleri, Yeşilova Konteyner Kent, Güzelburç Konteyner Kent, Kocaeli Konteyner Kent ile İskenderun Kore 2 Konteyner Kent sakinlerine tahliye sürecinin başlatıldığı bildirildi.

Edinilen bilgilere göre, ilgili konteyner kent yönetimleri aracılığıyla vatandaşlara bilgilendirme yapılırken, tahliye işlemlerinin 15 günlük süre içerisinde tamamlanmasının istendiği ifade edildi.

Haber ekibimize ulaşan vatandaşlar: “Bizi yönlendirdikleri konteyner kentler oturulacak durumda değil ve konteynerler kullanılmaz durumda yetkililer gidip kontrol etsin. Oraya gidenlere de buraya gelmeyin, burası da 4 ay sonra kalkacak dediler. Çıkacak durumumuz yok. Herkes ev arıyor ve bulduğumuz evler 15 Binden aşağı değil. Hak sahibi değiliz evet ama durumumuz yok. Oralarda okulda yok ve çocuklarımız için ne yapacağımızı bilmiyoruz.” Diyerek yetkililere seslendiler.

Öte yandan, edinilen bilgilere göre barınma ihtiyacı devam eden bazı vatandaşların ise Maya 1, Maya 2 ve Ayyıldız Konteyner Kentlerine yönlendirileceği öğrenildi. İhtiyaç sahibi ailelerin bu alanlarda toplanmasının planlandığı belirtiliyor.

Hatay genelinde konteyner kentlerin yeniden planlanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği öğrenilirken, tahliye sürecinin önümüzdeki günlerde farklı bölgelerde de sürmesi bekleniyor.

Konuya ilişkin yetkili kurumlardan yapılacak resmi açıklamalarla sürecin ayrıntılarının netleşmesi bekleniyor.

Salgında, 192 kişi iyileşirken, 609 kişinin izolasyon altında veya hastanede tedavisi devam ediyor.

Salgın, ağırlıklı olarak ülkenin doğusundaki Ituri, Kuzey Kivu ve Güney Kivu eyaletlerinde etkisini sürdürüyor.

En fazla vakanın görüldüğü Ituri, salgının merkez üssü olmaya devam ederken, sağlık ekipleri yeni bulaş zincirlerinin tespitini yapmak ve hastaları izole etmek için çalışmalarını yoğunlaştırdı.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

DSÖ, 17 Mayıs'ta Ebola salgını nedeniyle uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mevcut salgın, nadir bir Ebola varyantı olan 'Bundibugyo' virüsünden kaynaklanıyor ve onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin adı verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

Muhabir: Ahmet Emin Dönmez

Müttefik ülkeler arasında parlamenter düzeyde istişare ve görüş alışverişine imkan sağlayan zirveye 20 meclis başkanı, 3 meclis başkanvekili, NATO Parlamenter Asamblesi Başkanı Marcos Perestrello, NATO Genel Sekreter Vekili Radmila Shekerinska, NATO PA Başkanlık Divanı üyeleri, müttefik ülkelerin ve uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcileri iştirak etti.

Müttefik ülkeler arasında parlamenter eş güdüm ve diyaloğun güçlendirilmesine katkı sunması amaçlanan İstanbul NATO Parlamenter Zirvesi, ABD ve Belçika'da düzenlenenlerin ardından üçüncü zirve olma özelliğini taşıyor.

Dolmabahçe Sarayı'nda düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'ne katılan Vystrcil, AA muhabirine bu organizasyona ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Vystrcil, İstanbul'daki bu zirvenin başkentte gerçekleştirilecek NATO Liderler Zirvesi için son derece sağlam zemin oluşturduğunu belirterek bu toplantıyla birliğin korunması ve NATO'nun tümünün güvenliğini sağlamak amacıyla ortak anlayışla hareket edilmesinin amaçlandığını vurguladı.

NATO Parlamenter Zirvesi'nde yaptığı konuşmada Ukrayna'ya yönelik yardımların devam etmesi gerektiğinin altını çizdiğini anlatan Vystrcil, 'Ana mesajım şuydu: Birlik içinde durursak güvenilirliğimizi artırırız ve bu, şu anda NATO için kilit önem taşıyor.' dedi.

Türkiye'nin savunma sanayisindeki başarısına işaret eden Vystrcil, 'Türkiye'nin, NATO'nun genel savunma duruşuna son derece büyük katkı sağlayan kapsamlı savunma sanayisine sahip, çok önemli bir NATO müttefiki olduğuna eminim.' değerlendirmesinde bulundu.

Vystrcil, Türkiye ile Çekya'nın halihazırda orduları arasında işbirliği yaptıklarını, savunma teknolojisi alanındaki bilgi birikimlerini paylaşma konusunda da işbirliği yapabilecekleri kanaatinde olduğunu sözlerine ekledi.
 

Muhabir: Sercan İrkin

PIC üyeleri yeni temsilciyi belirlemek için iki kez bir araya gelse de görüşmelerden sonuç çıkmadı.

ABD, İtalyan diplomat Antonio Zanardi Landi isminde ısrar ederken, AB ülkelerinin Fransız diplomat Rene Troccaz'ı desteklemesi yeni ismin belirlenmesinin önünü tıkarken, ABD ve AB'nin Bosna Hersek'teki yeni yüksek temsilci noktasındaki ciddi görüş ayrılığı dikkati çekti.

Bosna Hersek'teki Yüksek Temsilci'nin belirlenmesi sürecini AA muhabirine değerlendiren Uluslararası Saraybosna Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Jahja Muhasilovic, Yüksek Temsilcilik Ofisinin (OHR) Dayton Barış Antlaşması ile oluşturulduğunu anımsattı.

Dayton'daki 10. maddede OHR'nin antlaşmanın 'sivil uygulayıcısı' şeklinde betimlendiğini aktaran Muhasilovic, yeni yüksek temsilcinin PIC'in İcra Kurulu üyeleri tarafından oy birliğiyle belirlendiğini söyledi.

Muhasilovic, yeni yüksek temsilcinin diplomatlardan seçildiğini, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin AB ile yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle normalde hızlı ilerleyen süreci bir çıkmaza sürüklediğini belirtti.

ABD ve AB'nin anlaşması halinde yeni ismin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin onayına sunulacağını ifade eden Muhasilovic, ABD ve AB'nin daha önceki oylamalarda karşı karşıya gelmediğini, böyle bir durumun ilk kez yaşandığını dile getirdi.

Muhasilovic, ABD'nin Landi isminde ısrar etmesi, AB'nin ise Troccaz ismine odaklanmasını 'çekişme' şeklinde nitelendirerek, 'Bunun sebebi aslında süreçte ABD'nin biraz agresif tutum sergilemesi oldu, kendi adaylarını empoze etmeye çalışmaları. ABD'nin Schmidt'e baskı yapması da süreci etkiledi. Dolayısıyla AB inatlaştı ve 'biz de varız' mesajı veriyor.' dedi.

