Hastane bahçesinde düzenlenen tatbikata, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE), 112 Acil Sağlık, emniyet, itfaiye ve hastane personeli katıldı.

Tatbikatta 'siyah kod' verilen hastanede olası bir bombalı saldırı girişimi, kimyasal madde sızıntısı ve yangın durumunda olaya müdahale ve yaralıların tahliyesi senaryosu canlandırıldı.

Hastane Başhekim Vekili Doç. Dr. Fatih Gökalp, tatbikatın 2026 yılı Afet ve Acil Durum Planlaması kapsamında gerçekleştirildiğini söyledi.

Tatbikatta şüpheli paket ve olası saldırı senaryosunun ele alındığını belirten Gökalp, 'Siyah kod kapsamında olası bir eylem ve şüpheli paketle ilgili bir tatbikat gerçekleştirdik. Bununla ilgili tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyoruz. Tüm paydaş ekiplerimizle başarılı bir tatbikat gerçekleştirdik.' ifadelerini kullandı.

Akdeniz Belediyesinin açıklamasına göre, Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri, Camili, Civanyaylağı, Kazanlı ve Nusratiye mahallelerindeki yollarda asfalt serimi, sathi kaplama ve asfalt yama gerçekleştirdi.

Çalışmalar kapsamında zarar gören kaldırımlar da onarıldı.

Sabah gazetesinin aktardığı bilgilere göre, yaklaşık 1,5 milyon kişinin 2016 yılına ait 4 milyar TL'ye yakın GSS prim borcunun silinmesi hedefleniyor. Bunun yanında yaklaşık 10 milyon kişinin 100 milyar TL'yi aşan borcunun ertelenmesi öngörülüyor.

Düzenleme henüz yasalaşmadığı için borçların silinmesi ve ertelenmesine ilişkin uygulama başlamış değil.

Hangi Yılların GSS Borçları Silinecek?

Hazırlıkları devam eden yasa teklifine göre 1 Ocak 2016 ile 1 Ocak 2017 arasındaki döneme ait Genel Sağlık Sigortası prim borçlarının silinmesi planlanıyor.

Düzenlemenin yaklaşık 1,5 milyon kişiyi kapsaması ve toplam 4 milyar TL'ye yakın borcun ortadan kaldırılması bekleniyor.

Söz konusu borçların gecikme cezaları ve gecikme zamlarıyla birlikte silinmesi öngörülüyor.

Ancak düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için yasa teklifinin TBMM'de kabul edilmesi gerekiyor.

10 Milyon Kişinin GSS Borcu Ertelenecek

Hazırlanan düzenlemenin yalnızca borç silme işlemiyle sınırlı kalmaması bekleniyor.

Haberde yer alan bilgilere göre yaklaşık 10 milyon vatandaşın 100 milyar TL'yi aşan GSS prim borcunun ertelenmesi de gündemde bulunuyor.

Borçların silinmesi ile ertelenmesi farklı uygulamalar olduğu için düzenlemenin kapsamı önem taşıyor. Silinmesi planlanan borçlar ortadan kaldırılırken ertelenmesi öngörülen borçların ödeme yükümlülüğü daha sonraki bir tarihe bırakılacak.

Ertelemenin süresi ve uygulama koşulları ise henüz açıklanmadı.

GSS Borcu Neden Oluşuyor?

Genel Sağlık Sigortası, kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için oluşturulan sosyal güvence sisteminin bir parçası olarak uygulanıyor.

2012 yılından itibaren zorunlu hale getirilen GSS kapsamında, başka bir sosyal güvencesi bulunmayan vatandaşlar da sigortalı sayılıyor.

Sigortalı bir işten ayrılan ve başka bir sosyal güvencesi bulunmayan kişilerin GSS kapsamına alınmasıyla prim ödeme yükümlülüğü doğabiliyor.

Primlerin zamanında ödenmemesi durumunda ise borç birikiyor. Gelir testi yaptırmayan ve kendi primini ödemesi gereken vatandaşların hesaplarına da aylık GSS prim borcu yansıtılabiliyor.

2026 Yılı GSS Primi Ne Kadar?

Kaynakta aktarılan bilgilere göre 2026 yılı için aylık GSS prim tutarı 1.981,80 TL olarak uygulanıyor.

Prim ödeme yükümlülüğü bulunan ve ödemelerini gerçekleştirmeyen vatandaşların borçları her ay birikmeye devam edebiliyor.

GSS prim tutarı, brüt asgari ücretin yüzde 3'ü üzerinden hesaplanıyor. Ancak gelir testi sonucuna göre primleri devlet tarafından karşılanan kişiler için farklı bir uygulama söz konusu.

Gelir Testi Kimler İçin Önemli?

Gelir testi, herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan kişilerin GSS primlerini kendilerinin mi ödeyeceğini yoksa devlet tarafından mı karşılanacağını belirlemek amacıyla yapılıyor.

Gelir testi sonucunda aile içinde kişi başına düşen aylık gelir, brüt asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşların GSS primleri devlet tarafından karşılanıyor.

Geliri prim ödemeye yeterli olmayan vatandaşların, ikamet ettikleri yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurmaları gerekiyor.

Başvuru sonuçları e-Devlet üzerinden veya SGK tarafından gönderilen tebligat aracılığıyla öğrenilebiliyor.

GSS Borcu Nasıl Sorgulanır Ve Ödenir?

Genel Sağlık Sigortası prim borcu bulunan vatandaşlar, borç durumlarını e-Devlet üzerinden kontrol edebiliyor.

Prim ödemeleri SGK ile anlaşmalı bankaların şubelerinden, ATM'lerinden, internet bankacılığı kanallarından veya çevrim içi tahsilat sistemi üzerinden yapılabiliyor.

Borçların ödenmemesi durumunda SGK tarafından yasal takip işlemleri uygulanabiliyor. Sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları ise kişinin sigortalılık durumuna ve yürürlükteki düzenlemelere göre değişebiliyor.

GSS Borçları Ne Zaman Silinecek?

AK Parti tarafından hazırlıkları sürdürülen yasa teklifinin TBMM'ye sunulması bekleniyor.

Teklifin kabul edilmesi halinde 2016 yılına ait belirli GSS borçlarının gecikme cezaları ve zamlarıyla birlikte silinmesi, diğer borçlara yönelik erteleme uygulamasının ise düzenlemede belirlenecek koşullara göre yürütülmesi öngörülüyor.

Düzenlemenin kesin kapsamı, yürürlük tarihi ve uygulama ayrıntıları yasama sürecinin ardından netleşecek.

Muhabir: Mümin Altaş

Yurdun güneydoğu kesimlerinde ise sağanak ve gök gürültülü sağanağın, bu geceden itibaren etkili olmaya başlayarak perşembe sabaha kadar Elazığ, Tunceli, Bingöl, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin ve Batman çevreleri ile Kahramanmaraş'ın doğu, Malatya'nın güneyinde kuvvetli (21-50 kilogram/metrekare), Adıyaman il geneli ile Şanlıurfa'nın kuzey, Diyarbakır'ın kuzey ve batısında yer yer çok kuvvetli (51-75 kilogram/metrekare) olacağı tahmin ediliyor.

