Hatay İçin Dikkat Çeken Artış

Raporda, Hatay; İstanbul, Yalova, Aydın, Manisa, Konya, Mersin, Adana, Ardahan, Kars ve Hakkari ile birlikte yağışların normallere göre yüzde 100’den fazla arttığı iller arasında gösterildi. Bu tablo, Hatay’da mart ayının son yıllara göre çok daha yağışlı geçtiğini ortaya koydu.

Özellikle tarım, ulaşım ve günlük yaşam açısından büyük önem taşıyan bu artışın, kentte hem sevindiren hem de tedbir gerektiren sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor. Bir yandan kuraklık endişelerini azaltan yağışlar, diğer yandan ani su baskını, tarım arazilerinde zarar ve altyapı sorunları riskini de beraberinde getiriyor.

Akdeniz Bölgesi’nde Son 11 Yılın En Yüksek Mart Yağışı

Hatay’ın da içinde bulunduğu Akdeniz Bölgesi’nde mart ayında metrekareye 116,1 kilogram yağış düştü. Bu oran, bölge genelinde normale göre yüzde 69 artış anlamına geliyor. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla ise artış yüzde 100’ün üzerine çıktı. Meteorolojik verilere göre Akdeniz Bölgesi, son 11 yılın en yüksek mart ayı yağışını yaşadı.

Bu veri, Hatay’daki yağış artışının yalnızca il bazında değil, bölgesel ölçekte de sıra dışı bir seviyeye ulaştığını gösterdi.

Türkiye Genelinde Yağışlı Gün Sayısı 11,5 Oldu

Mart ayında Türkiye genelinde ortalama 11,5 gün yağış görüldü. Yağışlı gün sayısı bazı bölgelerde 5 ila 10 gün arasında değişirken, özellikle Güneydoğu Anadolu’da bu sayı 25 günün üzerine çıktı.

Meteoroloji verilerine göre mart ayında:

• Ege, Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yağışlar normalin üzerinde,
• Marmara’da normal seviyelerde,
• İç Anadolu ve Karadeniz’de ise normalin altında gerçekleşti.

Hatay’da Gözler Şimdi İlkbahar Dengelerinde

Mart ayında görülen güçlü yağış artışı, Hatay’da su kaynakları ve tarımsal üretim açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, yağışın miktarı kadar zamana ve alana nasıl dağıldığının da kritik olduğuna dikkat çekiyor. Kısa sürede etkili olan yoğun yağışların, toprağa fayda sağlamak yerine taşkın ve yüzey akışına neden olabileceği belirtiliyor.

Yangın, Eyüp Sultan Mahallesi 5555 Sokak'ta bulunan tek katlı müstakil evde henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. İhbar üzerine olay yerine sevk edilen Osmaniye Belediyesi itfaiye ekipleri, yangına kısa sürede müdahale etti. Ekiplerin özverili çalışması sonucu yangın kontrol altına alınarak tamamen söndürülürken, olayda can kaybı yaşanmadığı öğrenildi. Yangının ardından bölgede soğutma çalışmaları tamamlandı.

Yetkililer, vatandaşlara geçmiş olsun dileklerini ileterek benzer durumlara karşı dikkatli olunması konusunda uyarılarda bulundu.

Kepez Belediyesi'nin düzenlediği Bilim Kafe etkinliklerinde bu hafta 'Sınav Kaygısı' konuşuldu. Akdeniz Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi (PDRUAM) Müdürü Prof.Dr. Tuğba Sarı, deneyimlerini öğrenciler ve aileleriyle paylaştı. Moderatörlüğünü Av. Ayşe Evrim Zeybek Akçay'ın üstlendiği söyleşide, sınav sürecine ilişkin deneyimler aktarılarak, katılımcıların soruları yanıtlandı. Söyleşide sınav kaygısının temelinde 'korku' duygusunun yer aldığı ifade edilirken, bu duygunun insanın doğasında bulunduğu ve doğru düzeyde olduğunda bireyi motive edici bir işlev gördüğü vurgulandı. Kaygının tamamen olumsuz bir durum olmadığını, aksine orta düzeyde yaşandığında performansı artırabileceği belirtildi.

Fiziksel ve zihinsel etkiler oluşturuyor

Kontrol edilemeyen ve aşırı düzeye çıkan kaygının öğrencilerde fiziksel ve zihinsel etkiler oluşturduğuna dikkat çekildiği söyleşide, bu durumun nefes darlığı, donma hissi, odaklanma güçlüğü ve performans düşüklüğü gibi sonuçlara yol açabileceği ifade edildi. Sınav kaygısının en önemli nedenlerinden birinin, sınavın 'hayatın tek belirleyicisi' olarak algılanması olduğuna değinilen söyleşide, öğrencilerin kendilerini 'başarısızlık ve değersizlik' düşünce kalıplarına kaptırmalarının kaygıyı artırdığı belirtildi. Sınavın önemli bir süreç olduğu ancak hayatın tek belirleyicisi olmadığı vurgulandı. Ailelerin yaklaşımının da öğrencilerin kaygı düzeyinde önemli rol oynadığı ifade edilirken, iyi niyetle yapılan baskı veya aşırı beklentinin zaman zaman olumsuz sonuçlar doğurabileceği belirtildi.

Sevgi, güven ve kabul temelli bir yaklaşım

Çocuklarla kurulan iletişimde sevgi, güven ve kabul temelli bir yaklaşımın önemine dikkat çekildiği söyleşide ailelerin çocuklarının ilgi ve yeteneklerini dikkate alarak yönlendirme yapması gerektiği, tek bir meslek veya hedefe zorlamanın öğrenciler üzerinde baskı oluşturabileceği belirtildi. Sağlıklı iletişimin ve ortak karar alma süreçlerinin kaygıyı azaltmada etkili olduğu ifade edildi. Program, sınav sürecinin yalnızca bireysel değil; öğrenci, aile ve eğitimcilerin birlikte yürüttüğü ortak bir süreç olduğu vurgusuyla sona erdi.

Olay, 9 Nisan günü Dumlupınar Mahallesi Şehit Cemil Ceyhan Sokak üzerinde meydana geldi. İddiaya göre, evde yalnız yaşayan 85 yaşındaki Elife Akkök'ün zili çaldı. Akkök, kapıya geldiğinde kendisini 'Ahmet' olarak tanıttı ve annesinin gönderdiği bir paketi getirdiğini söyledi. Şüpheli daha sonrada içeri girip yaşlı kadını mutfağa götürüp boğazına bıçak dayayarak bileziklerini istedi. Yaşlı kadın direnince kadının ellerini keserek kolundaki bilezikleri almaya çalıştı. Kanlar içinde kalan Akkök, komşularına seslenerek yardım istedi. Şüpheli, yaşlı kadının sağ kolundaki bileziği alarak evden kaçtı. Komşuların ses üzerine 112'ye haber vermesiyle olay yerine polis ve sağlık ekipleri geldi. Yaşlı kadın hastaneye götürülerek tedavi edilirken polis de gasp şüphelisini yakalamak için çalışma başlattı. Polis yaptığı çalışmada kaçan şüphelinin, Türkoğlu ilçesine giderek yaklaşık 37 gram ağırlığındaki Maraş burması bileziği bir kuyumcuya sattığı ve Adana'ya gitmeye hazırlandığı öğrendi. Polis şüphelinin adresini de belirleyerek operasyon yaparak kaçkam isterken yakaladı. İsminin Ahmet G. olduğu öğrenilen şüpheli sorgulanmak üzere emniyete getirildi. Çalınan bilezik ise kuyumcudan alınarak yaşlı kadına teslim edildi. Şüpheli ise ifadesinin ardından çıkarıldığı nöbetçi sulh ceza hakimliği tarafından tutuklandı.

Yaşadığı dehşet anlarını anlatan Elife Akkök, kapıyı açtığı anda saldırıya uğradığını belirterek, 'Beni mutfağa sürükledi. Elinde bıçak vardı, boğazıma dayadı. Ellerimi kesti. Bileziğimi aldı. Komşular diye bağırınca kaçtı. İki tel bilezik için beni öldürecekti' dedi.

Yaşlı kadının kızı Hatice Akkök ise annesinin yalnız yaşadığını belirterek, 'Bazen yanımıza alıyoruz, bazen kendi evinde kalıyor. Evde yalnız kaldığı bir zamanda bu olay yaşandı. Annemi sürükleyip boğazına bıçak dayamış, ellerini kesmiş. En ağır cezayı almasını istiyoruz' diye konuştu.