Bosna Hersek'in yeni yüksek temsilcisi için önerilen isimlerden 76 yaşındaki İtalyan diplomat Landi, daha önce İtalya'nın Sırbistan-Karadağ (2004-2006), Vatikan (2007-2010) ve Rusya ile Türkmenistan (2010-2013) büyükelçisi olarak görev yaptı.

Uzun yıllara dayanan diplomatik tecrübesi ve Balkanlar'a ilişkin bilgi birikimi nedeniyle Landi, yeni yüksek temsilci için ABD'nin de desteklediği aday olarak öne çıkıyor.

AB'nin üzerinde durduğu Fransız diplomat Troccaz ise 2022-2025'te Fransa'nın Saraybosna Büyükelçisi olarak görev yaptı.

Bosna Hersek'te kurduğu ilişkiler ve ülkenin iç dinamiğine hakim olması nedeniyle Troccaz da yeni yüksek temsilcilik görevi için önemli bir isim olarak değerlendiriliyor.

Bosna Hersek medyası ise ABD ve AB'nin isim üzerinde anlaşamaması durumda iki tarafın da destekleyeceği üçüncü bir adayın önerilebileceğini ifade ederken, bu kişinin İtalyan olduğu ancak kimliğinin şu aşamada gizli tutulduğunu aktardı.

Bosna Hersek'in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti'nin (RS) de yeni yüksek temsilciyle geliştireceği ilişkiler merakla beklenen konulardan biri.

Eski RS Başkanı Milorad Dodik'in bir önceki Yüksek Temsilci Schmidt'i tanımaması ve aldığı kararları entite içerisinde uygulamaması bu ikiliyi sık sık karşı karşıya getirdi.

Yüksek Temsilci kararlarına saygı duymadığı gerekçesiyle hakkında dava süreci yürütülen Dodik, en son görevinden uzaklaştırıldı.

Yapımını ABD'li bir şirketin üstleneceği ve Hırvatistan'dan Bosna Hersek'e doğal gaz bağlantısı sağlayacak 'Güney Gaz Bağlantı Projesi' ise ABD'nin bölgedeki en önemli projesi olarak görülüyor.

Hırvatistan'ın Krk Adası'ndaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinden Bosna Hersek'e doğal gaz ulaştırmayı amaçlayan 'Güney Gaz Bağlantı Projesi' ile Hırvatistan'ın, Güneydoğu Avrupa'nın önemli gaz tedarik merkezlerinden biri haline geleceği vurgulanıyor.

ABD'nin bölgede en önemli adımlardan biri olarak değerlendirdiği bu projenin hayata geçirilmesinde de 'kendi adamlarına' ihtiyaç duyacağı yorumları yapılıyor.

İki kez toplanmasına rağmen yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle yeni yüksek temsilciyi belirleyemeyen PIC, son tarih olarak 14 Temmuz'u belirledi.​​​​​​​

PIC, Schmidt'in görev süresinin sona ermesi nedeniyle ABD'li Yüksek Temsilci Yardımcısı Louis Crishock'u 'geçici' olarak göreve atayarak, ABD ve AB'nin farklı isimlerde ısrar etmesi nedeniyle tıkanan süreci en hızlı şekilde sona erdirmek için faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydetti.

Bosna Hersek'te 1992-1995'te yaşanan savaşı sonlandıran Dayton Barış Antlaşması ile oluşturulan Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği Ofisi, uluslararası toplum adına Bosna Hersek'te barış anlaşmasının uygulanmasını denetliyor. Yüksek Temsilcilik, aynı zamanda ülkede faaliyet gösteren uluslararası kurumların etkinliklerini de koordine ediyor.

Her yıl BM'ye Bosna Hersek'teki gelişmeler ve sorunlarla ilgili rapor da sunan Yüksek Temsilci, 'Bonn Yetkileri' olarak bilinen geniş yetkilere sahip. Yüksek Temsilci, Devlet Başkanlığı Konseyinin üyeleri dahil ülkede barışın uygulanmasına engel olan kişileri görevden alabiliyor, ihtiyaç durumunda yasa da çıkarabiliyor.

Muhabir: Lejla Bıogradlıja Aksan

Söz konusu kraterdeki yarıkta irili ufaklı kül püskürtmeleri ve lav akışı oluyor. Kraterden çıkan lav akışı, Etna'nın doğu yamaçlarından da gözlemlenebiliyor.

İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsünün (INGV) Katanya Şubesi de 'Voragine' kraterindeki son volkanik aktivite sebebiyle bölgeden geçen havacılar için 'turuncu' uyarı kodu yayımlarken, Etna yakınındaki Katanya Fontanarossa Havalimanı'daki seferlerin, yanardağın kül ve lav püskürtmesinden etkilenmediği belirtildi.

Etna Yanardağı, kıta Avrupası'nın yaklaşık 3 bin 300 metre ile en yüksek aktif yanardağı olma özelliğini taşıyor.

Muhabir: Barış Seçkin

Gazze'ye saldırıların başlamasının hemen ardından Tel Aviv yönetimi, hedefinin İran'a ulaşmak olduğu yönünde sinyaller verirken, 'İran'ın vekillerini vurma' gerekçesiyle Hizbullah ve Husileri bahane ederek Lübnan ve Yemen'i şiddetli saldırılarla hedef aldı.

Bu süreçte İsrail ile İran arasında karşılıklı küçük çaplı saldırılarla gerilim yükselirken 13 Haziran 2025'te İsrail'in gece baskınıyla başlayan 12 gün savaşında iki ülke doğrudan kozlarını paylaşma safhasına geçti.

Ayrıca, 9 Eylül 2025'te Katar'ın başkenti Doha'da Gazze'de ateşkesin yakın olduğu sinyallerinin geldiği günlerde Hamas müzakere heyetini başarısız bir suikastla hedef alan İsrail, 8 Aralık 2024'te 61 yıllık Baas rejiminin devrildiği Suriye'ye, gelecekte oluşabilecek tehdit bahanesiyle iki gün boyunca yoğun hava saldırıları düzenledi.

İsrail ordusunun saldırıları, başta Gazze Şeridi'nde tarihin en büyük insan yapımı felaketlerinden birinin yaşanmasına yol açarken bölgede on binlerce kişinin hayatını kaybetmesine, ülkelerin altyapılarının ağır hasar almasına ve bölgede tedavisi zor yaraların açılmasına neden oldu.

Gazze Şeridi'ne yönelik Ekim 2023'te başlattığı yoğun hava saldırılarının ardından karadan işgale girişen İsrail, bölgede tarihin gördüğü en büyük insan yapımı felaketlerden birinin müsebbibi oldu.

Gazze'ye yönelik yoğun saldırılarını 2024 boyunca sürdüren İsrail ordusu, ABD Başkanı Donald Trump'ın başkanlık koltuğuna oturmasından hemen önce 19 Ocak 2025'te varılan ateşkese rağmen 2 Mart'ta bölgeye insani yardım girişini tamamen durdurdu ve 18 Mart'ta ateşkesi bozarak Gazze'ye yoğun saldırıları yeniden başlattı.