Sel, su baskını, yıldırım, yerel dolu, yağış anında kuvvetli rüzgar, hortum ve ulaşımda aksama gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerekiyor.

Muhabir: Utku Şimşek

Bu çağrıda doğa ile insanın rakip değil, yol arkadaşı olduğunu dile getiren Kurum, 'Bu çağrıyı yapan Anadolu insanı, yere düştüğünde ekmeği öpüp alnına koyan, akan sudan bile israf etmeyen, sınırsız tüketim anlayışını hor gören bir kültürden gelmektedir. İşte tam da bu nedenle Sıfır Atık ülkemizde büyük bir seferberliğe dönüştü, bireyden topluma, toplumun tüm kesimlerine kadar dalga dalga yayıldı. Çocuklarımız öğrendiklerini evlerine taşıdı. Ailelerimiz alışkanlıklarını değiştirdi.' diye konuştu.

Kamu otoritesi olarak, kurumlardan okullara, belediyelerden işletmelere kadar geniş bir uygulama alanı oluşturduklarını anımsatan Kurum, Sıfır Atık Hareketiyle kaynakları korurken enerji ve su tasarrufu yaptıklarını, sera gazı salımını engellediklerini söyledi.

Kurum, 2017'de yüzde 13 olan geri kazanım oranını, 2025'te yüzde 37'ye ulaştırdıklarını, bu dönemde 90 milyon ton atığı geri kazandıklarını ve ekonomiye yaklaşık 365 milyar liralık katkı sağladıklarını bildirdi.

Şimdi DOA ile yeni bir aşamada olunduğunu, atıkları toplayıp dönüştürdüklerini belirten Kurum, 'Şu ana kadar Depozitolu Ambalajlar Sistemi ile 520 milyon ambalajı ekonomiye yeniden kazandırdık. Bu yönüyle sıfır atık hareketi sadece yerel bir tecrübenin ve küresel bir başarının adı değil, küresel ölçekte yürüttüğümüz iklim diplomasisinin ortak çalışma dilidir. Ben bu vesileyle bir kez daha sıfır atık hareketinin dünyaya yayılması için büyük emek gösteren Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'ye şükranlarımı sunuyorum.' diye konuştu.

Bakan Kurum, siyasi istikrarsızlığın derinleştiği, çatışmaların arttığı, en temel insani sorunların tüm coğrafyaları etkilediği bir dönemde COP31'e hazırlandıklarına işaret etti.

Dünyanın bugün büyük bir sarsıntının içinde olduğunu, savaşların milyonlarca insanı yurdundan ettiğini anlatan Kurum, ekonomik krizlerin, çatışma kaynaklı belirsizliklerin dengeleri değiştirdiğini ifade etti.

Kurum, insanlığın, belirsizliğin kuşattığı daracık bir çemberin içine sıkıştığını dile getirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Ama şunu açıkça söyleyelim, bugün manşetleri dolduran bu siyasi ve ekonomik fırtınalar gelip geçecek. Geçmeyecek olan, geri getiremeyeceğimiz olan başka bir şey var. İnsanlık ve doğa bir uçurumun kenarına doğru hızla ilerliyor. Asıl tehlike, iklim krizinin bu gezegeni nefes alınamaz, yaşanamaz bir yere çevirmesidir. Daha dün gece, takip etmişsinizdir. Antalya'da şiddetli hortum birçok ilçemizi adeta yıktı geçti. Maalesef 4 vatandaşımızı kaybettik. Hayatını kaybeden kardeşlerimize Allah'tan rahmet, yakınlarına, tüm Antalyamıza sabır diliyorum. Biz Akdeniz havzasındaki konumu nedeniyle iklim krizinin yıkıcı etkilerine en fazla maruz kalan ülkelerden biriyiz. Bu bilinçle yaşamayı öğrenmeli, tedbirleri almalıyız.'

Bu nedenle kentsel dönüşümü milli güvenlik meselesi olarak gördükleri değerlendirmesinde bulunan Kurum, tüm yaşanılanlardan çıkarılan dersleri, sahada kazandıkları tecrübeyi ve geliştirdikleri çözümleri Antalya'da bütün dünyayla paylaşacaklarını söyledi.

COP31 Başkanı Kurum, iklim değişikliğiyle mücadelenin güçlü bir diplomasi gerektirdiğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 'Barışa giden en kestirme yol, yapıcı diyalog ve diplomasidir.' sözlerini anımsatan Kurum, bu kapsamda, ülkelerin imkanları, ihtiyaçları ve iklim krizindeki sorumluluklarının farklı olduğu gerçeğini merkeze aldıklarını dile getirdi.

Kurum, kuraklıkla mücadele eden bir ülkenin de yükselen deniz seviyeleri nedeniyle geleceğinden endişe eden bir ada devletinin de Antalya'da sesini duyurmak istediklerinin altını çizerek, 'COP31'e tam da bu anlayışla hazırlandık ve yol haritamızı diyalog, uzlaşı ve aksiyon olarak belirledik. Diyalogla ülkelerin ihtiyaçlarını belirleyecek, bu alanda yol haritamızı belirlediğimiz hedefler doğrultusunda ortaya koyacak, iradeyi güçlendirecek, eylemle bu iradeyi somut sonuçlara dönüştüreceğiz. Antalya'da kuracağımız her bir masanın, dünyanın bir yerinde çözüme kavuşan bir ihtiyaca karşılık gelmesini bekliyoruz.' dedi.

COP31 için yıl boyunca yurt içi ve yurt dışında yoğun bir hazırlık yürüttüklerini aktaran Kurum, bu kapsamda 51 ziyaret gerçekleştirdiklerini, 16 uluslararası zirveye katıldıklarını belirtti.

Bakan Kurum, bu temasların her birinde, ülkelerin neye ihtiyaç duyduğunu ve birlikte ne yapılabileceğini konuştuklarını anlatarak, Antalya'ya tüm bu toplantıların, yıl boyunca dinleyerek ve yürüttükleri iklim diplomasisinin çıktılarıyla gittiklerini söyledi.

COP31'de Türkiye olarak dünyaya 'Şimdi uygulama zamanıdır' diyeceklerini ifade eden Kurum, sözlerine şöyle devam etti:

'Gündelik krizlerin gürültüsü asıl gerçeğin sesini hiçbir zaman bastırmasın, dünyamızın yarınını karanlığa bırakmayalım diyeceğiz. İklim krizinin yıkıcı sonuçları gündelik hayatımızda hissediliyorsa iklim hedeflerinin sonuçları da görünür olmalıdır diyeceğiz. Elbette COP31 başkanlığı olarak, yaptığımız her çağrının gereğini yerine getireceğimizi de söyleyeceğiz. Türkiye olarak hedeflerimizi belirledik, taahhütlerimizi ortaya koyduk. Şimdi bu hedefleri hayata geçirecek yatırımları hızlandırma, işbirliklerini büyütme zamanıdır. 'COP31, uygulama COP'u olacak' sözümüze yakışır 10 önceliğimizi konuşacağız.'