İlçede gece saatlerinde hava sıcaklığının düşmesiyle başlayan kar yağışı, Keltepe mevkisi başta olmak üzere Elmabeli, Karlık, Kirazyanı, Ahlatlık ve Köst yaylalarında etkili oldu. Yüksek kesimlerde kar kalınlığı yer yer 5 santimetreye ulaştı.

- Çiçek açan meyve ağaçları kar altında kaldı

Baharın gelişiyle çiçek açan meyve ağaçlarının üzerine kar düşmesi, bölgede seyirlik görüntüler oluşturdu. Beyaz örtü ile ağaçlardaki çiçeklerin oluşturduğu manzara, doğaseverlerin ilgisini çekti.

Köst köyü sakinlerinden Hasan Sarı, karın sabaha karşı etkisini artırdığını belirterek, 'Bu yıl Allah bol rahmet ve kar verdi. Köyümüzde ve civarımızda meyve ağaçları çiçek açmıştı, şimdi üzerleri karla kaplandı. İnşallah soğuk çiçekleri yakmaz ve meyveye dönüşür. Karın güzelliği bir başka oluyor.' diye konuştu.

Olay, saat 00.45 sıralarında Kepez ilçesi Fevzi Çakmak Mahallesi 6273 Sokak'ta meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, S.H. isimli şahıs otomobilini yol kenarına park ettikten sonra yanında bulunan kuru sıkı tabancayla havaya yaklaşık 10 el ateş açtı. Silah seslerini duyan vatandaşlar durumu 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirdi.

İhbar üzerine bölgeye sevk edilen motorize yunus timleri, kısa sürede olay yerine gelerek havaya ateş açan S.H. ile yanındaki arkadaşını yakalayarak gözaltına aldı. Olay yerinde yapılan incelemelerde kullanılan araç ve boş kovanlar kriminal ekipler tarafından incelenirken, şüpheliler hakkında işlem başlatıldı.

Kentte üç gündür aralıklarla devam eden kar yağışı yaban hayvanlarını da olumsuz etkiledi. Geçtiğimiz hafta bazı bölgelerde karların erimesi ve çiçeklerin açmasıyla göçmen kuşlar dönmeye başladı.

Nisan ayında etkili olan yoğun kar yağışıyla yaban hayvanları yiyecek bulmakta güçlük çekiyor.

Sarıçam ormanlarıyla kaplı Acısu mevkisinde, kızıl tilki, kızıl sincap, angutlar ve yaban kuşları yiyecek ararken görüntülendi.

Komisyonun 8 bölüm ve yaklaşık 420 sayfadan oluşan raporunun sunuş bölümünde değerlendirmelerde bulunan Korkmaz, geçen yıl nisan ayında etkili olan zirai donun tarımsal üretim üzerinde ciddi ve çok boyutlu sonuçlar doğurduğunu belirtti.

Zirai donun birçok üründe verim ve kalite düşüşü ile üreticiler açısından önemli ekonomik kayıplara neden olduğunu kaydeden Korkmaz, 'Yaşan bu olay, tarım sektörünün iklim kaynaklı riskler karşısındaki kırılganlığını bir kez daha açık biçimde ortaya koymuştur.' ifadesini kullandı.

Korkmaz, 14 Mayıs 2025'te çalışmalarına başlayan komisyonun, görev süresince ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, meslek örgütleri ve üretici temsilcilerinden bilgi aldığını, ayrıca saha ziyaretleriyle yerinde incelemeler yaptığını hatırlattı.

İklim değişikliğinin artık istisnai bir durum olmaktan çıkarak tarımsal üretimi doğrudan etkileyen kalıcı bir gerçeklik haline geldiğine dikkati çeken Korkmaz, şunları paylaştı:

'Bu yeni gerçeklik karşısında, ülkelerin, tarımsal üretim desenlerini iklim verileri ve uzun dönemli risk projeksiyonları doğrultusunda gözden geçirmesi ve gerekli görülen alanlarda üretim planlamalarını revize etmesi kaçınılmazdır. Aksi halde iklim kaynaklı afetlerin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin daha ağır sonuçlar doğurması söz konusu olacaktır. Zirai don olaylarının bazı bölgelerde ve ürün gruplarında yalnızca tek bir üretim dönemini değil, birden fazla yılı kapsayan kalıcı hasarlara yol açtığı dikkate alındığında, kısa vadede üreticilerin üretimden kopmasını önlemeye yönelik finansal desteklerin büyük önem taşıdığı açıktır. Üreticinin gelir kaybının telafi edilmesi, borç yükünün hafifletilmesi ve üretim motivasyonunun korunması, tarımsal sürekliliğin sağlanması açısından temel bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır.'

Taslak raporun 'Sorunlar ve Çözüm Önerileri' bölümünde 4 başlıkta tespit ve öneriler sıralandı.

Raporda, zirai don kaynaklı kayıpların azaltılmasında erken uyarı ve tahmin sistemlerinin kritik rol oynadığı belirtildi.

Bu kapsamda meteorolojik gözlem ağlarının ülke genelinde yaygınlaştırılması, don riski yüksek bölgelerde istasyon yoğunluğunun artırılması ve yüksek çözünürlüklü tahmin modellerinin geliştirilmesi gerektiği ifade edilerek, üreticilere hızlı bilgi aktarımı için SMS, mobil uygulama ve dijital platformlar üzerinden uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması zirai don risk haritalarının da iklim değişikliği etkileri dikkate alınarak güncellenmesi gerektiği dile getirildi.

Zirai don olaylarına ilişkin verilerin farklı kurumlar tarafından dağınık şekilde tutulduğuna işaret edilerek, tüm verileri kapsayan ulusal düzeyde merkezi bir veri tabanı oluşturulması önerildi.

Zirai don olaylarının önlenmesi, izlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına yönelik politikaların etkin biçimde uygulanabilmesi için meteoroloji, tarım, sigorta, finans ve yerel yönetim süreçlerinin eş zamanlı ve uyumlu yürütülmesinin zorunluluğu vurgulandı. Bu nedenle, veri paylaşımı temelli kurumsal koordinasyon mekanizmasının güçlendirilmesinin temel bir ihtiyaç olduğu belirtilerek, zirai don riskinin yönetilmesinde Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Sigortaları Havuz İşletmesi (TARSİM) ve ilgili kurumlar arasında veri paylaşım protokollerinin oluşturulması önerisinde bulunuldu.

Ortak dijital altyapı üzerinden veri akışının sağlanmasıyla erken uyarı, hasar tespiti ve destek süreçlerinin daha hızlı ve eşgüdüm içinde yürütülmesinin mümkün olacağı ifade edildi.

Taslak raporda, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin kısa vadeli tedbirlerle yönetilemeyecek ölçüde yapısal ve süreklilik arz eden bir nitelik taşıdığı belirtildi.

Tarım politikalarının afet sonrası müdahale anlayışından önleyici uyum yaklaşımına geçmesi gerektiğine dikkat çekilerek, bu kapsamda tarım sektörüne yönelik uzun vadeli iklim adaptasyon planlarının hazırlanmasının, üretimde sürdürülebilirliğin sağlanması açısından stratejik önem taşıdığı kaydedildi. Bu doğrultuda hazırlanacak adaptasyon planlarının, bölgesel iklim projeksiyonları, risk haritaları, fenolojik izleme verileri ve sosyoekonomik kırılganlık göstergeleri temelinde kurgulanması gerektiği aktarıldı.

Zirai donla mücadelede kullanılan yöntemlerin enerji tüketimini artırdığına işaret edilerek, yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi ve yaygınlaştırılmasının önünü açacak öneriler sıralandı.

Donla mücadelede aktif ve pasif yöntemlerin bilimsel kriterler doğrultusunda desteklenmesinin önemine dikkat çekilirken, özellikle güneş enerjisi uygulamalarının yaygınlaştırılmasının üretici maliyetlerini düşürebileceği vurgulandı.

Uzun dönemli meteorolojik gözlemler, iklim projeksiyonları ve zirai don risk haritaları esas alınarak bölge bazlı ürün desenlerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edilerek, don toleransı yüksek tür ve çeşitlerin yaygınlaştırılması, Ar-Ge çalışmalarının artırılması ve üreticilere ulaştırılması gerektiği kaydedildi.