ABD Başkanı Trump'ın planı kapsamında 10 Ekim 2025'te devreye giren ateşkese rağmen İsrail ordusu, Gazze Şeridi'ne yönelik aralıklı saldırılara ve işgali genişletmeye devam etti.

Gazze'deki hükümetin Medya Ofisi'nin verilerine göre, Ekim 2023'ten bu yana aradan geçen 1000 günde İsrail saldırıları nedeniyle defalarca zorla yerinden edilen yaklaşık 2 milyon 400 bin Filistinli etnik temizliğe maruz kaldı. 21 bin 500'den fazlası çocuk ve 12 bin 500'den fazlası kadın olmak üzere 73 bin 66 Filistinli hayatını kaybetti. Gazze Şeridi'ndeki yapıların en az yüzde 90'ı yıkıldı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları suçlamasıyla Başbakan Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında yakalama kararı çıkardı. Güney Afrika'nın başvurusuyla Uluslararası Adalet Divanı'nda, İsrail soykırıma neden olmakla yargılandı.

İsrail, 2025'te en fazla ses getiren ve sınır aşımı sayılan saldırılarından birini Katar'ın başkenti Doha'da Hamas müzakere heyetine gerçekleştirdi.

İsrail ordusu, 9 Eylül'de Gazze'de ateşkese yaklaşıldığı konuşulurken Doha'da ABD'nin sunduğu ateşkes teklifini görüşmek üzere toplanan Hamas müzakere heyetinin bulunduğu binaya saldırı düzenledi. Hamas'ın lider kadrosunun sağ kurtulduğu saldırıda, Hamas Siyasi Büro Üyesi Halil Hayye'nin oğlu ve 4 Hamas üyesinin yanı sıra Katarlı bir polis hayatını kaybetti.

Suikast girişimi sonrasında İsrail, Katar'ın egemenliğini ihlal etmesi nedeniyle uluslararası alanda yoğun eleştirilerin hedefi olurken daha sonra ortaya atılan iddialar, söz konusu saldırının ABD dahil gelen dış baskı nedeniyle İsrail'i Gazze Şeridi'nde 10 Ekim 2025 ateşkesine razı olmaya ittiğini ortaya koydu.

Öte yandan İsrail, Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarını sürdürürken 'vaadedilmiş toprakların merkezi' iddiasıyla asıl hedef olarak gördüğü Batı Şeria'da saldırılarını artırdı, işgali derinleştirdi ve Filistin Devleti'nin toprak bütünlüğünü fiilen ortadan kaldırmayı hedefleyen bir dizi karara imza attı.

Dron saldırıları dahil, aradan geçen 1000 günde bölgeye 1000'den fazla saldırı düzenleyen İsrail ordusu, Ekim 2023'ten bu yana işgal altındaki Batı Şeria'da yaklaşık 250'si çocuk olmak üzere 1100'den fazla Filistinlinin ölümüne neden oldu.

Batı Şeria'nın kuzeyindeki mülteci kamplarına 2025'in hemen başında saldırı başlatan İsrail ordusu, ölümlerin yanı sıra bölgede onbinlerce Filistinliyi zorla yerinden etti.

İsrail ordusunun saldırılarına ek olarak Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin hayatlarını yaşanılmaz kılmak ve göçe zorlamak amacıyla düzenlediği saldırılarda da büyük artış yaşandı. Tel Aviv yönetiminin yeni yasa dışı yerleşim kararlarıyla Filistin topraklarına yönelik gasp, Batı Şeria'nın 1967'deki işgalinden sonraki en yüksek seviyelere ulaştı.

Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarına Ekim 2023'te hemen başlayan İsrail, Eylül 2024'te, bunu başkent Beyrut'u da hedef alacak şekilde genişletti. İsrail, 27 Kasım 2024'te varılan ateşkes anlaşmasını Lübnan'da binlerce kez saldırılarıyla ihlal ettikten sonra 2 Mart 2026'da yoğun saldırılar eşliğinde Lübnan'ın güneyindeki işgalini geniş bir bölgeye yaydı.

Çoğunluğu Lübnan'ın güneyinde olmak üzere ülkeye binlerce bombardıman düzenleyen İsrail ordusu, bu saldırılarla ülkenin güneyini adeta yerle bir etti, başkent Beyrut ve doğudaki Bekaa Vadisi'nde alt ve üst yapıya yoğun hasar verdi.

İsrail, 2 Mart'tan itibaren Lübnan'ın güneyinde sözde 'tampon bölge' oluşturmak bahanesiyle yaklaşık 600 kilometre karelik toprağı işgal etti. Lübnan'ın güneyinde halkın geri dönmesini engelleyici planlı yıkımlarını sürdürdü.

ABD arabuluculuğunda Washington'da İsrail ile Lübnan arasında imzalanan çerçeve anlaşmada 'Hizbullah silahsızlandırılana kadar' bölgede işgali sürdüreceği anlaşılan İsrail, anlaşmadaki maddeye rağmen Lübnan ordusunun kontrol sağlaması için 'pilot bölge' ilan edilen iki alandan ise hala çekilmedi.

Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılar sürerken Gazze'deki Filistinlilere destek olacağını açıklayarak İsrail'e zaman zaman balistik füze ve dron saldırıları düzenleyen Yemen'deki Husiler de birçok kez İsrail bombardımanının hedefi oldu.

İsrail ordusu, Sana, Cevf ve Hudeyde yoğunluklu olmak üzere Yemen'in farklı kentlerinde Husilere ait olduğunu iddia ettiği noktalara saldırılar gerçekleştirdi.

Yemen'de Husiler, İsrail'in 28 Ağustos 2025'te Sana'ya düzenlediği saldırıda, yönetimleri altındaki hükümetin Başbakanı Ahmet Galib er-Rehavi ile beraberindeki bazı bakanların hayatını kaybettiğini duyurdu.

İsrail, 8 Aralık 2024'te 61 yıllık Baas rejiminin devrilmesinin ardından 'gelecek tehdit' bahanesiyle devrim sevinci yaşayan ülkeye düzenlediği yüzlerce hava saldırısıyla Suriye'yi hedef aldı.

Daha sonra 2025'te Suriye'nin güneyindeki Dürzileri Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yönetimine karşı kışkırtma girişimlerinde bulunan Tel Aviv yönetimi, Temmuz 2025'de Süveyda'da çıkan olaylar sırasında 'Dürzileri koruma' bahanesiyle Suriye'nin başkenti Şam'da Cumhurbaşkanlığı yerleşkesini ve Genelkurmay Başkanlığı karargahını hava saldırılarıyla vurdu.

Baas rejiminin devrilmesinin ardından Suriye'nin güneyindeki tampon bölgeyi işgal eden İsrail, bölgedeki köylere baskınlar düzenleyerek Suriyelileri alıkoymayı sürdürüyor.