10 öncelik hakkında da bilgi veren Kurum, ilk önceliğin sıfır atık olduğunu, COP alanının her noktasında deneyimleyecekleri sıfır atığın müzakerelerde de ana başlıklardan biri olacağını bildirdi.

Bakan Kurum, 2035'e kadar küresel belediye atık üretiminde beklenen artışı en az yarı yarıya azaltmayı hedef koyduklarını, döngüsel malzeme kullanım oranının 2035'e kadar en az yüzde 15'e ulaşması için ortaklıkları teşvik edeceklerini anlattı.

Denizleri ve okyanusları korumak için, kirliliği kaynağında önleyecek, kıyıların dayanıklılığını güçlendirecek hazırlıklar yaptıklarını dile getiren Kurum, 'Gıda güvenliği, suyu ve toprağı koruyarak sağlanır dedik. Üreticiyi destekleyecek, iklime dayanıklı tarımı yaygınlaştırma anlayışıyla hareket ettik.' şeklinde konuştu.

Bakan Kurum, Türkiye olarak binaların enerji kullanım yoğunluğunu 2035'e kadar en az yüzde 25 azaltma hedefi koyduklarını aktararak, İLBANK'ın geliştirdiği SURFF Projesi ile şehirlerin altyapı ihtiyaçlarını finansmana hazır yatırım projelerine dönüştürmeyi amaçladıklarını söyledi.

Bununla finansmanı ve kurumsal kapasiteyi güçlendirmek için İklim Uygulama Köprüsü ile (BRİDGE), ülkelerin hedeflerini uygulanabilir projelerle buluşturacaklarını vurgulayan Kurum, 'Proje hazırlığından teknik desteğe, finansmana erişime kadar ihtiyaç duyulan bağlantıları güçlendireceğiz. Temiz enerji dönüşümünü hızlandıracağız. Elektrifikasyonun küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035'te yüzde 35'e ulaşması için işbirliklerini geliştireceğiz. Yeşil sanayileşmede daha az kaynak kullanarak daha verimli üretimi büyüteceğiz.' dedi.

Bakan Kurum, COP31 başkanlığının tamamında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın en çetin krizlerde dahi diyalogdan vazgeçmeyen, uzlaşı için sorumluluk alan anlayışını benimseyeceklerini bildirdi.

Türkiye olarak bir kez daha, kıtalar arasında köprü kuracaklarını, 85 lideri, yaklaşık 1,5 milyon misafiri ağırlayacaklarını belirten Kurum, şunları kaydetti:

'Ulusal, uluslararası çok değerli sanatçılarımızın eserleri, sergiler, konserler, paneller, etkinliklerle dünyanın dört bir yanından gelen misafirlerimize unutulmaz bir deneyim yaşatacağız. Mavi alandan yeşil alana 1,1 milyon metrekarenin tamamında Antalya'nın misafirperverliğini, Türkiye'nin gücünü göstereceğiz. En önemlisi de inanıyorum ki ülkemizin barışçıl diplomasisi COP31'e ilham olacak. Diyalogla kurulan her masa, uzlaşıya ve eyleme dönüşecek. Birlikte attığımız her adım, çocuklarımıza bırakacağımız en büyük miras olacak.'

Muhabir: Fatma Sevinç Çetin Obuz

Huri, Hindistan'ın Kolkata kentinde 8-10 Ekim'de dünyanın farklı ülkelerinden binlerce spor cerrahının katılımıyla gerçekleştirilen IASCON 2026 hakkında AA muhabirine açıklama yaptı. 

Artroskopik (eklem içi görüntüleme) cerrahi ile spor yaralanmalarının tedavisi alanındaki en prestijli bilimsel organizasyonlardan biri olarak kabul edilen kongrenin, spor cerrahisinin önde gelen uluslararası isimlerini bir araya getirdiğini belirten Huri, 'Türk spor cerrahı olarak, Hindistan'da gerçekleştirilen uluslararası katılımlı kongrede, organizasyonun 23 yıllık tarihinde 'Türkiye'den canlı cerrahi gerçekleştiren ilk Türk cerrah' olma başarısı ve gururu yaşadım. Türk spor cerrahisi ve ülkemi temsil etmenin onurunu yaşadım.' dedi.

Bu yıl kongreye uluslararası davetli cerrah (International Invited Surgeon) olarak katılan Huri, kongrenin en prestijli ve dikkati çekici bölümlerinden birini, dünyanın farklı ülkelerinden özel olarak davet edilen, alanlarında uluslararası deneyim ve saygınlığa sahip cerrahların gerçekleştirdiği canlı ameliyat oturumlarının oluşturduğunu anlattı.

Huri, dünyanın farklı ülkelerinden gelen binlerce spor cerrahının katıldığı bu büyük bilimsel organizasyonda gerçekleştirdiği canlı ameliyatla, Türk spor cerrahisinin ulaştığı uluslararası bilimsel ve klinik düzeyi temsil ettiğini vurgulayarak, 'Operasyon sırasında uygulanan ileri artroskopik cerrahi teknikleri, cerrahi karar verme süreçleri ve ameliyatın kritik aşamaları meslektaşlarımızla paylaştım. Türk spor cerrahisinin, dünya standartlarında olduğunu bir kez daha göstermiş olduk. Türkiye, sağlık altyapısı ve tüm branşlarda cerrahide gelişmiş ülkelerle aynı seviyede.' diye konuştu.

Dünyanın önde gelen spor cerrahları arasından canlı ameliyat gerçekleştirmek üzere davet edildiğini aktaran Huri, 'Canlı ameliyat için davet edilmek, uluslararası bilim camiasında önemli bir akademik ve mesleki takdir olarak değerlendiriliyor. Türkiye'yi temsilen uluslararası bilimsel toplantıdaki seçkin cerrahlar arasında yer almak ve ülkem adına bir ilki gerçekleştirmek, Türk ortopedi ve spor cerrahisinin uluslararası alandaki görünürlüğü açısından önemli.' değerlendirmesinde bulundu.

Omuz ve dirsek cerrahisi, artroskopik cerrahi ve spor yaralanmalarının tedavisi alanlarında uluslararası çalışmalarıyla tanınan Huri, bilimsel bilginin ve cerrahi deneyimin uluslararası paylaşımının önemine dikkat çekti. Huri, şunları kaydetti:

'Bilimin sınırları yok. Dünyanın farklı ülkelerinden binlerce spor cerrahının bir araya geldiği böylesine önemli bir organizasyonda, uluslararası alanda seçilmiş cerrahlar arasında yer almak ve Türkiye'den canlı cerrahi gerçekleştiren ilk cerrah olmak benim için büyük bir onur. Bu başarıyı yalnızca kişisel bir kazanım olarak değil, Türk tıbbının ve Türk spor cerrahisinin uluslararası alanda ulaştığı seviyenin bir göstergesi olarak görüyorum. Bilgi ve deneyimin paylaşılması, cerrahi tekniklerin gelişmesi ve gelecek nesil cerrahların yetişmesi açısından son derece kıymetli. Ülkemizi böylesine prestijli bir bilimsel platformda temsil etmekten büyük gurur duyuyorum.'