Taslak raporda, iklim değişikliğiyle birlikte sıcaklık ve yağış rejimlerinde meydana gelen uzun dönemli değişimlerin zirai don olaylarının sıklığı, şiddeti ve zamanlaması üzerinde belirleyici hale geldiğine işaret edilerek, bölgesel iklim modelleri ve uzun dönemli iklim projeksiyonları esas alınarak tarımsal üretim planlamasının yeniden yapılandırılması gerektiği aktarıldı.

Zirai don olaylarının tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasında, don öncesi ve don anında uygulanabilecek teknik önlemlerin büyük önem taşıdığı belirtilerek, bu kapsamda zirai donla aktif ve pasif mücadelede don pervaneleri, sisleme ve ısıtma sistemleri gibi aktif yöntemler ile örtüleme, malçlama, uygun bahçe tesisi ve toprak yönetimi gibi pasif uygulamaların, bilimsel kriterler doğrultusunda ve ürün bazlı olarak desteklenmesinin önem arz ettiği anlatıldı.

Zirai don gibi iklim kaynaklı afetlerin hem üretici gelirini hem de gıda arz güvenliği ile fiyat istikrarını olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekilerek, üretim bölgelerine yakın noktalarda modern depolama altyapılarının yaygınlaştırılması ve mevcut tesislerin modernizasyonunun önem taşıdığı ifade edildi.

Zirai don gibi afetlerin, üretimde miktar ve kalite dalgalanmalarına yol açarak üretici gelirlerinde belirsizliği artırdığı, tarıma dayalı sanayi ve perakende tarafında ise ham madde temininin sürekliliğini zorlaştırdığı belirtildi. Bu durumun üretim ve tedarik planlamasını zayıflatmasına, arz zincirinde kopmalara ve piyasa oynaklığının artmasına neden olabildiğinden, sözleşmeli üretim ve alım garantisi mekanizmalarının güçlendirilmesinin hem üretici hem de sanayi açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekildi.

Taslak raporda, TARSİM kapsamında zirai don teminatının erişilebilirliğinin artırılması ve kapsayıcılığın güçlendirilmesi, risk yönetiminin temel unsurlarından biri olarak nitelendirildi.

Özellikle sigortaya erişimde güçlük yaşayan ürün grupları ve üretici kesimleri açısından teminat koşullarının gözden geçirilmesinin, muafiyet-müşterek sigorta oranlarının risk temelli fakat erişilebilirliği artıracak biçimde yeniden ele alınmasının önem taşıdığı dile getirildi.

Kapsamın genişletilmesiyle birlikte sigorta sistemine katılım oranlarının artmasının, zirai don sonrası üreticinin finansal dayanıklılığını güçlendireceği, kamu desteklerinin afet sonrası telafi odaklı yapısından önleyici risk yönetimi yaklaşımına evrilmesine katkı sağlayacağı belirtildi.

Zirai don olaylarının sıklığı ve etkisinin artmasının, mevcut tarım sigortası mevzuatının don riskine karşı yeterliliğinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kıldığına işaret edilerek, bu kapsamda Tarım Sigortaları Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatta yapılacak düzenlemelerle, zirai don teminatının ürün bazında gelişme dönemlerini, bölgesel iklim farklılıklarını ve erken/geç don ayrımını açık şekilde içerecek biçimde tanımlanmasının önemi vurgulandı.

Mevzuat değişikliği kapsamında, don riskinin yüksek olduğu bölgelerde prim destek oranlarının artırılması, muafiyet ve müşterek sigorta oranlarının üretici lehine farklılaştırılmasına imkan tanıyacak hükümlerin açık biçimde düzenlenmesi de önerildi.

Farklı ürün grupları ve üretici profillerine yönelik alternatif ve tamamlayıcı sigorta paketlerinin geliştirilmesi tavsiye edilirken, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilere hitap eden, sade ve anlaşılır teminat yapısına sahip paketlerin, sigorta bilincinin artırılmasına ve sistemin tabana yayılmasına katkı sağlayacağı değerlendirildi.

Öte yandan, TARSİM poliçelerinin satış sürecinde izlenen yaklaşımın da gözden geçirilmesi önerilerek, özellikle banka ve kooperatif kanalları aracılığıyla yapılan satışlarda, tarım sigortası poliçelerinin yalnızca kredi kullanımının bir şartı veya tamamlayıcı unsuru gibi sunulması yerine, üreticiye faydalarının açıkça anlatılması, tarımsal faaliyetlerin sürekliliğini sağlayan ve tarım sermayesini koruyan temel bir risk yönetim aracı olarak tanıtılmasının sağlanması tavsiye edildi.

Zirai don gibi yüksek etkili afetlerde, küçük ölçekli üreticilerin hem gelir kaybına karşı daha kırılgan bir yapıya sahip olduğu hem de sigorta prim maliyetleri nedeniyle koruma mekanizmalarına erişimde güçlük yaşayabildiğine işaret edilerek, prim desteklerinin küçük ölçekli üreticiler lehine güçlendirilmesinin önem taşıdığı belirtildi.

TARSİM poliçelerinin, poliçe üretilen tüm tarım sigortası branşlarında zorunlu hale getirilmesi ile zorunlu trafik sigortası, DASK sigortası uygulamalarında olduğu gibi iki aşamalı ve kademeli bir tarım sigortası modeli geliştirilmesi iki alternatif olarak önerildi.

İklim değişikliğine bağlı olarak tarımsal üretimde karşılaşılan katastrofik risklerin (kuraklık, zirai don, deprem gibi) sıklığının ve şiddetinin giderek arttığına işaret edildi.

Zirai don, kuraklık, dolu, sel ve fırtına gibi risklerin aynı üretim sezonu içerisinde eş zamanlı veya ardışık biçimde gerçekleşmesinin TARSİM'in teknik sonuçlarında yüksek düzeyde oynaklığa yol açtığına değinilerek, bu durumun, prim istikrarının korunmasını güçleştirdiği ve sistemin mali sürdürülebilirliğini zorlaştırdığı kaydedildi.

Geçen yıl yalnızca tarımsal afetlere ilişkin kamu bütçe yükünün (TARSİM ödemeleri hariç) yaklaşık 24 milyar lira seviyesinde gerçekleştiği anımsatılarak, bu çerçevede söz konusu mali dalgalanmaların dengelenmesi ve sistemin uzun vadeli dayanıklılığının artırılması amacıyla TARSİM bünyesinde 'Katastrofik Rezerv Fonu (KRF)' oluşturulması stratejik bir reform aracı olarak önerildi.

Taslak raporda, zirai don riskinin etkin biçimde yönetilebilmesinin erken uyarıdan hasar tespitine, desteklerin uygulanmasından piyasa etkilerinin izlenmesine kadar birçok sürecin farklı kurumlar arasında eşgüdümlü çalışmayı gerektirdiği belirtilerek, bu doğrultuda MGM, Tarım ve Orman Bakanlığı birimleri, TARSİM, yerel yönetimler ve ilgili paydaşlar arasında düzenli iletişim ve ortak çalışma mekanizmalarının kurulması önerisinde bulunuldu.

Hasar tespit yöntemleri ve değerlendirme kriterlerinde bölgesel farklılıklar oluşabildiği, afet sonrası hasar tespit süreçlerinin standartlaştırılmasının don risk yönetiminin kurumsal altyapısının güçlendirilmesinde öncelikli bir ihtiyaç olduğu anlatıldı.

Hasar tespit süreçlerinde standartların oluşturulması ve uygulanmasının tarımsal sigorta sisteminin etkinliğini artıracağı, afet sonrası desteklerin doğru hedeflenmesini sağlayacağı, üreticiler açısından öngörülebilirliği ve güven duygusunu güçlendireceği ifade edilerek, böylece zirai don sonrası müdahale kapasitesinin yükseltileceği, afet yönetiminde şeffaflık ve uygulama birliği sağlanacağı kaydedildi.

Zira donla mücadeleye yönelik teknik uygulamaların finansal olarak desteklenmesinin, risk azaltma politikalarının temel unsurlarından biri olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekildi.