Gazze'ye saldırılarının başlamasından itibaren söyleminde İran'ı hedef tahtasına koyan İsrail, 1 Nisan 2024'te İran'ın Şam Büyükelçiliği yerleşkesini hedef aldı. İsrail saldırıyı üstlenmemesine rağmen İran, 13 Nisan'da İHA ve balistik füzelerle İsrail'e misilleme yaptı. Bu saldırı İran'ın egemen topraklarından İsrail'e düzenlediği ilk saldırı olarak kayıtlara geçti. İsrail 19 Nisan'da İsfahan'daki İran hava üssünü hedef aldı ancak bu saldırıyı da üstlenmedi.

İran'da yeni göreve gelen Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın yemin törenine katılan Hamas Lideri İsmail Heniye, Tahran'da 31 Temmuz'da suikastle öldürüldü. Gözler yeniden İsrail'e çevrilmesine rağmen Tel Aviv saldırıyı ne kabul ne de inkar etti. İsrail, Lübnan'da Hizbullah'a karşı Eylül 2024'te patlayıcı yerleştirilmiş çağrı cihazları ve telsizlerle düzenlediği saldırıların yanı sıra 27 Eylül 2024'te Hizbullah'ın sembolik lideri Hasan Nasrallah'ı Beyrut'a şiddetli bir hava saldırısıyla öldürdü.

İran, 1 Ekim 2024'te İsrail'e karşı yoğun füze ve İHA saldırısıyla karşılık verdi. ABD yönetiminin Kasım 2024 seçimleri karşısında baskıyla karşılaşan İsrail, İran'a 26 Ekim 2024'te başta Tahran ve birçok kente hava saldırıları düzenledi.

Tahran'ı sürekli olarak 'vekillerini kullanarak kendisine saldırma ve ortadan kaldırmaya çalışmakla' suçlayan İsrail, Gazze'de neden olduğu insanlık felaketinden dolayı yoğun bir uluslararası baskıyla karşı karşıyayken 13 Haziran 2025'te İran'a yönelik geniş çaplı saldırılar başlattı.

Tel Aviv'in yoğun hava saldırılarına Tahran'ın füzeli misillemelerle yanıt verdiği 12 günlük çatışmalarda İsrail, İran'ın üst düzey komuta kademesi, nükleer bilim insanları ve tesisleri, hava savunma sistemleri, balistik füze rampaları ve stoklarını hedef aldı.

İsrail'e açıktan destek veren ABD, 22 Haziran 2025'te İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenlerken ABD Başkanı Trump, 24 Haziran'da İran ve İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.

Sonraki süreçte Tel Aviv yönetimi, sık sık İran'ın nükleer ve balistik füze programını yeniden geliştirmeye başladığını ileri sürerek İran'a yeni saldırı düzenleyebileceği mesajı verirken beklenen ikinci round 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği ortak saldırılarla başladı.

Saldırıların henüz ilk dakikalarında İran lideri Ali Hamaney başta olmak üzere Tahran yönetiminin siyasi ve askeri lider kadrolarının hedef alındığı çatışma, İran'ın İsrail'i füzelerle hedef almasının yanı sıra Hürmüz Boğazı'nı kapatması, Körfez ülkelerindeki ABD üslerini vurmasıyla devam etti.

İsrail'in 7 Ekim'i bahane göstererek yaktığı ateş, ABD'yi de yanına alarak yaklaşık 93 milyon nüfus ve 1 milyon 650 bin kilometrekare toprağa sahip İran'a düzenlediği saldırılarla, tüm dünyayı derin siyasi ve ekonomik krize sürükleyen tarihi bir savaşa dönüştü.

Savaş boyunca İsrail ordusu ABD ile birlikte İran'da askeri hedeflerin yanı sıra sivil altyapıyı, yönetim merkezlerini ve ekonomik tesisleri doğrudan hedef alarak ülke içerisinde siyasi ve ekonomik etkisi uzun süre hissedilecek bir hasara yol açtı.

Saldırılar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısına ilişkin kesin bir sayı paylaşılmadı. İran kaynakları 3 bin 500'ün üzerinde kişinin saldırılarda hayatını kaybettiğini açıklarken, ABD-İsrail kaynakları ölenlerin sayısının 6 binden fazla olduğunu ileri sürdü.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da uzlaşılan iki haftalık geçici ateşkes 21 Nisan'da süresiz olarak uzatılırken İsrail'in karşı çıkmasına rağmen ABD ve İran tarafları 2 Haziran'da yeni bir ateşkes üzerinde anlaşmış ve nihayet 17 Haziran'da her iki ülkenin devlet başkanları, savaşı resmi olarak sona erdirmeyi amaçlayan ve nihai şartların müzakeresi için 60 günlük bir süre belirleyen Mutabakat Zaptı'nı imzaladı.

ABD ile İran arasındaki teknik müzakereler devam ediyor.

Muhabir: Faruk Hanedar

Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın İran'ın egemenlik alanında bulunduğu ve bu stratejik su yolunun güvenliği ile istikrarının korunmasının İran Silahlı Kuvvetleri'nin 'kırmızı çizgisi' olduğu ifade edildi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki 'güvenlik işlerine' yönelik veya 'düzeni bozucu' herhangi bir müdahalesinin İran'ın ulusal egemenliğine tehdit olarak değerlendirileceği ve kararlı şekilde karşılık verileceği belirtilen açıklamada, ABD'ye ait insanlı ve insansız savaş uçaklarının Hürmüz Boğazı üzerindeki varlığını sürdürmesinin bölgesel güvenliği tehlikeye atacağı ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, tüm petrol tankerleri ile ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş için İran tarafından belirlenen rotaları kullanmakla yükümlü olduğu öne sürülerek, bu güzergahlara uyulmaması veya seyir protokollerinin ihlal edilmesi halinde silahlı kuvvetlerin derhal ve kararlı şekilde karşılık vereceği, bu durumun ihlalde bulunan gemilerin güvenliğini tehlikeye atacağı kaydedildi.

Karargahtan yapılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

'İran, Hürmüz Boğazı'ndaki egemenlik haklarını koruma konusunda, ABD ordusu ve onun destekçileri tarafından gerçekleştirilebilecek her türlü ihlal ve saldırıyı bertaraf etmek için gerekli gördüğü hiçbir tedbirden kaçınmayacaktır.'

CENTCOM, dün, Bahreyn Savunma Kuvvetleri'nin ev sahipliğinde Mısır, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Yemen'den üst düzey askeri yetkililerin katılımıyla bölgesel güvenlik toplantısı düzenlendiğini açıklamıştı.

Toplantıda bölgedeki mevcut güvenlik ortamı, savunma alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin güvenli geçişinin sürdürülmesine yönelik adımların ele alındığı bildirilmişti.

Muhabir: Mustafa Melih Ahıshalı

Şirketlerdeki yüksek devamsızlık oranlarına dikkati çeken Başbakan Merz, 'Kovid-19 salgınından beri fahiş şekilde artan hastalık izinlerini artık tolere edemeyiz.' diyerek sağlık raporu uygulamalarının sıkılaştırılacağını bildirdi.