Kongrede gerçekleştirdiği canlı cerrahiye ilişkin de bilgi veren Prof. Dr. Gazi Huri, jimnastik ve atletizmle uğraşan 20 yaşındaki bir sporcunun sağ omzunda, tekrarlayan çıkıklar ve eşlik eden kemik kaybına bağlı ciddi omuz hasarı bulunduğunu belirtti.

Huri, 'Hastamıza, omuz eklemindeki tekrarlayan çıkıkların önlenmesi ve eklem stabilitesinin yeniden sağlanması amacıyla ileri artroskopik omuz stabilizasyon cerrahisi uyguladık. Küçük kesilerden kamera ve özel cerrahi ekipmanlar kullanılarak gerçekleştirilen ameliyat sırasında, kemik defektinin de eşlik ettiği bu kompleks instabilite olgusunun cerrahi tedavisini ve uyguladığımız teknikleri dünyanın farklı ülkelerinden katılan meslektaşlarımızla paylaştık. Operasyon, başarıyla tamamlandı. Sporcumuzun ameliyat sonrası sağlık durumu oldukça iyi ve şu anda fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecine devam ediyor.' bilgisini paylaştı.

IASCON 2026 Kongresi Organizasyon Komitesinin açıklamasında kongredeki canlı cerrahi oturumlarına dünyanın farklı ülkelerinden, alanlarında uluslararası deneyime ve saygınlığa sahip seçkin cerrahların davet edildiği belirtildi.

Açıklamada, 'Dünyanın önde gelen spor cerrahlarını bir araya getirdiğimiz kongremizde, uluslararası alanda omuz cerrahisindeki çalışmaları ve cerrahi deneyimiyle tanınan, Aspetar Spor Yaralanmaları Hastanesi'nde görev yapan Prof. Dr. Gazi Huri'yi canlı cerrahi gerçekleştirmek üzere davet etmekten büyük memnuniyet duyduk. Gerçekleştirdiği başarılı operasyon ve paylaştığı cerrahi deneyim, kongremizin bilimsel programına önemli katkı sağladı. Türk spor cerrahisinin uluslararası alanda ulaştığı düzeyi görmekten mutluluk duyuyor, bu tür bilimsel işbirliklerinin ülkelerimiz arasındaki akademik ilişkileri daha da güçlendireceğine inanıyoruz.' ifadelerine yer verildi.

Muhabir: Şaduman Türkay

Birçok aday arasından öne çıkan Maxxing, bir işi mümkün olan en ileri seviyeye taşımak veya kişinin yaşamının belirli bir yönünü en iyi hale getirmek için çaba göstermesini ifade ediyor.

Kelimenin özellikle dijital kültürde yaygınlaşması, günlük yaşamda kullanılan yeni ifadelerin oluşumunda sosyal medyanın etkisini de ortaya koyuyor.

Maxxing Ne Demek, Ne Anlama Geliyor?

İngilizcedeki "maximum" (maksimum) ve "maximize" (maksimize etmek) sözcükleriyle bağlantılı olan Maxxing, bir özelliği, beceriyi veya faaliyeti olabilecek en üst düzeye çıkarmak anlamında kullanılıyor.

İlk olarak çevrim içi forumlarda kullanılmaya başlanan kelime, daha sonra sosyal medya platformlarında yaygınlaştı.

Maxxing, tek başına kullanılabildiği gibi farklı kelimelerle birleştirilerek belirli alanlarda gelişmeyi veya en yüksek verimi elde etmeyi anlatan yeni ifadeler oluşturmak için de kullanılıyor.

Sosyal Medyada Maxxing Akımı

Maxxing kelimesinin kullanım alanı yalnızca tek bir konuyla sınırlı değil. Kişisel görünümden teknoloji kullanımına kadar farklı alanlarda bu ifadeden türetilen sözcüklerle karşılaşılabiliyor.

Bunlardan biri olan "looksmaxxing", kişinin fiziksel çekiciliğini mümkün olan en üst seviyeye çıkarmak amacıyla çaba göstermesini ifade ediyor.

"Tokenmaxxing" ise bir iş veya görev için yapay zekâdan olabildiğince fazla yararlanılması anlamında kullanılıyor.

Bu örnekler, Maxxing ifadesinin farklı alanlara uyarlanarak dijital dilde yeni sözcüklerin oluşturulmasına imkân verdiğini gösteriyor.

2026 Yılının Kelimesi Neden Maxxing Seçildi?

Dictionary.com'un yılın kelimesi seçiminde, sözcüklerin dil ve kültürdeki değişimleri ne ölçüde yansıttığı dikkate alınıyor.

Platform, Maxxing kelimesinin 2026 boyunca gözlemlenen toplumsal değişimleri özellikle yansıttığını belirterek sözcüğü yılın kelimesi olarak seçti.

Çevrim içi forumlardan sosyal medyaya yayılan ifadenin farklı alanlarda kullanılabilmesi, kelimenin dijital kültürdeki yerini ortaya koyuyor.

2026 Yılının Diğer Aday Kelimeleri Nelerdi?

Dictionary.com'un 2026 yılı için değerlendirdiği diğer adaylar arasında "affordability" ve "data center" ifadeleri de yer aldı.

"Affordability", uygun fiyatlılık veya bir ürün ya da hizmetin ekonomik olarak karşılanabilir olması anlamına geliyor. "Data center" ise Türkçede veri merkezi olarak kullanılıyor.

Bu adaylar arasından Maxxing, Dictionary.com tarafından 2026 yılının kelimesi seçildi.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Ecesoy, Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektronik Mühendisliği Bölümü'nden mezun olduktan sonra İTÜ İngilizce İşletme Bölümü'nde yüksek lisans yaptı.

Marmara Üniversitesi İktisat Bölümü'nde doktora eğitimini tamamlayan Ecesoy, 1994'ten itibaren finans sektöründe çeşitli üst düzey görevlerde bulundu.

Türkiye Finans Katılım Bankası Genel Müdürlük görevine atanan Ecesoy, bankanın stratejik hedefleri ve sürdürülebilir büyüme vizyonu doğrultusundaki faaliyetlerine liderlik edecek.

Emre, Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren İşyurtları Kurumu Satış Mağazası ve Restoranı'nda düzenlenen programda, göreve geldiği günden bu yana Mersin basınıyla yakın temas kurmaya özen gösterdiklerini söyledi.