Zirai don afetinden etkilenen üreticilerin kredi ve borçlarının yeniden yapılandırılmasının, bu tedbirlerin yalnızca erteleme ile sınırlı kalmayıp üreticinin yeni üretim dönemine girebilmesini sağlayacak şekilde finansal erişimi de desteklemesinin önemi vurgulandı. Bu çerçevede atılacak adımların, tarımsal üretimde sürekliliği güçlendireceği, afet sonrası toparlanmayı hızlandıracağı ve zirai donun kırsal ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasına katkı sağlayacağı belirtildi.

Taslak raporda, Nisan 2025'te meydana gelen zirai don olayının, ülke tarımında iklim kaynaklı risklerin artık 'beklenmedik istisnalar' değil, üretimin ayrılmaz bir parçası olan kalıcı ve yapısal bir sorun haline geldiğini açık biçimde ortaya koyduğu anımsatıldı.

Mevcut tarımsal destekleme sisteminin yıllık bütçe olanaklarıyla sınırlı olması ve afet sonrası telafi mekanizmalarının bürokratik süreçler nedeniyle gecikmeli işlemesi sebebiyle Nisan 2025 örneğinde görülen geniş çaplı şoklara karşı yeterli bir koruma kalkanı sağlayamadığı ifade edildi.

TARSİM'in fiziksel hasarın belirli bir kısmını karşılamakla birlikte, üretici gelirindeki toplam erimeyi telafi etmekte ve tarımsal işletmelerin finansal sürekliliğini korumakta yetersiz kaldığına işaret edilen raporda, mülkiyet odaklı değil, gelir ve sürdürülebilirlik odaklı bir 'Sürdürülebilir Tarım ve Gıda İstikrar Fonu' kurulmasının, bir devlet politikası olmasının elzem hale geldiği kaydedildi.

İklimsel risklerin maliyetinin devletin garantörlüğünde ülkece ve tüm paydaşlarca paylaşılması gerektiği, kurulması önerilen fonun finansal yapısının merkezi bütçeye yük bindirmeyen ancak ondan güç alan, çok kaynaklı ve kendi kendini besleyen bağımsız bir havuz olarak tasarlanması, olağan dönemlerde biriken kaynakları afet anında bürokratik engellere takılmadan hızla kullanıma sunacak esnek bir yapıda kurgulanması gerektiği belirtildi.

Geçen yıl meydana gelen zirai don olayı 'Türkiye'nin tarımsal risk yönetiminde yeni bir sayfa açması gerektiğini gösteren bir uyarı' olarak nitelendirilerek, bu çerçevede, üreticinin gelirini, halkın sofrasını ve ülkenin gıda egemenliğini koruyacak olan Sürdürülebilir Tarım ve Gıda İstikrar Fonu'nun kurulum çalışmalarına hukuki dayanak oluşturmak ve teknik altyapısını hazırlamak amacıyla TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu bünyesinde bir alt komisyon kurulması önerildi.

Üreticilere yönelik eğitim ve yayım çalışmalarının artırılması, dijital tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması ve il/ilçe teşkilatlarının teknik kapasitesinin güçlendirilmesi de tavsiye edildi.

Reporter: Oğuzhan Sarı

Antalya Havalimanı yeni terminal binaları ve tamamlayıcı tesislerinin, sivil havacılık sektörünün gelişimi adına önemli adımlardan biri olduğu belirten Uraloğlu, 'Genişleme projesi kapsamında Antalya Havalimanı'mızın yıllık yolcu kapasitesini 35 milyondan 82 milyona yükselttik. Antalya Havalimanı'mız yeni kapasitesiyle 90 milyon yolcu kapasiteli İstanbul Havalimanı'ndan sonraki ikinci havalimanı oldu.' ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, 2025'in ilk çeyreğinde Antalya Havalimanı'nın 2 milyon 983 bin 868 yolcuya hizmet verdiğini anımsattı.

Yolcu sayısının her geçen gün arttığına işaret eden Uraloğlu, '2026'nın ilk çeyreğinde havalimanımızda hizmet verdiğimiz yolcu sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 artarak 3 milyon 138 bin 499'a ulaştı.' değerlendirmesinde bulundu.
 

Muhabir: Ayşe Böcüoğlu Bodur

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, Atatürk Antalya Spor ve Fitness Merkezleri'nde (ASFİM) düzenlenen etkinlikte, hasta ve yakınlarına Parkinson hastalığı hakkında bilgi verildi.

Günlük yaşamı kolaylaştıracak yöntemlerin anlatıldığı programda, egzersizler uygulamalı olarak gösterildi.

Doktor Feride Ekimler Şahin Süslü, hastalığın, yürüme bozuklukları, hareketlerde yavaşlama ve günlük aktivitelerde kısıtlık gibi sorunlara yol açtığını belirterek, tedavilerin yanı sıra egzersizlerle hastaların günlük yaşamını kolaylaştırmayı amaçladıklarını kaydetti.

ASFİM eğitmeni Yeliz Durak da Parkinson'un yalnızca bireyleri değil, aileleri ve toplumu da etkileyen bir sağlık sorunu olduğuna dikkati çekti.

Kursiyer Emine Demir ise derslerin faydasını gördüğünü ve günlük yaşantısında hareketlerinde önemli değişiklikler olduğunu kaydetti.

Programa, çok sayıda hasta ve yakını katıldı.

Yangın, Altınova Orta Mahalle Antalya Caddesi üzerinde bulunan motosiklet tamirhanesinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, henüz bilinmeyen bir nedenle çıkan yangını fark eden çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine itfaiye ekipleri sevk edildi. Kısa sürede olay yerine ulaşan ekipler, yangına anında müdahale ederek alevleri kontrol altına aldı. Yangında can kaybı ya da yaralanma yaşanmazken, iş yerinde büyük çapta maddi hasar oluştu.

İş yeri sahibi Tufan Kaymaz, güvenlik sisteminden gelen uyarılar üzerine durumu fark ettiğini belirterek, 'İş yerinde kurulu güvenlik sisteminden sürekli 'içeriye zorlama' uyarısı geliyordu. Kameraları kontrol ettiğimde net bir şey göremedim. Polisi yönlendirmelerini istedim, ben de olay yerine geldim. Geldiğimde dükkan yanıyordu, itfaiye müdahale ediyordu' dedi.

İş yerinde ağırlıklı olarak yedek parça, yağ, filtre ve çeşitli motor ekipmanlarının bulunduğunu ifade eden Kaymaz, içeride 4 motosiklet ile müşterilere ait araçların da olduğunu söyledi. Yangında yaklaşık 20 milyon liralık zarar oluştuğunu belirten Kaymaz, iş yerini yaklaşık 15 gün önce taşıdığını ve henüz düzenini tam kuramadan böyle bir olay yaşadığını dile getirdi.

Yangının çıkış nedeniyle ilgili inceleme başlatıldı.

Çeşitli programlara katılmak için Kayseri'ye gelen Bakan Bayraktar, Kayseri Ticaret Odası'nda (KTO) düzenlenen Türkiye'nin Enerji Vizyonu İstişare Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, enerji ihtiyacının artmasıyla ekonominin büyümesi arasında bir ilişki olduğunu, Kayseri'de 2002 yılından bu yana abone sayısı iki katına çıkarken tüketimin de 5 kat civarında arttığını söyledi.

Türkiye'nin mutlak surette, en hızlı şekilde enerjide dışa bağımlılıktan kurtulması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, 'Türkiye kullandığı üç birim enerjinin ikisini ithal ediyor. Doğal gaz ithalatı, petrol, petrol ürünleri ithalatı, kömür ithalatı. Bunların fiyatlarının hiçbirisini burada biz belirlemiyoruz.' dedi.

İsrail-ABD ile İran savaşının enerji üzerindeki etkisinin tüm dünyada hissedildiğini belirten Bayraktar, 'Enerjisiz ekonominin çarklarının, sanayinin çarklarının dönmesine imkan yok. Dolayısıyla bu iki açmazda, yani artan talep ve de enerjide dışa bağımlılığı bizim bir arada çözmemiz lazım. Türkiye bunun için neler yapıyor, son 15 yılda 25 bin megavatı aşan güneş gücü, 15 bin megavat civarında rüzgar gücüyle Türkiye 40 bin megavata güneş ve rüzgarda ulaştı.' diye konuştu.

Bayraktar, Türkiye'nin enerjide tek bir kaynağa bağımlı olamayacağını, bütün kaynakları dengeli bir şekilde ekonomiye katmayı hedeflediklerini, mutlaka petrol ve doğal gaz üretimini artıracaklarını ifade etti.