Almanya Başbakanı Merz, Emeklilik Komisyonu'nun tüm reform önerilerinin yıl sonuna kadar yasalaşacağını, sağlık reformunun ise yaz tatili öncesine kadar Federal Meclis (Bundestag) ve Federal Konsey'den (Bundesrat) geçirileceğini duyurdu.

Berlin'de yıllardır tartışma konusu olan büyük gayrimenkul şirketlerinin kamulaştırılması girişimlerine de değinen Merz, çıkarılacak federal yasa ile konut şirketlerinin kamulaştırılmasının tamamen yasaklanacağını açıkladı. Dünyadaki hızlı değişime ayak uydurmak için 'gelecek coşkusu taşımak' gerektiğini belirten Merz, Alman vatandaşlarına seslenerek, 'Sürece dahil olun ve bu reformlarda bizi destekleyin. Ülkemiz daha fazlasını yapabilir ve daha fazlasını istiyor.' dedi.

Hristiyan Birlik (CDU/CSU) partileri ile Sosyal Demokrat Parti (SPD) liderlerinin üzerinde mutabakata vardığı 'Ekonomik Büyüme ve İstihdam Programı' kapsamında, dar ve orta gelirlilerin desteklenmesi hedefleniyor.

Yeni reform paketinin tüm hükümleriyle devreye gireceği 2028 yılı itibarıyla, iki çocuklu ve yıllık toplam vergilendirilebilir geliri 60 bin avro olan çalışan bir ailenin vergi yükü, bugüne kıyasla yıllık 600 avrodan fazla azalacak.

Özellikle çocuklu ailelerin hayatını kolaylaştırmayı hedefleyen bu muafiyetlerin finansmanı ise 'varlık vergisi' ile sağlanacak. Yeni düzenlemeyle, yıllık geliri 250 bin avronun üzerinde olanlar için vergi oranı yüzde 45, 280 bin avronun üzerinde olanlar için ise yüzde 47 olarak uygulanacak.

Kısa süreli ve düşük ücretli işler (Mini-Job) için uygulanan sabit vergi oranı yüzde 2'den yüzde 5'e yükseltilecek.

Bürokrasiyi azaltmayı hedefleyen reform listesi kapsamında hükümet, federal bakanlıklardaki personel sayısını dijitalleşme yoluyla azaltmayı planlıyor. Pakette ayrıca sosyal yardım dolandırıcılığına karşı kapsamlı bir eylem planı da yer alıyor.

Sağlık raporu uygulamaları sıkılaştırılacak. Bu kapsamda, telefonla iş göremezlik raporu alma uygulaması tamamen kaldırılacak. Mevcut sistemde 4'üncü günden itibaren zorunlu olan doktor raporu, artık hastalığın ilk gününden itibaren zorunlu kılınacak. Ayrıca ekonomide esnekliği artırmak adına geçici iş sözleşmelerinin kapsamı genişletilecek ve pazar günleri mağazaların daha uzun süre açık kalmasına izin verilecek.

Öte yandan, kamuoyu yoklamalarında aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin gerisinde kalan Başbakan Merz, Avrupa'nın en büyük ekonomisinin toparlanmasına yönelik uzun süredir reform baskısı altındaydı.

Muhabir: Bahattin Gönültaş

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 26 Haziran ile biten haftada yüzde 1,07 ve 333 milyar 981 milyon 798 bin lira artışla, 31 trilyon 300 milyar 172 milyon 879 bin liradan 31 trilyon 634 milyar 154 milyon 676 bin liraya yükseldi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 2,92 artarak 17 trilyon 521 milyar 562 milyon 279 bin liraya çıkarken, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 1,25 azalışla 10 trilyon 128 milyar 595 milyon 275 bin liraya geriledi.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 258 milyar 859 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 218 milyar 406 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 26 Haziran itibarıyla 1 milyar 110 milyon dolarlık azalış görüldü.

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,64 artışla 6 trilyon 581 milyar 31 milyon 717 bin liraya yükseldi.

Söz konusu kredilerin 799 milyar 712 milyon 518 bin lirası konut, 43 milyar 170 milyon 184 bin lirası taşıt, 2 trilyon 521 milyar 491 milyon 123 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 216 milyar 657 milyon 892 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün TCMB dahil toplam kredi hacmi de 26 Haziran ile biten haftada 327 milyar 362 milyon 759 bin lira artarak 25 trilyon 560 milyar 60 milyon 132 bin liradan 25 trilyon 887 milyar 422 milyon 891 bin liraya yükseldi.

Muhabir: Tunahan Kükürt

Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde pehlivanlar; minik 1, minik 2, minik 3, teşvik, tozkoparan, ayak, deste küçük boy, deste orta boy, deste büyük boy, küçük orta küçük boy, küçük orta büyük boy, büyük orta, başaltı ve baş kategorilerinde mücadele verecek.

Yarın aynı zamanda güreşlerin kültürel seremonileri de gerçekleştirilecek.

Ağalık ihalesini 40 milyon 664 bin 665 lira ile kazanan Güreş Ağası Ufuk Özünlü, Selimiye Meydanı'nda Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan tarafından karşılanacak, ardından Atatürk Anıtı'na çelenk bırakılacak.

Pehlivanlar Mezarlığı'nda devam edecek törende, Adalı Halil ve Kara Emin'in kabirleri başında dua edilecek. Öğle vakti Edirne Eski Camisi'nde mevlit okutulacak.

665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri resmi açılış programı ise saat 18.00'de Sarayiçi Er Meydanı'nda gerçekleştirilecek. 664. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri Başpehlivanı Orhan Okulu tarafından göndere bayrak çekilmesi sonrası protokol konuşmaları yapılıp geçit töreni tertip edilecek.

Başpehlivan güreşleri cumartesi başlayacak

Başpehlivanlık güreşlerinde ilk 32 müsabakaları yarın yapılacak. Ligde 25 ile 32 sırasındaki pehlivanların yer aldığı 4. torba ile ilave 8 başpehlivanın yer aldığı 5. torba eşleşecek. Rakibini yenen 8 başpehlivan 32'ye kalarak birinci tur müsabakalarına katılma vizesi alacak.

Başpehlivanlar, 665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin ilk turunu 4 Temmuz Cumartesi saat 13.30'dan itibaren gerçekleştirecek.

Organizasyonun tamamlanacağı 5 Temmuz Pazar günü ise diğer boy güreşlerinin yanı sıra başpehlivanlık çeyrek final, yarı final ve final güreşleri, ağalık ihalesi ile kapanış töreni icra edilecek.

665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin biletleri 1400 ile 2 bin 600 lira arasında satışa sunuldu.

İlk gün güreşlerinin ücretsiz izlenebileceği Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin bilet fiyatları, 4 Temmuz Cumartesi gününe denk gelen ikinci gün için birinci kademe 1750 lira, ikinci kademe 1400 lira olarak belirlendi.

Final güreşinin de yer aldığı 5 Temmuz Pazar günkü organizasyonu izlemek isteyenler, birinci kademe için 2 bin 600, ikinci kademe için 1750 lira ödeyecek.