Tesisteki faaliyetler hakkında bilgi veren Emre, şöyle konuştu:

'Burası ülkemizin, devletimizin, vatandaşlarımızın mekanıdır. Hep birlikte buraya sahip çıkacağız. Amacımız, bu değeri gelecek nesillere en güzel şekilde bırakmak ve burayı daha da canlandırmaktır. Mersinli vatandaşlarımızın temiz, sağlıklı, güvenilir ve ekonomik hizmetlerden yararlanmasını istiyoruz. Bunun yanında yürütülen faaliyetlerle devletimize ve hükümlü ve tutuklularımıza da katkı sunmayı amaçlıyoruz.'

Emre, programın ardından gazetecilerle tesisi gezdi.

Tesis yetkilileri, katılımcılara mağaza ve restoran hakkında bilgi verdi.​​​​​​​

Vakıftan yapılan açıklamaya göre, proje kapsamında gençlerin yapay zeka alanındaki bilgi ve becerilerini girişimcilik yetkinlikleriyle buluşturmayı sürdüren program, bu yıl 'Yapay Zeka Çağında Dijital Refah' temasıyla düzenleniyor.

Üç aşamalı kuluçka modeliyle tasarlanan programda gençler, problem çözme, eleştirel düşünme ve ekip çalışması gibi yetkinliklerini geliştirerek fikirlerini uygulanabilir projelere dönüştürme fırsatı buluyor.

İlk aşamada seçilecek 25 takımla başlayacak yolculuk, mentörlük ve prototip geliştirme süreçlerinin ardından 5 finalist takımın yarışacağı Demo Day ile tamamlanacak.

Sektör temsilcileri ve yatırımcıların yer alacağı finalde birinci seçilen takıma 150 bin liralık ödül verilecek.

Programa, 14-16 yaş aralığındaki lise öğrencilerinden oluşan 2 ila 3 kişilik takımlar danışman öğretmenleriyle katılabilecek. İleri düzey kodlama bilgisi şartı aranmayan programa başvurular 14 Kasım'a kadar yapılabilecek.

- 'Yapay zeka teknolojileri, günlük yaşamın ayrılmaz parçası haline geldi'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türkiye Vodafone Vakfı Başkanı Hasan Süel, yapay zeka teknolojilerinin günlük yaşamın ayrılmaz parçası haline geldiğini aktararak, dijital dönüşümün, yalnızca yeni fırsatları değil, bireysel ve toplumsal yaşam açısından üzerinde düşünülmesi gereken yeni soruları da ortaya çıkardığını belirtti.

Teknolojinin bilinçli kullanımı, dijital ortamlarda güvenli ve sağlıklı deneyimler geliştirilmesi, bireylerin dijital dünyayla kurduğu ilişkinin güçlendirilmesi ve teknolojinin toplumsal faydaya dönüştürülmesinin daha fazla önem kazandığını kaydeden Süel, 'Yapay Zeka Yıldızları projesimiz kapsamında düzenlenen AI Startup Studio, bu yılın teması olan Yapay Zeka Çağında Dijital Refah ile gençleri bu dönüşümün aktif bir parçası olmaya davet ediyor.' ifadesini kullandı.

Süel, program kapsamında takımlardan, teknolojinin bireyler ve toplum üzerindeki etkileriyle ilişkili bir sorun belirlemeleri ve buna yapay zeka teknolojilerinden yararlanarak yenilikçi, uygulanabilir ve toplumsal fayda odaklı çözümler geliştirmelerinin beklendiğini aktardı.

Gençlerin, dijital refah kavramını kendi deneyimleri ve gözlemleri üzerinden ele alabileceklerini vurgulayan Süel, gençlerin yalnızca teknolojiyi kullanan değil, teknolojinin insan yaşamına olumlu katkılar sunması için fikir üreten bireyler olma fırsatı yakalayacağını ifade etti.

Habitat Derneği İcra Kurulu Başkanı Bora Caldu da gençlerin dijital dönüşümün yalnızca bir parçası değil, bu dönüşüme yön veren ve toplumsal fayda üreten bireyler olmalarını önemsediklerini aktardı.

Proje kapsamında gençlerin yapay zeka alanındaki bilgi ve becerilerini geliştirmelerinin yanı sıra bu becerileri gerçek yaşam problemlerine çözüm üretmek için kullanmalarını desteklediklerini belirten Caldu, şu ifadeleri kullandı:

'AI Startup Studio ile gençlere fikirlerini geliştirebilecekleri, girişimcilik süreçlerini deneyimleyebilecekleri ve yenilikçi çözümlerini somut projelere dönüştürebilecekleri bir alan sunuyoruz. Bu yıl 'Yapay Zeka Çağında Dijital Refah' temasıyla gençlerin dijital dünyaya kendi deneyimleri üzerinden bakmalarını, karşılaştıkları sorunlara çözüm geliştirmelerini ve teknolojinin daha güvenli, kapsayıcı ve insan odaklı kullanımına katkı sağlamalarını hedefliyoruz.'

Caldu, 25 takımla başlayıp 5 finalist takımla tamamlanacak yolculukta en önemli kazanımın, gençlerin yalnızca ortaya koydukları projeler değil, geliştirdikleri eleştirel düşünme, problem çözme, ekip çalışması ve girişimcilik becerileri olacağını kaydederek, gençlerin teknolojiyle üreten bireyler olarak geleceği şekillendirmelerine katkı sunmaya devam edeceklerini belirtti.

Bu kapsamda, sosyal yapının ihtiyaçlarına ve sürdürülebilir şehirleşme ilkelerine uygun, afetlere karşı dirençli yerleşim alanlarının oluşturulması amacıyla kentsel dönüşümü teşvik eden programlara ve toplumsal farkındalığı artıracak çalışmalara ağırlık verilecek.

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi.

Riskli yapıların tespitine yönelik Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılan üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yapı denetim kuruluşları ve yapı laboratuvarlarının da aralarında bulunduğu 1696 kurum ve kuruluş faaliyet gösteriyor.

Bu çalışmalar kapsamında 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu tespit edilirken, dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız birim sayısı 2 milyon 761 bine ulaştı.

İstanbul'da yürütülen 'Yarısı Bizden' kampanyası kapsamında ise 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı. Kampanya kapsamında konut sahiplerine 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin liralık destek imkanı sunuluyor.

Program kapsamında, kentsel dönüşüm uygulamalarını şehirlerin dokusuna, estetiğine ve kimliğine uygun şekilde, yerinde dönüşüm anlayışıyla yürütmek amacıyla yeni adımlar atılacak.

Bu doğrultuda, farklı kentsel sorunları ve dönüşüm ihtiyaçlarını dikkate alan bütüncül uygulamalar geliştirilecek. İstanbul başta olmak üzere dönüşüm ihtiyacı bulunan alanların çevresel, sosyal ve ekonomik özellikleri doğrultusunda çalışmalar yürütülecek.

Kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanmasını zorunlu hale getirmek amacıyla mevzuat düzenlemesi yapılacak.

Ayrıca dönüşüm uygulamalarında karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesi, uzlaşma süreçlerinde katılımcılığın artırılması ve anlaşmazlıkların daha hızlı çözüme kavuşturulması amacıyla ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülecek.