Bir dönem sadece 5 ilde doğal gaz kullanıldığını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın çevreci, konforlu yakıtı bütün Anadolu'ya ulaştırma hedefi koyduğunu anlatan Bayraktar, şöyle konuştu:

'Hamdolsun bugün gelinen nokta itibariyle 81 ilde 960'ın üzerinde yerleşim yerinde ve 220'den fazla organize sanayi bölgesinde doğal gazımız var ama bunu hep ithal ederek getiriyoruz. Şimdi dünya bu krizi yaşıyor. Hamdolsun Türkiye'de bir kriz yaşamıyoruz ama bunun ideali, hem ekonomik olarak hem de jeostratejik olarak Türkiye'nin kendi gazını üretmesi, kendi ihtiyacını buradan karşılaması. İnşallah bu attığımız adımlarla bu yolda ilerliyoruz. Yenilenebilir enerjiyi azami düzeyde kullanan bir Türkiye, doğal gaz ve petrolünü arayan, bulan, üreten bir Türkiye ama mutlaka 70 yıllık rüyası olan nükleeri de enerji sepetine katmış bir Türkiye hedefimiz var.'

Bayraktar, Türkiye'nin hem klima kullanımında hem ısıtmada enerjisini verimli kullanması gerektiğini, bu alandaki farkındalığı projelerle artırmaya çalıştıklarını aktardı.

KTO Başkanı Ömer Gülsoy ise Türkiye'nin enerji arz güvenliğini sağlamak ve dışa bağımlılığı azaltmak adına atılan dev adımları büyük bir takdirle izlediklerini, Karadeniz'deki doğal gaz keşiflerinden nükleer enerji hamlelerine, yenilenebilir enerji kaynaklarının devreye alınmasından stratejik madencilik faaliyetlerine kadar her bir projenin üreticiler için geleceğe dair en büyük teminat niteliğinde olduğunu dile getirdi.

Bakan Bayraktar, Kayseri Valisi Gökmen Çiçek'i de ziyaret etti.

Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç ile de makamında bir araya gelen Bayraktar, Kayseri'nin Türkiye'nin göz bebeği şehirlerden biri olduğunu ve kentin her alanda ülkeye katkı yaptığını ifade etti.

Kayseri ve Civarı Elektrik Türk AŞ'nin (KCETAŞ) örnek gösterdikleri şirketlerden biri olduğunu belirten Bayraktar, elektrik ve doğal gaz hizmetlerinin artık vatandaşların olmazsa olmaz hizmetleri arasında yer aldığını belirtti.

Kentin tarihi ve turizmiyle ilgili bilgi veren Büyükkılıç ise Bakan Bayraktar'ı ağırlamaktan mutluluk duyduklarını ifade etti.

Ziyarette, Başkan Büyükkılıç, Bakan Bayraktar'a Yahyalı halısı hediye etti.

Bakan Bayraktar, AK Parti İl Başkanlığını da ziyaret ederek, İl Başkanı Hüseyin Okandan ve partililerle bir araya geldi.
 

Reporter: Esma Küçükşahin

Milyonlarca mükellef, geçen yıl elde ettiği kazancı beyan etmek için GİB tarafından geliştirilen Hazır Beyan Sistemi'ni kullandı.

SMS bilgilendirmeleri, kamu spotları, eğitici ve yönlendirici videolar, çağrı merkezi hizmetleri ile rehberler gibi içerikler ve hizmetler sayesinde, hem beyan sayısında hem de vergi tutarında artış yaşandı.

Mart ayı boyunca devam eden beyan döneminde ticari, zirai ve serbest meslek kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar tarafından 2 milyon 899 bin beyanname verildi. Beyanname sayısı geçen yıl 2 milyon 747 bin, 2024 yılında 2 milyon 604 bin olarak kayıtlara geçti.

Son üç yılda beyanname sayılarındaki artış dikkati çekti. Ticari, zirai ve serbest meslek kazancı elde edenler tarafından verilen beyanname sayısı üç yıllık dönemde yüzde 11 artarken beyan edilen matrah tutarı 2023 dönemi gelirleri için 270,4 milyar lira, 2024 dönemi gelirleri için 512,9 milyar ve 2025 gelirleri için 897,3 milyar liraya ulaştı. Böylece, son üç yıllık dönemde bu mükellefler tarafından beyan edilen toplam matrah tutarında yüzde 232 artış görüldü.

Hazır Beyan Sistemi üzerinden kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve irat türlerinden gelir elde eden 2 milyon 558 bin mükellef de beyanname verdi. Beyanname veren mükellefler tarafından 1 trilyon 458 milyar lira matrah beyan edilirken hesaplanan vergi tutarı da 446 milyar liraya çıktı. Buna göre, beyan edilen matrahta artış oranı geçen yıla kıyasla yüzde 70, bir önceki yıla göre yüzde 265 oldu. Hesaplanan vergi tutarındaki artış da geçen yıla göre yüzde 67, bir önceki yıla kıyasla yüzde 252 olarak belirlendi.

Geçen yıllarda gelir elde etmesine rağmen beyanname vermeyen mükelleflere yönelik çalışmalar neticesinde de yılbaşından bu yana, 2024 ve önceki yıllara ait 37 bin beyanname verildi.

GİB verilerine göre, 2024 yılında 4,4 milyon ve geçen yıl da yaklaşık 5 milyon beyanname verilirken bu yıl verilen toplam beyanname sayısı 2024 yılına kıyasla yüzde 24 artarak 5 milyon 457 bin ile rekor düzeye ulaştı. Beyan edilen toplam gelir vergisi matrahı 2023 yılında elde edilen gelirler için 669 milyar lira, 2024 yılında elde edilen gelirler için 1 trilyon 370 milyar lirayken bu yıl 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. Hesaplanan vergi tutarı da 2023 yılı için 202 milyar lira ve 2024 yılı için 411 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Bu tutar, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik olarak da üç yıllık dönemde yüzde 247 artış göstererek 702 milyar liraya çıktı.

Bu sonuçlar, üç yıllık dönemde mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunda artış olduğunu da gösterdi.

2025 yılına ilişkin olarak 401 bin mükellef ilk kez kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlara ilişkin mükellefiyet tesis ettirerek beyanname verdi.

Gelir vergisi beyan dönemi sonrasında, Gelir İdaresi tarafından beyannamesini süresinde beyan edip ilk taksitini ödeyen mükelleflere teşekkür SMS'i gönderildi.

Başkanlık, 2025 yılında gelir elde eden ve yapılan hatırlatmalara rağmen beyanname vermeyenler başta olmak üzere elde ettikleri gelirleri beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefleri tespit etmek üzere çalışmalara başladı. Bu mükelleflerin bilgileri, haklarında cezalı işlem yapılmak üzere vergi dairelerine gönderilecek.

Bu süreçte vergisini ödemek isteyen mükelleflerin, Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) veya Hazır Beyan Sistemi (hazirbeyan.gib.gov.tr) üzerinden pişmanlıkla beyanname verme, bu sistemler aracılığıyla banka ya da kredi kartıyla vergi ödeme imkanı da bulunuyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Başkanlığın kayıt dışı faaliyetlere ilişkin tespit ve denetim kapasitesini önemli ölçüde artırdığına işaret ederek, '2025 yılında elde ettikleri gelirlerini süresinde beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefler, pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilir. Vergi adaleti ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliği için gönüllü uyum büyük önem taşıyor. Pişmanlık hükümlerinden faydalanarak beyanname veren mükelleflere vergi ziyaı cezası kesilmiyor.' dedi.

Bu süreçte gerek mükellef hizmetleri anlamında gerekse analiz ve saha çalışmalarıyla bu sonuçların alınmasında katkı sağlayan Gelir İdaresi personelini tebrik eden Şimşek, 'Orta Vadeli Programı'mızın kararlı şekilde uygulanması sayesinde vergilemede adalet ve etkinliği artırırken son üç yıllık dönemde beyanname sayısı, vergi tahsilatı ve matrah tutarlarında rekor artışlara imza attık.' ifadesini kullandı.

Reporter: Deniz Çiçek Palabıyık, Mert Davut

Gelişen teknolojik ürünler ve internet teknolojilerinin hayatın birçok alanında kullanımıyla birlikte, Türkiye'deki fiber abone sayısı 2025'te 10 milyona yaklaştı.