Üç kez ardıl olarak başpehlivan olana geri alınmamak üzere verilen altın kemer için bu şartları taşıyan başpehlivan bulunmuyor.

Ancak bu yıl değişen müsabaka talimatnamesine göre ardıl olma şartı aranmaksızın 5 kez başpehlivan olanın da altın kemeri kuşanacağı kural gereği birincilik elde etmeleri durumunda 4'er kez Türkiye'nin başpehlivanı ünvanı bulunan Recep Kara ya da Ali Gürbüz kemer sahibi olabilir.

Altın kemerin daimi sahibi en son 1997 yılında çayırın efsanelerinden Ahmet Taşçı olmuştu.

Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde son yıllarda şampiyon olan başpehlivanlar şunlar:

2009: Mehmet Yeşil Yeşil

2010: Mehmet Yeşil Yeşil

2011: Ali Gürbüz

2012: Ali Gürbüz

2013: İsmail Balaban

2014: Fatih Atlı

2015: Orhan Okulu

2016: Recep Kara

2017: İsmail Balaban

2018: Orhan Okulu

2019: Ali Gürbüz

2020: Salgın nedeniyle yapılamadı.

2021: Ali Gürbüz

2022: Mustafa Taş

2023: Yusuf Can Zeybek

2024: Yusuf Can Zeybek

2025: Orhan Okulu

Edirne Belediyesi, 665. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde dereceye girecek pehlivanlara verilecek ödülleri açıkladı.

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, başpehlivanlık kategorisinde birinci olan güreşçi 1 milyon 655 bin lira ödül alacak. İkinciye 750 bin, yarı finalde elenen iki pehlivana ise 380'er bin lira verilecek.

Başaltı boyunda birincilik ödülü 225 bin, büyük orta boyda 125 bin, küçük orta büyük boyda 82 bin 500, küçük orta küçük boyda ise 55 bin lira olarak belirlendi.

Diğer boylarda da dereceye giren pehlivanlara çeşitli miktarlarda ödüller verilecek.

En iyi peşrev ödülü ise 16 bin lira olacak.

Tarihi kaynaklara göre Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin başlangıcı, Rumeli'nin fethini gerçekleştiren akıncıların öncü kuvvetlerini oluşturan 40 namlı askerin, mola zamanlarında hem eğlenmek hem de kuvvetten düşmemek için bir anlamda idman saydıkları güreşe tutuşmalarına dayanıyor.

Şu anda Yunanistan'ın topraklarında kalan Simavna'da (Samona) mola sırasında Ali ve Selim adındaki iki kardeş, saatlerce güreşmesine rağmen yenişemez. Israrla birbirlerini kündeye getirmek üzere yaptıkları mücadelede her ikisi de oldukları yerde canlarını verir.

Akıncılar, iki kardeşi bir söğüt ağacının altına defnedip, vazifeleri gereği yollarına devam eder. Yıllar sonra akıncılar, arkadaşlarının mezarını ziyaret için gittiklerinde, iki pehlivanın mezarlarının bulunduğu yerde bir pınar görürler ve burası artık 'Kırkpınar' olarak anılır.

Edirne'yi fetheden 1. Murat'ın güreşçiler tekkesi kurması sonrası, dönemin başkenti olan bu şehirde her yıl güreş yapılması gelenek haline gelir.

Osmanlı-Rus Savaşı, Balkan Savaşı ve 1. Dünya Savaşı sırasında kesintiye uğrayan organizasyon, geçmişte Kırkpınar ağaları tarafından düzenlenirken, 1946 yılından bu yana Edirne Belediyesinin organizasyonunda gerçekleştiriliyor.

Muhabir: Salih Baran

İsmail Kartal yönetiminde 8 gün konaklayan takım, bu süreçte özellikle taraftara açık antrenmanlarla çalışmalarını sürdürdü.

Bu sabah yapılan basına kapalı antrenmanın ardından tesislerden ayrılan takım, karayolu ile İstanbul'a hareket etti.

Fenerbahçe kafilesi, iki günlük iznin ardından yurt dışı kampı için 5 Temmuz Pazar günü Avusturya'ya gidecek.

Muhabir: Ömer Ürer

İlk 20 dakikası basına açık yapılan antrenmanın başlangıcında teknik heyet ve oyuncular, yaklaşık 10 dakikalık bir toplantı gerçekleştirdi.

Isınma hareketleriyle başlayan ve koşularla devam eden idmanın basına kapalı bölümünde taktiksel organizasyonlar üzerinde durulduğu öğrenildi.

Beşiktaş Kulübü Futbol AŞ Yönetim Kurulu Üyesi Melih Aydoğdu ve futbol direktörü Önder Özen, antrenmanı tribünden takip etti.

Öte yandan, Nijeryalı futbolcu Wilfred Ndidi'nin bugün Slovakya kampına dahil olması bekleniyor.

Siyah-beyazlılar, kamptaki ilk hazırlık maçında bugün TSİ 18.00'de Macaristan'ın Gyirmot takımı ile karşılaşacak.

Muhabir: Metin Arslancan

Zenica'daki Husejin Smajlović Salonu'nda TSİ 21.00'de başlayacak maçın kadrosunda bulunan milli oyuncular şunlar:

Adem Bona, Alperen Şengün, Cedi Osman, Ercan Osmani, Erkan Yılmaz, Furkan Korkmaz, Kenan Sipahi, Ömer Faruk Yurtseven, Sertaç Şanlı, Şehmus Hazer, Tarık Biberovic, Yiğitcan Saybir

Muhabir: Salih Ulaş Şahan

Alman basınına göre Bayern Münih, bu transfer için PSV Eindhoven'a 50 milyon avro bonservis bedeli ödeyecek.

Muhabir: Emre Aşıkçı

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 416 milyar 860 milyon lira artarak 29 trilyon 851 milyar 709 milyon liradan 30 trilyon 268 milyar 569 milyon liraya çıktı.

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 52 milyar 38 milyon lira artarak 3 trilyon 371 milyar 318 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 800 milyar 464 milyon lirası konut, 43 milyar 292 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 527 milyar 562 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 39 milyar 663 milyon lira artarak 4 trilyon 139 milyar 34 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,7 artışla 3 trilyon 216 milyar 933 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 199 milyar 610 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 17 milyar 324 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 26 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 3 milyar 901 milyon lira artışla 757 milyar 573 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 571 milyar 849 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 6 milyar 32 milyon lira artarak 5 trilyon 753 milyar 402 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 5,6 milyon lira azalarak 244,2 milyon liraya düştü.

Muhabir: Tunahan Kükürt

Sönmez, Wimbledon'daki son maçında beklediği performansı sergileyemediğini belirterek, 'Çok iyi oynamadım. İstediğim oyun planına göre bir oyun oynayamadım. İyi tenis oynadığım, topu iyi hissettiğim bir gün değildi.' dedi.

Rakibinin kendisinden daha iyi oynadığını söyleyen milli tenisçi, bazı bölümlerde daha istikrarlı kalması ve oyun planına daha fazla bağlı kalması gerektiğini ancak basit hatalar yaptığını ifade etti.