Olası Marmara depremine karşı riskli yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar da programın öncelikleri arasında yer alacak.

Bu kapsamda, kentsel dönüşüm konusunda toplumsal farkındalık artırılacak ve teşvik edici programlarla dönüşüm sürecine hız kazandırılacak.

Öte yandan, dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesinde afet ve iklim tehlikeleri, yapı stokunun risk durumu ile toplumsal ve ekonomik güçlüklerin dikkate alınması önem taşıyacak.

Kentsel dönüşüm uygulamalarında alanların özelliklerine ve kentlerin ihtiyaçlarına uygun farklı dönüşüm modellerinin geliştirilmesi hedeflenecek.

Muhabir: Fatma Sevinç Çetin Obuz

Yeni sistemle okul genelinde gerçekleştirilen ortak yazılı sınavların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerinin dijital ortamda yürütülmesi amaçlanıyor. Rehberde ayrıca hangi sınıfların ve derslerin sistem kapsamında yer alacağı da belirtildi.

Ortak Yazılı Sınav Sistemi Nedir?

MEB tarafından geliştirilen Ortak Yazılı Sınav Sistemi, okullarda yapılan ortak yazılı sınavların hazırlanma, uygulanma ve değerlendirme süreçlerini dijital ortamda yürütmeyi amaçlıyor.

Sistem kapsamında sınav sorularının öğretim programlarında yer alan öğrenme çıktılarıyla uyumlu şekilde hazırlanması, sınav sonuçlarının analiz edilmesi ve ölçme-değerlendirme uygulamalarının daha güvenilir hale getirilmesi hedefleniyor.

Ayrıca farklı güçlük düzeylerindeki soruların sınavlarda dengeli biçimde kullanılmasına yönelik bir yapı oluşturulması planlanıyor.

Ortaokulda Hangi Sınıflar Ve Dersler Kapsamda?

MEB'in yayımladığı rehbere göre Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 2026-2027 eğitim öğretim yılında ortaokul 5, 6 ve 7. sınıflarda uygulanacak.

Bu sınıflarda sistem kapsamına alınan dersler şöyle:

• Türkçe

• Matematik

• Fen Bilimleri

• Sosyal Bilgiler

• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

• İngilizce

Böylece ortaokul düzeyinde belirtilen altı dersin ortak yazılı sınav süreçleri yeni sistem kapsamında yürütülecek.

Lisede Hangi Sınıflar Ve Dersler Yer Alacak?

Ortak Yazılı Sınav Sistemi, lise düzeyinde ise 9, 10 ve 11. sınıfları kapsayacak.

MEB'in açıklamasına göre lise düzeyinde sistemin uygulanacağı dersler şunlar:

• Türk Dili ve Edebiyatı

• Matematik

• Fizik

• Kimya

• Biyoloji

• Tarih

• Coğrafya

• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

• Felsefe

• İngilizce

Rehberde, ortaokul 8. sınıflar ile lise 12. sınıflar sistemin 2026-2027 eğitim öğretim yılı kapsamına dahil edilen sınıflar arasında sayılmadı.

Açık Uçlu Ve Beceri Temelli Sorular Yaygınlaşacak

MEB, Ortak Yazılı Sınav Sistemi'nin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu şekilde geliştirildiğini belirtti.

Sistemle açık uçlu ve beceri temelli soruların okul düzeyindeki sınavlarda daha yaygın kullanılması hedefleniyor. Öğrencilerin yalnızca bilgi düzeylerinin değil, öğretim programlarında belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşma durumlarının da değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bakanlık ayrıca sınav sonuçlarının analiz edilerek öğrencilerin öğrenme süreçlerinin izlenmesine katkı sağlanacağını bildirdi.

Öğretmenlere Yönelik Eğitimler Tamamlandı

Ortak Yazılı Sınav Sistemi'nin kullanımına ilişkin öğretmenlere yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmalarının 19-23 Ekim 2026 tarihlerinde tamamlandığı açıklandı.

Bu süreçte öğretmenlerin sistem üzerinde deneme uygulamaları gerçekleştirebildikleri belirtildi.

Böylece sistemin 2026-2027 eğitim öğretim yılında belirlenen sınıf ve derslerde kullanılmasına yönelik hazırlık çalışmalarının bir aşaması tamamlanmış oldu.

MEB Ortak Yazılı Sınav Rehberi Nereden İncelenebilir?

Milli Eğitim Bakanlığı, Ortak Yazılı Sınav Sistemi'ne ilişkin ayrıntıları "Sıkça Sorulan Sorular" rehberinde topladı.

Öğretmenler, öğrenciler ve veliler; sistemin amacı, kapsamı ve uygulanmasına ilişkin bilgilere Bakanlığın resmî internet sitesi üzerinden ulaşabilecek.

Sürücüsünün ismi ve plakası henüz öğrenilemeyen yolcu otobüsü Isparta-Antalya kara yolu Kazak Tünelleri yakınında devrildi.

İhbar üzerine kaza yerine 112 Acil Sağlık, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Kazada ilk belirlemelere göre 1 kişi hayatını kaybetti, 9 kişi yaralandı.

Yaralılar, ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırıldı.

Ekiplerin çalışması devam ediyor.

Pay piyasasında dünkü işlemlerin takası 30 Ekim Cuma günü, bugünkü ve yarınki işlemlerin takası 2 Kasım Pazartesi günü gerçekleşecek.

Borsada 29 Ekim Perşembe günü işlem yapılmayacak.

Öte yandan, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) da endeks ve pay vadeli kontratlarda 29 Ekim'de takas ve fiziki teslimat işlemleri gerçekleştirilmeyecek.

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu

Bu kapsamda enflasyonla mücadele, para, maliye ve gelirler politikalarının güçlü eş güdümüyle sürdürülecek.

Finansal istikrarın korunması yoluyla makroekonomik istikrarın güçlendirilmesi ve artan küresel belirsizlikler ile yurt içi dengelenme süreçlerinin oluşturduğu baskılara karşı imalat sanayisinin rekabetçiliğinin desteklenmesi sağlanacak.

Dezenflasyon sürecini güçlendirmek üzere yönetilen ve yönlendirilen fiyatların hedeflerle uyumlu seyretmesi için adım atılacak, fiyat baskılarını azaltan ve arz yönlü büyüme dinamiklerini destekleyen yapısal tedbirler sürdürülecek.

Tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerinde yüksek katma değerli üretimin artırılması, teknoloji ve yapay zeka kullanımının yaygınlaştırılması ve verimlilik odaklı yapısal dönüşümün hızlandırılması önceliklendirilecek.

İmalat sanayisindeki firmaların ihtiyaçlarına yönelik ölçeğe göre farklılaştırılmış destekleyici tedbirler hayata geçirilecek.