Fiber internet abone sayısı 2021 yılının son çeyreğinde 4 milyon 840 bin 908 iken bir sonraki yıl 5 milyon 702 bin 865'e çıktı. 2023'te 6 milyon 753 bin 379 olan abone sayısı, 2024'te 8 milyon barajını aştı ve 8 milyon 72 bin 629 olarak kayıtlara geçti. Geçen yıl fiber abone sayısı 10 milyon seviyesine yaklaştı ve 9 milyon 845 bin 226'ya ulaştı. Böylece, son 5 yılda fiber internet abone sayısı iki katına çıktı.

'Eve kadar fiber' abone sayısı 2021'de 3,5 milyon seviyelerinde iken geçen yıl 8,6 milyonu aştı. 'Binaya kadar fiber' abone sayısı ise aynı dönemlerde, 1,3 milyondan 1,1 milyona geriledi.

Abone sayılarındaki artış ve fibere yüksek taleple birlikte, fiber optik kablo uzunluğu da 5 yılda önemli ilerleme kaydetti.

İşletmecilerin 2021'in son çeyreği itibarıyla fiber uzunluğu, 471 bin 20 kilometre iken geçen yıl 680 bin 524 kilometreye çıktı.

Böylece, 5 yılda Türkiye'deki fiber uzunluk yüzde 44 artış gösterdi.

Türkiye'nin 5 yıllık fiber internet abone sayısı ve fiber optik kablo uzunluğuna (kilometre) dair veriler ise şöyle:
 

Reporter: Mertkan Oruç

Beyaz Saray'ın 8 Nisan'daki açıklamasında, İran'ın ateşkesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını kabul ettiği belirtilerek ABD yönetiminin daha geniş kapsamlı bir barış anlaşması için müzakereleri sürdürdüğü kaydedildi.

Buna karşın piyasalarda oluşan genel algı, ateşkesin ilk şoku hafiflettiği ancak enerji arz güvenliğine ilişkin riskleri tamamen ortadan kaldırmadığı yönünde şekillendi.

Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol ticaretinin yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz ve rafine ürün akışı açısından da kritik önemde olması, yatırımcıların bu süreci temkinli fiyatlamasına neden oldu.

Hafta içinde barış görüşmelerine ilişkin iyimserlik güç kazanırken sigorta ve navlun maliyetleri ile fiili geçiş kapasitesine ilişkin belirsizliklerin sürmesi enerji piyasalarında aşağı yönlü hareketi sınırladı.

Bununla birlikte emtia piyasalarında ateşkes haberi ilk aşamada rahatlama yaratsa da fiyatlamalar kısa sürede taraflardan gelen çelişkili haber akışlarının etkisiyle dengeyi bulmaya çalıştı.

Özellikle enerji altyapısındaki hasarın boyutu, Boğaz geçişlerinin hangi hızla normale döneceği ve üretim kayıplarının ne kadar sürede telafi edileceğine ilişkin soru işaretleri, emtia piyasalarında risk priminin tamamen çözülmesini engelledi.

Analistler, ateşkesin kalıcı bir siyasi çözüme dönüşmesi halinde enerji tarafında daha belirgin rahatlama görülebileceğini ancak mevcut aşamada bunun için erken olduğunu ifade etti.

Büyük merkez bankalarından gelen mesajlar ile açıklanan makroekonomik veriler de emtia piyasalarındaki fiyatlamalarda etkili oldu.

ABD Merkez Bankasının (Fed) 8 Nisan'da yayımladığı 17-18 Mart tarihli toplantı tutanakları, enerji kaynaklı fiyat baskılarının enflasyon görünümü açısından risk oluşturmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Tutanaklarda, enerji şokunun manşet enflasyondan çekirdek enflasyona geçiş ihtimalinin değerlendirildiği ve bazı üyelerin gerekmesi halinde daha sıkı para politikası seçeneğine açık yaklaştığı görüldü.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) cephesinde de enerji arzındaki bozulmanın boyutu ve kalıcılığına bağlı olarak daha sıkı bir politika duruşunun gündeme gelebileceğine yönelik mesajlar öne çıktı.

Çin Merkez Bankasının (PBoC) ise ilave faiz indirimi beklentilerini zayıflatan, zorunlu karşılık gibi likidite araçlarını öne çıkaran bir çerçevede izlendiği görüldü. Bankanın altın alımlarını sürdürmesi de değerli metaller tarafında destekleyici unsurlar arasında yer aldı.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de mart ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında kalırken aylık bazda yüzde 0,9 arttı. Verinin alt kalemleri, fiyat baskılarında enerji maliyetlerinin etkili olduğunu gösterdi.

ABD'de şubat ayına ilişkin kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi de fiyat baskılarının enerji şoku öncesinde tamamen ortadan kalkmadığına işaret etti. PCE aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 2,8 artarken, çekirdek PCE yıllık yüzde 3 oldu. Tüketim harcamaları da aylık yüzde 0,5 yükseldi.

New York Fed'in tüketici beklentileri anketinde 1 yıl sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 3,4'e, benzin fiyatı beklentisinin ise yüzde 9,4'e çıkması, enerji kaynaklı baskıların beklenti kanalı üzerinden de izlendiğini gösterdi.

Çin'de martta Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 0,5 artarak uzun süredir devam eden düşüş eğilimini sonlandırdı.

Bu gelişmelerin ardından ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34 seviyesini görürken dolar endeksi haftalık bazda yüzde 1,4 gerileyerek 98,6 seviyesine indi.

Değerli metallerde geçen hafta fiyatlamalarda, ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, dolar endeksindeki gerileme ve ABD'de enflasyon görünümüne ilişkin beklentiler etkili oldu. Jeopolitik tansiyondaki görece düşüş güvenli liman talebini zayıflatırken doların değer kaybetmesi ve faiz indirimi beklentilerinin güçlenmesi değerli metallerde yükselişi destekledi

Haftanın başında, jeopolitik gerilimin enerji fiyatlarını artırarak enflasyonu besleyebileceği ve bunun Fed'in faiz indirimlerini geciktirebileceği endişesiyle değerli metaller baskı altında kaldı. Altın, gümüş, platin ve paladyumda satışlar görüldü.

Hafta ortasında ise yön yeniden yukarı döndü. ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes sağlandığına ilişkin haber akışı sonrası petrol fiyatlarının gerilemesiyle azalan enflasyon beklentileri ve dolar endeksinin zayıflaması, değerli metalleri destekledi.

Bu süreçte altınla birlikte gümüş, platin ve paladyumda da sert yükselişler görüldü. Fiyatlamalarda, enerji maliyetlerinin düşmesinin enflasyon baskısını hafifletebileceği ve bunun Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentileri yumuşatabileceği düşüncesi etkili oldu.

Haftanın ikinci yarısında ise piyasalar daha temkinli bir görünüme geçti. Ateşkesin kalıcılığına ilişkin soru işaretleri sürerken taraflardan gelen çelişkili mesajlar ve ABD'de açıklanan makroekonomik veriler fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Çin Merkez Bankasının altın alımlarını sürdürmesi de altın fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Paladyumda ise Rusya'ya yönelik olası ticari önlemler, arz endişelerini artırarak fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 4,1, platinde yüzde 2,7, paladyumda yüzde 1 ve altında yüzde 1,6 arttı.

Baz metallerde ise fiyatlamalarda, arz görünümüne ilişkin gelişmeler ile enerji maliyetlerinin seyri etkili oldu.

ABD ile İran arasındaki ateşkes sürecine ilişkin haber akışıyla enflasyon görünümündeki iyileşme, talep beklentilerini destekleyerek fiyatlar üzerinde yukarı yönlü etki yarattı.

Analistler, bakır piyasasında Panama'daki kapalı Cobre Panama madeninde stoklanmış cevherin işlenmesine izin verilmesinin arz tarafında ek hacim beklentisini güçlendirdiğini belirtti.

Buna karşın Çin'in rafine bakır ithalatındaki zayıf seyir ve yüksek stok seviyeleri, talep görünümünü baskılayarak fiyatlardaki yükselişi sınırladı.

Nikel piyasasında ise çevresel ve sosyal risklerin yanı sıra üretim tarafındaki belirsizlikler izlendi.