Bir sonraki turnuvalar için çalışma programlarında büyük değişikliğe gitmeyeceklerini belirten Sönmez, eksik yönlerini geliştirmeye ve güçlü olduğu alanları daha ileri taşımaya odaklanacaklarını kaydetti.

Maç sırasında ara verilen bölümlerde taktik ve mental hazırlık için tuttuğu kişisel notları okuyan milli tenisçi Sönmez'e, bu notlarda genel olarak nelerin yazılı olduğu ve notların maç esnasında kendisine nasıl yardımcı olduğu sorusu yöneltildi.

Sönmez, maç öncesinde rakiplerinin güçlü ve zayıf yönlerine ilişkin değerlendirmeler yaptıklarını belirterek, 'Maç esnasında stresli ya da gergin olabildiğim için maçtan önce dikkat etmem gereken şeyleri yazıyorum ki o anlarda okuyabileyim. Genelde rakibimle alakalı ya da mental olarak sakin kalmam, bilincimi açık tutmam gerektiğiyle alakalı notlar yazıyorum.' ifadelerini kullandı.

Milli tenisçi Sönmez, kortlara raketinde taktığı karpuz tasarımlı titreşim önleyiciyle çıkmasındaki amacın ve vermek istediği mesajın ne olduğu sorusunu şu şekilde yanıtladı:

'Daha önce broş takıyordum. Turnuvalar artık onu takmama izin vermiyor. Ukrayna bayrağına izin veriliyor ama Filistin'e izin verilmiyor diye bu konu hakkında yöneticilerle ufak bir tartışma yaşadık fakat konuşmalarımızın sonucunda kesinlikle izin vermediklerini söylediler. O yüzden broş takamıyorum. Titreşim önleyiciyi takabiliyorum, ona bir şey diyemiyorlar. Ben de o yüzden o karpuz simgesini raketime takıyorum.'

Milli tenisçi Sönmez, Türkiye'den kendisini takip edip destekleyenlere teşekkür ederek, bu desteğin kendisi için çok değerli olduğunu vurguladı.

Sönmez, 'Bugün bu turnuvada da kendimi hiç yalnız hissetmedim. Hep beraber oynuyormuşuz, hep berabermişiz gibi kortta hissettim. Benim için tabii ki çok değerli bu. O yüzden herkese çok teşekkür ediyorum.' dedi.

Wimbledon'a tek kadınlarda ikinci turda veda eden milli sporcu Zeynep Sönmez'in çiftlerdeki mücadelesi devam edecek.

Muhabir: Zuhal Demirci

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, düzenlemeyle tıbbi bitki çaylarının üretimi, ruhsatlandırılması ve satılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Buna göre, ürünlerin yalnızca eczaneler aracılığıyla vatandaşlara sunulması sağlanarak güvenli erişimi artırıldı.

İnsan sağlığını koruyucu ve tedavi edici özelliklere sahip olan ve ruhsatlandırma gerekliliklerine uygun şekilde üretilerek hazırlanan tıbbi bitki çaylarının vatandaşlara güvenle sunulması hedeflendi.

Bu doğrultuda tıbbi bitki çayları, Sağlık Bakanlığına bağlı, TİTCK tarafından bilimsel ve teknolojik açılardan incelenerek ruhsatlandırılacak.

Ruhsatlı tıbbi bitki çaylarının denetimi ve piyasa gözetimi de yine Sağlık Bakanlığı tarafından yapılacak.

Eksiksiz yapılan başvurular 90 gün içinde sonuçlandırılacak ve her tıbbi bitki çayı, karekod sistemiyle Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kaydedilecek. Böylece ürünlerin, üretim veya ithalat bandından eczane raflarına kadar tekil kutu bazlı tüm hareketleri gerçek zamanlı olarak izlenecek.

Eczane laboratuvarında majistral olarak (kişiye özel) hazırlanmak istenen tıbbi bitki çaylarına ilişkin ürünlerin içeriği ve kullanım amaçları, TİTCK tarafından yayımlanacak olan tıbbi bitki çayı monografları ve kılavuzlarla belirlenecek. Böylelikle tıbbi bitki çayının tedavideki etkinlik ve güvenlik alanları netleştirilmiş olacak. Eczanelerdeki ürünler Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış tıbbi bitki çaylarından ve farmakope kalitesindeki hammadde/droglardan hazırlanacak.

Yeni düzenleme ile insan sağlığını doğrudan ilgilendiren bu ürünleri piyasaya sürecek ve üretecek kişilere, ilgili alanlardan mezun olma şartı getirildi.

Ruhsat alacak gerçek kişilerin lisans mezunu olması, şirketlerin ise yetkili uzman kişi istihdam etmesi şartı koşuldu.

Ayrıca ürünün kalitesi, güvenliliği, etkililiği ve farmakopeye uygunluğu gibi konularda sunulacak raporların tıp, eczacılık, kimya veya biyoloji alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun, mesleğini Türkiye'de icra etme yetkisine sahip ve ilgili alanda uzmanlığı veya fitoterapi sertifikası bulunan kişiler tarafından hazırlanması zorunlu olacak.

Bakanlık, doğada aynı isimle anılan her bitkinin aynı tedavi edici etkiyi göstermediği gerçeğinden hareketle, standardizasyonu yasal zeminle güvenceye aldı. Bir bitkinin 'tıbbi bitki çayı' statüsü kazanması için bitkinin türü, alt türü, varyetesi ve kimyasal yapısı (kemotipi) laboratuvarlarda incelenerek uluslararası farmakope kriterlerine uygunluğu doğrulanacak.

Gıda, hoş tat ve normal beslenmeye takviye olması gibi amaçlarla kullanılan 'bitki ve meyve çayları' ile 'takviye edici gıdalar', tıbbi bitki çaylarından mevzuat olarak kesin bir şekilde ayrıldı.

Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesinde yürütülmeye devam eden gıda amaçlı çayların marketler, aktarlar ve benzeri yerlerde satışı sürecek.

Bakanlık tarafından onaylanmış, standardize edilmiş doz, hazırlama şekli, özel kullanım uyarıları ve üretim standartları taşıyan ruhsatlı 'tıbbi bitki çayları' sadece eczanelerden temin edilebilecek.

Yönetmelikle birlikte ürünlerin ambalaj ve kullanma talimatları da en yüksek güvenlik standartlarına kavuşturuldu. Tıbbi bitki çaylarının içeriğinde yer alan bitkilerin bilimsel isimleri Türkçe ve Latince olarak kantitatif oranlarıyla dış ambalajda yer alacak.

Yönetmelik ile Türkiye florasında yer alan veya sadece Türkiye'ye özgü endemik bitkilerden elde edilen hammaddelerin, kalite, güvenlilik ve etkililik açısından bilimsel verilerle desteklenmesi şartıyla tıbbi bitki çayı üretiminde kullanılması mümkün hale getirildi.