Analistler, nikel madenciliğinde ormansızlaşma ve insan hakları kaynaklı risklere karşı yatırımcı baskısının arttığını, bunun özellikle Endonezya ve Filipinler merkezli arz zincirinde maliyetleri yükseltebileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar, bakırda yüzde 3,1, çinkoda yüzde 2, alüminyumda yüzde 1,3 ve nikelde yüzde 1 artarken, kurşunda yüzde 1,1 düşüş görüldü.

Enerji piyasalarında da ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı'ndaki akışın ne ölçüde normale döneceğine ilişkin haber akışı ve arz güvenliğine dair endişelerle dalgalı bir seyir izlendi.

Haftanın ilk günlerinde savaş kaynaklı arz riski petrol ve doğal gaz fiyatlarını desteklerken, hafta ortasında ateşkes haberleriyle vadeli piyasalarda geri çekilme görülse de fiziki piyasalarda arz sıkışıklığının sürmesi düşüşü sınırladı.

Analistler, petrol piyasasında yatırımcıların odağında, ateşkes sonrası oluşan beklentiler ile sahadaki fiili sevkiyat kapasitesi arasındaki farkın bulunduğunu belirtti.

OPEC+ mayıs ayı için üretimi artırma kararı alsa da boğaz trafiğindeki aksaklıklar bu artışın piyasaya kısa sürede tam yansımasını engelledi.

ABD'nin Stratejik Petrol Rezervi'nden piyasaya 8,48 milyon varil ham petrol ödünç vermesi de arzı desteklemeye yönelik adımlar arasında yer aldı.

Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13,7, doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da yüzde 5,4 geriledi.

Tarım emtia piyasalarında ise fiyatlamaların ana eksenini, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enerji ve gübre maliyetleri üzerinden tarımsal ürünlere yansıması ile ABD Tarım Bakanlığının (USDA) raporları oluşturdu.

Soya fasulyesinde, Çin'in hayvan yeminde soya küspesi kullanımını azaltmaya dönük adımları talep görünümünü baskılayan unsur olarak öne çıktı.

USDA'nın nisan ayı Küresel Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri raporunda (WASDE) 2025-2026 sezonu için soya tahmini 2,575 milyar kileden 2,610 milyar kileye çıkarken ihracat tahmini 1,575 milyar kileden 1,540 milyar kileye indi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1 artarken, pirinçte yüzde 3,9, buğdayda yüzde 4,7 ve mısırda yüzde 2,5 geriledi.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 6,3 ve kahvede yüzde 0,3 artarken, şekerde yüzde 7,3 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 2,5 yükselişle tamamladı.

Reporter: Tunahan Kükürt

Bu dönemde, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 47,2, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı yüzde 76,6 arttı. Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları yüzde 96,2 yükseldi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışını aksatmasıyla enerji fiyatlarında görülen sert yükselişler, petrol ve doğal gaz şirketlerinin hisselerinde yılın ilk çeyreğinde ralli havasının esmesine neden oldu.

Hürmüz Boğazı kaynaklı arz ve tedarik sıkıntılarının petrol ve doğal gaz fiyatlarında sert yükselişlere neden olması ve fiyatlardaki yüksek seviyelerin belli bir süre daha devam edeceğine ilişkin öngörüler enerji şirketlerinin gelirlerinin artacağına yönelik tahminleri güçlendirdi.

Küresel arzın daralması, güçlü rafineri marjları ve süregelen jeopolitik riskler, ham petrol fiyatlarını yüksek seviyede tutarken, petrol ve doğal gaz şirketleri genelinde nakit akışlarını güçlü kıldı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yeniden sağlıklı bir şekilde başlaması durumunda bile tanker trafiği ve petrol arzına ilişkin sıkıntıların giderilmesinin hemen gerçekleşmeyeceği öngörülüyor.

Bu gelişmelerle yatırımcısına Norveç merkezli petrol şirketi Equinor yüzde 77,4, ABD merkezli Occidental Petroleum yüzde 58, İtalya merkezli petrol ve doğal gaz şirketi Eni yüzde 54, Fransa merkezli petrol şirketi TotalEnergies yüzde 45,5, ABD'li petrol ve doğal gaz şirketi Exxon Mobil yüzde 41 kazandırdı.

ABD merkezli petrol şirketi ConocoPhillips'in hisseleri yüzde 41, ABD merkezli petrol ve doğal gaz şirketleri Devon Energy'nin hisseleri yüzde 37,4, Chevron'un hisseleri yüzde 35,8 yükseldi.

Çinli petrol ve doğal gaz şirketi PetroChina yüzde 28,3, çok uluslu petrol ve doğal gaz şirketi Shell yüzde 26,6, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol ve doğal gaz şirketi Saudi Aramco yüzde 11 kazandırdı.

Öte yandan, Norveçli enerji devi Equinor'un güçlü bir pazar konumuna sahip olması hisse performansını da destekliyor.

Occidental Petroleum'un Delaware havzasındaki güçlü operasyonel performansı da yatırımcıların bu şirkete ilgi göstermesi arasındaki sebepler arasında yer alıyor.

TotalEnergies, mart ayında satın alınabilir durumda olan ve mayıs ayında yüklenecek Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman'da üretilen tüm ham petrol yüklerini satın alarak 1 milyar dolardan fazla kar elde etti ve hisselerinde de sert yükselişler görüldü.

Bu arada, Libya Ulusal Petrol Kurumunun (NOC), ABD'li enerji şirketi Chevron ile 'NC 146' açık deniz bloğunun teknik çalışmasının hazırlanması konusunda mutabakat zaptı imzaladığı bildirildi. Chevron, hisselerindeki artışta, söz konusu mutabakat zaptının etkisi görüldü.

PetroChina ise rezerv ve üretimi artırmaya yönelik orta ve uzun vadeli planlarını uygulamaya devam edeceğini ve olgun sahalardaki geri kazanım oranlarını yükseltmeyi hedeflediğini duyurdu.

Dünyanın önde gelen petrol ve doğal gaz şirketlerinin yılın ilk çeyreğindeki getirileri (yüzde) şöyle:

Reporter: Burhan Sansarlıoğlu

Geçen yılın ocak-mart döneminde 3 milyon 622 bin dolar olan pul biber ihracatı, bu yılın aynı döneminde 3 milyon 773 bin dolara yükseldi.

Pul biber ihracatında 805 bin dolarlık dış satımla Almanya ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 565 bin dolarla Hollanda ve 372 bin dolarla İngiltere izledi.

Şanlıurfa Ticaret Borsası Meclis Başkanı İsa Kızıldemir, AA muhabirine, pul biber ihracatındaki artışın yeni yılın ilk çeyreğinde de devam etmesinin önemli olduğunu söyledi.

Küresel ölçekte yaşanan ekonomik gelişmelere dikkati çeken Kızıldemir, bu süreçte üretimin değerinin daha da ön plana çıktığını, tarımsal üretim kapasitesi yüksek olan ülkelerin daha avantajlı bir konuma geleceğini dile getirdi.

Kızıldemir, yıl sonunda ihracatta artış beklediklerini dile getirerek şöyle konuştu:

'Son dönemde bölgemizde etkili olan yağışlar toprağı adeta doyurdu ve bu durum tarımsal üretim açısından son derece olumlu bir zemin hazırladı. Verimlilikte yaşanacak artışın hem ürün kalitesine hem de rekolteye doğrudan yansıyacağını öngörüyoruz. Özellikle pul biber başta olmak üzere bölgemizin önemli tarımsal ürünlerinde üretim kapasitesinin yükselmesi, ihracat performansımıza da güçlü bir katkı sağlayacaktır. Bu olumlu tabloyla birlikte üreticimizin emeğinin karşılığını daha fazla alacağına inanıyoruz. Yağışların zamanında ve yeterli düzeyde gerçekleşmesi, hem maliyetleri dengeleyecek hem de sürdürülebilir üretim açısından önemli bir avantaj sunacaktır. Tüm bu gelişmeler doğrultusunda, tarımsal üretimdeki artışın dış pazarlara daha güçlü yansımasını ve ihracat rakamlarımızın yıl boyunca yukarı yönlü bir seyir izlemesini bekliyoruz.'

Kızıldemir, bu gelişmelerin bölge ekonomisine de olumlu yansıyacağını ve tarıma dayalı ihracatta sürdürülebilir büyümeyi destekleyeceğini ifade etti.
 