Ancak doğal popülasyonların korunması ve ekolojik dengenin gözetilmesi adına, başvuru dosyasında bitkilerin taksonomik kayıtlarının, sürdürülebilir temin planlarının, kültüre alma belgelerinin ve nesli tehlike altında olan türler için CITES (Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) sözleşmesine uygunluk beyanlarının sunulması zorunlu tutuldu.

Yurt dışında yerleşik üretim tesisleri de dahil olmak üzere, tüm üretim süreçlerinde uluslararası İyi İmalat Uygulamaları (GMP) kılavuzlarına uygunluk belgesi zorunluluğu getirildi.

Yönetmelik ile ruhsatlandırma ve piyasaya arz süreçleri daha şeffaf ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturulurken, bu sıkı denetimlerden geçmiş, kalite güvencesi laboratuvar analizleri ve stabilite testleriyle kanıtlanmış yerli ürünlerin uluslararası pazarlara erişiminin de kolaylaştırılması ve küresel pazarda rekabet gücü kazanması hedeflendi.

Ruhsat sahipleri, bitkisel ürünlerin depolanmasından imhasına kadar olan tüm süreçte potansiyel çevre risklerini raporlamakla yükümlü kılınacak. Miadı dolan veya üretim artığı olan tıbbi bitki droglarının imha süreçleri, Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine sıkı sıkıya bağlı olarak yürütülecek ve uygun toplama sistemleri kurulacak.

Ayrıca tıbbi bitki çaylarının dış ambalajlarında, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği uyarınca geri kazanılabilir ambalaj sembolü, ambalajın cinsini belirten kısaltma ve malzeme numarası bulundurulması zorunlu olacak.​​​​​​​

Muhabir: Dilhan Türker Yıldız

Bakanlığın olayı yakından takip ettiği belirtilen açıklamada, yaralanan Aral'ın Halfeti Devlet Hastanesindeki ilk müdahalenin ardından ileri tetkik ve tedavi amacıyla sevk edildiği hastanede, tedavisinin tamamlanmasının ardından taburcu edildiği bildirildi.

Aral'a ve ailesine geçmiş olsun dileklerinin iletildiği açıklamada, şunlar kaydedildi:

'Söz konusu olaya ilişkin olarak sahipsiz sokak hayvanlarına yönelik mevcut mevzuat hükümlerinin yereldeki uygulanmasının denetlenmesi, uygulamada yaşanan aksaklıkların ve ihmal iddialarının tüm yönleriyle incelenmesi amacıyla İçişleri Bakanımız Sayın Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla mülkiye müfettişi görevlendirilmiştir.'

Muhabir: Hüseyin Cem Dağıstanlı

Rapora göre 2025'te devreye alınan kamu hizmeti ölçeğindeki yenilenebilir enerji kapasitesinin yüzde 90'ından fazlası, en düşük maliyetli yeni fosil yakıtlı alternatife kıyasla daha düşük maliyetle elektrik üretti. Yenilenebilir enerjinin fosil yakıtlara karşı maliyet avantajı 2025'te daha da arttı.

Güneş fotovoltaik (PV) enerjisinin üretim maliyeti 2024 seviyesini koruyarak megavatsaat başına 44 dolar olarak gerçekleşirken, rüzgar enerjisinde maliyetler düşmeye devam etti.

Kara tipi rüzgar enerjisinin maliyeti yüzde 4 azalarak megavatsaat başına 33 dolar, deniz üstü (offshore) rüzgar enerjisinin maliyeti ise yüzde 3 düşerek megavatsaat başına 78 dolara geriledi.

Buna karşılık, ABD'de yaşanan gaz türbini arz sıkıntısı, yeni bir kombine çevrim santralinin yatırım maliyetini yaklaşık iki katına çıkardı.

İtalya, Almanya ve Japonya gibi doğal gaz fiyatlarının yüksek olduğu pazarlarda ise elektrik üretim maliyetleri megavatsaat başına 100 dolara yaklaştı.

Ayrıca, Orta Doğu'daki krize ilişkin süregelen belirsizliklerin doğal gaz fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması bekleniyor.

Rapora göre, toplamda, kurulu yenilenebilir enerji kapasitesi 2025'te yaklaşık 480 milyar dolar tutarında fosil yakıt maliyetinin önüne geçti.

Böylece yenilenebilir enerji, krizler sırasında fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı jeopolitik açıdan önemli bir güvence mekanizması haline geldi.

Rapora göre, 2026 başında Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve bunun Asya ile Avrupa'da ithalat fiyatlarını hızla yükseltmesi sırasında, mevcut yenilenebilir elektrik üretimi önemli bir mali koruma sağladı.

İthalata bağımlı Güneydoğu Asya ekonomileri olan Endonezya, Tayland ve Filipinler'de mevcut yenilenebilir enerji kapasitesi sayesinde 2025'te yaklaşık 5,7 milyar dolar tutarında kömür ve doğal gaz ithalatı yapılmasına gerek kalmadı.

Aynı miktardaki enerji, Mart-Mayıs 2026 döneminde kriz sırasında yükselen yakıt fiyatları üzerinden hesaplandığında 6,5 milyar dolar değerinde olacaktı.

IRENA'ya göre, yenilenebilir enerjinin ekonomik faydaları yalnızca elektrik üretim maliyetleriyle sınırlı kalmadı.

Dünya yenilenebilir elektrik üretiminin yaklaşık beşte dördünü temsil eden ve değerlendirilen 20 büyük ekonomide, yenilenebilir enerji sayesinde 2025'te yaklaşık 377 milyar dolar tutarında fosil yakıt satın alımının önüne geçildi.

Ekonomik kazanımların coğrafi dağılımı, küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin dağılımını büyük ölçüde yansıttı.

Çin tek başına 177 milyar dolar, yani toplam tasarrufun yaklaşık yarısını sağladı. Çin'i 35 milyar dolarla ABD, 32 milyar dolarla Brezilya, 18 milyar dolarla Hindistan, 18 milyar dolarla Almanya ve 15 milyar dolarla Japonya izledi.

Bu gelişmelerin değişen küresel ticaret ve gümrük tarifeleriyle birlikte değerlendirildiğinde, yıl boyunca toplam kurulu yatırım maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturması bekleniyor.

Konuya ilişkin değerlendirmesinde IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera yenilenebilir enerji maliyetlerindeki düşüşün, ekonomilere önemli bir kazanç sağladığını belirterek, şunları kaydetti:

'Hala büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı ülkeler için devreye alınan her ilave megavat yenilenebilir enerji, yakıt fiyatlarındaki oynaklığa karşı ekonomik korumayı güçlendiriyor, tüketicileri, işletmeleri ve kamu maliyesini artan maliyetlerden koruyor. Mevcut yenilenebilir enerji varlıklarının sağladığı tasarruflar giderek artıyor ve gelecekte yaşanabilecek şoklara karşı doğal güvence oluşturuyor. Bu enerji krizi bir kez daha gösterdi ki yenilenebilir enerji kapasitesini artırmak dayanıklılık ve rekabet gücü açısından stratejik bir yatırımdır.'

Muhabir: Gülşen Çağatay