Reporter: Eşber Ayaydın

Verimli topraklarıyla kuru meyve sektöründe öne çıkan Türkiye, özellikle kuru üzüm, incir ve kayısı gibi ürünleriyle dikkati çekiyor.

Bu üç üründe önemli ihracat geliri elde eden Türkiye, ocak-mart döneminde 65 ülkenin sofrasına 32 bin 408 ton kuru üzüm gönderdi.

Geçen yılın ilk çeyreğinde 33 bin 877 ton ürün karşılığında 125 milyon 379 bin dolar gelir elde eden sektör, bu yılın ocak-mart döneminde 106 milyon 920 bin dolar gelir elde etti.

Türkiye, en fazla kuru üzümü 34 milyon 455 bin dolarla İngiltere'ye gönderdi. Bu ülkeyi 11 milyon 73 bin dolarla Hollanda, 10 milyon 886 bin dolarla Almanya ve 8 milyon 704 bin dolarla Fransa takip etti.

Manisa Ticaret Borsası Başkanı Sadık Özkasap, AA muhabirine, Türkiye'de önemli bir tarımsal ticari ürün olan kuru üzümün özellikle Manisa ve İzmir'de yetiştirildiğini anımsattı.

Manisa'da 800 bin dekar arazide üzüm yetiştirildiğini ve 50 bine yakın ailenin geçimini sağladığını ifade eden Özkasap, Manisalı üreticilerin üzüm yetiştiriciliğinde nesillere dayanan tecrübeye sahip olduğunu söyledi.

Özkasap, geçen yıl zirai donun üretimi olumsuz etkilediğini hatırlatarak, 'Son yıllardaki don olayları nedeniyle Manisa bölgesinde ciddi verim kayıpları yaşandı fakat inanıyoruz ki önümüzdeki sezonlarda yine eskisi gibi Manisa üzüm üretimine devam edecek. Manisa'da üretilen üzümlerin yüzde 85'i ihracata gitmektedir. Ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerine ihracatı devam etmektedir.' dedi.

Türkiye'nin üzüm ihracatında Güney Afrika, Özbekistan ve İran ile rekabet ettiğini belirten Özkasap, şunları kaydetti:

'Ağırlıklı olarak Avrupa'ya ihraç ettiğimiz kaliteli üzümlerimizi Saruhanlı ilçemizde yetiştiriyoruz. Üzümde Avrupa coğrafi işaretine başvurduk, şu anda başvurumuz Brüksel'de askı sürecinde. Biz coğrafi işaretle üzümün izlenebilirliğini kanıtlamayı hedefliyoruz. Üzümlerimizde herhangi bir pestisit kalıntısı yoktur. Bu da çiftçimizin işini ne kadar iyi takip ettiğinin bir örneğidir. Üzüm işletmelerimiz dünyada açtıkları stantlarla ürünümüzü dünyaya tanıtıyor, çok büyük özveriyle çalışıyor.'

Reporter: Günay Pabuşçu

Yörede yaşayan ve baraj gölü çevresinde atıl durumda olan kendilerine ait arazileri ve kiraladıkları Hazine'ye ait kullanılmayan arazileri, diktikleri fidanlarla badem bahçesine dönüştüren üreticiler, bu yıl rekoltede artış bekliyor.

Büyük emekle tarıma kazandırılan badem bahçelerinde bu yıl mevsimsel yağışların da etkisiyle ağaçlar bol çiçek açtı. Çiçeklenen ağaçlar doğaya renk katarken üreticiler için de bereketli bir hasat sezonunun müjdecisi oldu.

Badem üreticilerinden orman mühendisi Bülent Gürgöz, AA muhabirine, Keban Baraj Gölü kıyısında yer alan Çatalharman köyündeki arazisinde ve kiraladığı alanda yaklaşık 10 yıldır badem yetiştirdiğini söyledi.

Elazığ Orman Bölge Müdürlüğünden bu yıl emekli olan Gürgöz, köyündeki arazisinin oldukça çorak ve verimsiz olduğunu ifade ederek, 'Bu toprağı nasıl daha verimli hale getirebiliriz diye düşündüm. Arazimin yanında bulunan atıl alanı Milli Emlak Genel Müdürlüğünden kiralayarak badem bahçesine dönüştürdüm. Şu an çiçeklerimiz açtı. Çiçeklerin bakımı için ilaçlama yapıyoruz. Büyük bir heyecan içindeyiz. Umarım bu heyecanımız devam eder. Herhangi bir aksilik olmazsa bu yıl iyi ürün bekliyoruz.' dedi.

Yaklaşık 10 yılda arazisini üretime kazandırdığını anlatan Gürgöz, geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle bekledikleri ürünü alamadıklarını belirtti.

Gürgöz, 'Bu yıl çiçeklenme oldukça iyi. Üretim yaptığım 130 dönüm alandan 25 bin kilogram civarında rekolte bekliyorum. Bu yıl üründen inşallah memnun kalacağız. Geçen yılın zararını bu yıl kapatırım diye düşünüyorum.' diye konuştu.

Bu üretim ile örnek olduklarını, komşu köylerde de badem yetiştiriciliğinin arttığını belirten Gürgöz, bölgedeki üreticilere teknik konularda de destek verdiğini aktardı.

Gürgöz, atıl arazilerin değerlendirilmesiyle hem üretim yapıldığını hem de ekonomiye katkı sağlandığını ifade ederek, şunları kaydetti:

'Bu bölgede atıl arazi çok fazlaydı. Bu alanları badem ormanı yaparak değerlendirdik. Hem boş alan orman oldu hem de üretim yapılıyor. Ülkemize katma değer yarattık. Bu alanlarda tarla bitkileri yetişmiyordu. Badem en doğru tercihlerden biri oldu. Bölgede herkes memnun. Gençlere çağrım, dışarıya gitmeyin, siz toprağa bakarsanız toprak da size bakar.'

Üreticilerden Selman Ünal da bahar döneminde ağaçların sağlıklı gelişimi için ilaçlama yaptıklarını anlattı.

Ünal, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Geçen yıla göre çiçeklenme daha iyi. Bu durum bizi umutlandırdı. Mutlu bir telaş içindeyiz. Ağaçların bu kadar çiçeklenmesi bizlerde heyecan oluşturdu. Geçen yıl çok kötü bir sezon geçirdik. Bu yıl verimli bir sezon bekliyoruz.'
 

Reporter: Suat Öztürk

Sağlıkta Şiddete Karşı Yeni Adım

Düzenlemede dikkat çeken bir diğer başlık ise sağlıkta şiddetle mücadele. Buna göre şiddet uygulayan hastaların kayıtlı olduğu aile hekimleri değiştirilecek. Bu uygulamanın, Hatay’da görev yapan sağlık çalışanlarının güvenliğini artırması hedefleniyor.

Hekimlere Daha Fazla Sorumluluk

Yeni sistemle birlikte görevlendirmelerde tüm sorumluluk devralan hekime ait olacak. Ayrıca aile sağlığı merkezlerinde cihaz ve malzeme temini de doğrudan hekimin sorumluluğuna bırakılıyor. Bu durum, hekimlerin iş yükünün artacağı yönünde değerlendirmelere neden oluyor.

Veri Güvenliği ve Kamera Zorunluluğu

Hasta verilerinin yalnızca Sağlık Bakanlığı sisteminde tutulacak olmasıyla veri güvenliğinin artırılması amaçlanıyor. Öte yandan Hatay’daki tüm ASM’lere kamera sistemi kurulması zorunlu hale getiriliyor. Bu düzenleme, hem çalışanlar hem de hastalar için güvenli bir ortam oluşturmayı hedefliyor.

Personel Dağılımında Yeni Öncelikler

Yeni yönetmelikte doğum ve askerlik sonrası göreve dönen sağlık personeline öncelik verilmesi de yer alıyor. Ayrıca boş kadroların Devlet Hizmet Yükümlülüğü kapsamında doldurulacak olması, Hatay’da sağlık hizmetlerinin sürekliliğini sağlamayı amaçlıyor.

Yürürlük Tarihi Belli Oldu

Tüm bu değişiklikler 1 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek. Yeni düzenleme ile Hatay’da aile hekimliği sisteminde hem dijital dönüşüm hız kazanacak hem de sağlık çalışanlarının sorumluluk alanı genişleyecek. Sahadaki etkileri ise önümüzdeki süreçte daha net ortaya çıkacak.