İş gücü piyasasının değişen ihtiyaçları doğrultusunda beceri ve yetkinliklerin geliştirilmesine yönelik politikalarla iş gücüne katılım ve istihdam artırılacak. Bilim, teknoloji ve yenilik ekosistemini güçlendiren politikalar yoluyla teknolojik dönüşümün sunduğu fırsatlardan azami ölçüde yararlanılarak sürdürülebilir, rekabetçi ve kapsayıcı büyümenin temelleri güçlendirilecek.

Cari işlemler açığının finansmanında doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi ve ihracatın finansmanına yönelik araçların etkinleştirilmesi yoluyla üretim odaklı kaynak girişlerinin artırılması ve sürdürülebilir finansman yapısının tesis edilmesi sağlanacak.

Ticari ilişkilerin geliştirilmesi için Almanya, Avusturya, Hollanda, Macaristan, Çekya, Slovakya, Estonya, Litvanya, Letonya, İsveç, Finlandiya, Danimarka ve Norveç ile Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi (ETOK) toplantıları yapılacak.

Enflasyona ve ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve tüm para politikası araçları etkili şekilde kullanılacak.

Mali disiplin gözetilerek yönetilen ve yönlendirilen fiyatlar, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecek. Bu fiyatların belirlenmesinde, ataleti azaltacak şekilde alternatif fiyat tespit yöntemlerine yönelik çalışmalar yapılacak.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) Programı, ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik olarak daha etkin uygulanmaya devam edilecek. Katma değeri yüksek nitelikli olup görece daha küçük ölçekli imalat sanayi yatırımlarını kapsayacak şekilde yeni uygulama alanı geliştirilecek.

Fiyat istikrarına yönelik yatırım, istihdam, üretim ve ihracata dayalı büyüme politikaları doğrultusunda reel sektöre uygun maliyetlerle hedef odaklı finansman imkanı sağlanacak. Bu hedefe yönelik Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası işbirliğiyle yurt dışı kuruluşlardan 2027'de 600 milyon dolar kaynak temin edilmesi öngörülüyor.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda Türkiye'nin dijital ekonomiye geçişiyle uyumlu projeler desteklenecek. Bu amaçla yapay zeka, büyük veri, bulut bilişim ve siber güvenlik gibi teknolojik alanlara finansman sağlanması hedefleniyor.

Başta deprem bölgesi olmak üzere bölgesel kalkınmaya yönelik yatırımlara ve KOBİ finansmanı gibi kalkınmayı destekleyen ve yeni istihdam yaratan dönüştürücü alanlara finansman desteği verilecek.

Dalgalı döviz kuru rejimi çerçevesinde döviz kurlarının seviyesine ilişkin herhangi bir hedef gözetmeksizin döviz piyasasının etkin şekilde çalışabilmesi ve sağlıklı fiyat oluşumunun sağlanabilmesi amaçlarıyla döviz kuru gelişmeleri ve buna ilişkin risk faktörleri yakından takip edilerek gerekli önlemler zamanlıca alınacak.

Dijital Türk lirasının kullanıma sunulması için çalışmalara devam edilecek. Bu kapsamda gerekli hukuki düzenlemelere ve teknik entegrasyonlara ilişkin çalışmalar yapılacak. Finansal aracı kurumların dijital Türk lirası sistemine entegrasyon çalışmaları gerçekleştirilecek. Dijital Türk lirasının kullanım senaryolarının test edilebilmesine yönelik bölgesel test çalışmaları yürütülecek.

Politika faizine ilişkin atılacak adımlar, enflasyon gerçekleşmeleri ana eğilimi ve beklentiler göz önünde bulundurularak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlenecek.

Para politikası kararları, fiyatların ayrıntılı analizi, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları, para politikasının etkileyebileceği talep unsurları, arz yönlü gelişmeler, iç-dış denge, tasarruf eğilimi ve krediler dahil olmak üzere finansal koşullar ile likidite ve fiyat istikrarını etkileyen diğer tüm unsurlardaki gelişmeler dikkate alınarak veri odaklı ve toplantı bazlı bakış açısıyla oluşturulmaya devam edilecek.

Ödemeler alanında verimliliği ve birlikte çalışabilirliği destekleyecek adımlar atılmaya devam edilecek.

Dijital finans sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların kurumsallık seviyesi ve güvenlik düzeyi artırılacak. Bankalar ile banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcıları arasında rekabeti engelleyici uygulamaların oluşmasını engelleyecek tedbirler alınacak. Bu kapsamda, sektörel siber olaylara müdahale ekibi (SOME) kurulacak ve ödeme hizmeti sağlayıcıları arasında siber güvenlik eş güdümü, dış hizmet alımı risklerinin yönetimi ve düzenleme-denetleme süreçleri oluşturularak siber olaylara hızlı ve eş güdümlü müdahale sağlanacak.

Finansal tüketicilerin korunmasına ilişkin uygulamalar güçlendirilecek. Sermaye piyasalarında yatırımcı ve yatırım kuruluşları kaynaklı risklerin bütüncül izlenmesi, sistemik risklerin tespiti ve erken uyarı amacıyla Yatırımcı Risk Merkezi kurulacak ve yatırımcı risk takip sistemi oluşturulacak.

Muhabir: Mert Davut

Bu kapsamda jandarma sorumluluk bölgesinde 60 milyon, polis sorumluluk bölgesinde 55 milyon araç ve sürücü denetimi yapılacak. Denetimlerde 44 adet ortalama hız ihlali tespit sisteminin kullanılması da sağlanacak.

Sürücülerin trafik ihlallerinde yakalanma riskine ilişkin algısının güçlendirilmesi amacıyla, ihlal odaklı 300 özel denetim yapılacak.

Öte yandan, trafik kazalarının önlenmesine yönelik ortak veri tabanlarından yararlanılacak ve Trafik Güvenliği Analiz Sistemi için yeni modüller geliştirilecek.

'Mobil Trafik Eğitim' tırları aracılığıyla 75 bin öğrenciye trafik güvenliği konusunda farkındalık eğitimi verilecek.

Muhabir: Hüseyin Cem Dağıstanlı

Brent petrolün varil fiyatının 114 dolar sınırını aşması ve ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün 101 doların üzerine tırmanması, küresel enflasyonu doğrudan ve dolaylı yollardan tetikleyen en büyük unsurlar arasında görülüyor.

Gıda ve enerji harcamalarının hane halkı bütçesinde büyük yer kapladığı kırılgan piyasalar bu durumdan en fazla etkilenirken, ekonomilerde resesyona girmeden enflasyonu düşürmeyi hedefleyen 'yumuşak iniş' senaryoları da yerini kalıcı fiyat baskısına bırakıyor.

Lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşullarının arz endişelerini artırmasıyla küresel gıda fiyatları eylülde yaklaşık 4 yılın zirvesine çıktı.

FAO verilerine göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyat değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,5 artışla 136 puana yükselerek Kasım 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.

Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artış gösteren endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Mart 2022'de kırılan tarihi rekorun ise yüzde 14,3 altında kalmayı sürdürdü.

Nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, olumsuz hava şartları ve tarımsal üretim girdilerinin pahalanması, küresel çapta fiyat artışlarını körükleyen ana nedenler olarak öne çıktı.

Küresel piyasalarda doğal gaz fiyatlarının Orta Doğu'daki savaş öncesi seviyenin iki katını aşması ve enerji enflasyonunun çift hanelere yükselmesi merkez bankalarını harekete geçirdi.

Gelişmiş ülkelerde genel fiyat sepeti yeniden tırmanışa geçerken çoklu arz şokları üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor.

Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırılar sevkiyatları aksatıyor. Kızıldeniz'deki güvensizlik ortamı gemileri Afrika çevresindeki daha uzun rotalara zorluyor ve Karadeniz ile Güneydoğu Asya arasındaki navlun fiyatlarını yüzde 50 artırıyor.

Orta Doğu'daki gerilimler ise akaryakıt fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki abluka gübre ihracatını aksatarak tarımsal üretim maliyetlerini zirvede tutuyor. Bu durumun etkisiyle buğday fiyatları 2026'da yüzde 30'dan fazla yükselirken şeker fiyatları tarihi zirveleri gördü, ekmek fiyatları da yukarı yönlü baskılandı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından 20 Ekim'de yayımlanan 'Gıda enflasyonu etkisini kaybetti mi?' başlıklı analiz, gelişmiş ekonomilerde küresel gıda enflasyonu tehlikesinin kapıda olduğunu ortaya koydu.

Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 3,8 ile son 3 yılın zirvesine çıkarken, gelişmiş ülkelerde yıllık ortalama çekirdek enflasyonun yüzde 2,7'den yüzde 2,9'a yükselmesi fiyat baskısının genele yayıldığını gösteriyor.

ECB uzmanları, fiyatlarda yeni bir yükseliş trendini tetikleyebilecek iki büyük risk faktörüne dikkati çekiyor.

Enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın tüketiciye yansıması zaman alırken, nakliye, paketleme ve işleme maliyetlerine yayılan bu dolaylı etkilerin gelecek aylarda özellikle buğday, mısır, ekmek ve makarna gibi enerji yoğun ürünlerde fiyatları yukarı çekmesi bekleniyor.

Diğer taraftan, 2026 yazında Avrupa genelinde yaşanan aşırı sıcaklar ve kuraklık, tarımsal arz beklentilerini ciddi şekilde olumsuz etkiliyor.

Banka tahminlerine göre, bu iklim şokunun gelecek yıl Avro Bölgesi'nin gıda enflasyonuna tek başına 0,3 ila 0,8 puanlık ek yük getireceği öngörülüyor. Eylülde işlenmemiş gıda enflasyonunun yüzde 4'e çıkması da hava şartlarına duyarlı sebze fiyatlarındaki artışın şimdiden başladığını kanıtlıyor.

Uluslararası finans kuruluşu ING analistlerinin değerlendirmelerine göre, Avrupa'da tırmanan doğal gaz fiyatları kış aylarında enflasyon baskısını derinleştirme riski taşıyor.

Doğal gaz fiyatlarında görülen büyük artışların, geçmişteki Ukrayna şokunun eşdeğer dönemine kıyasla daha fazla olması nedeniyle Avro Bölgesi genelinde kış aylarında yüzde 4'lük bir enflasyonun şimdiden garantilendiği aktarılıyor.

ING'nin senaryo analizlerine göre, petrolün varil fiyatının 130 dolara ulaşması ve doğal gaz fiyatlarının mevcut yüksek seviyelerini koruması durumunda, Avrupa'da genel enflasyonun kış aylarında yüzde 5 seviyesini aşabileceği öngörülüyor.

Birleşik Krallık'ta 2027'nin ocak ayında hane halkı enerji faturalarında yüzde 25'lik sert bir artış öngörülürken benzer bir maliyet baskısının Avro Bölgesi'nde de görülmesi bekleniyor.

Orta Doğu'da süregelen gerilimlerin petrol ve doğal gaz fiyatlarını yukarı itmesi gelişmiş ekonomilerde çekirdek enflasyon baskısını canlı tutarken maliyet artışları stagflasyon endişelerini de beraberinde getiriyor.

Analistler, enerji şokunun üretim zincirine gecikmeli yansıdığına dikkati çekerek, bu durumun enflasyonu yeniden hızlandırabileceğini ve merkez bankalarını faizleri beklenenden daha uzun süre yüksek tutmaya zorlayabileceğini belirtiyor.

Fransa'da yükselen tahvil faizlerinin borçlanma maliyetlerini artırma riski ve yerel para birimlerinin dolar karşısındaki değer kayıpları küresel enflasyonu körüklemeye devam ederken üç büyük bankanın bu haftaki yönlendirmelerinin küresel tahvil getirileri ve piyasalardaki risk iştahı üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Enflasyon dalgasına geçmişte geç müdahale etmekle eleştirilen merkez bankalarının, bu kez risk almayarak yeni bir sıkılaşma döngüsü başlatmaları dikkati çekiyor.

Küresel ekonomide artan enflasyonist baskılara karşı son dönemde peş peşe adımlar atan para otoriteleri, faiz patikasında agresif bir sıkılaşma süreci yürütüyor.

Bu kapsamda ECB, politika faizini bu yıl toplamda 50 baz puan artırarak mevduat faiz oranını yüzde 2,50'ye yükseltti. ABD Merkez Bankası (Fed) ise enflasyonist baskılara yanıt vererek politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,75-yüzde 4 aralığına çekti ve 2023'ten bu yana ilk faiz artışını yaptı.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) bu yılki faiz artışını haziran ayında yaptı. Eylül ayı toplantısında ise yeniden faiz artırarak politika faizini yüzde 1,25 seviyesine çıkardı.

Küresel sıkılaşma dalgasına Yeni Zelanda, Pakistan, Avustralya ve Güney Kore de faiz artırarak katılırken İsveç ve İsviçre'nin de yakın dönemde faiz artışına gidebileceği tahmin ediliyor.

Gelişen bu risklerin gölgesinde hareket eden üç büyük merkez bankası, bu hafta yeni para politikası kararlarını ilan edecek.

Yüksek seyreden enerji fiyatlarının küresel enflasyon görünümüne etkileri ve yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler yakından takip edilirken, Fed'in faiz kararı 28 Ekim Çarşamba günü, ECB'nin kararı 29 Ekim Perşembe günü ve BoJ'un kararı 30 Ekim Cuma günü açıklanacak.

Üç büyük merkez bankasının bu haftaki toplantılarda politika faizlerini sabit tutması, ancak aralık ayındaki yılın son toplantılarında yeniden faiz artırımına gitmesi bekleniyor.

Muhabir: Bahattin Gönültaş

Eylül ayındaki toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artıran bankanın, bu toplantısında ise temkinli kalarak faizleri sabit tutması bekleniyor. Piyasa beklentileri aralık ayında ise ECB'nin faiz artırımına gidebileceği yönünde şekilleniyor.

Bununla birlikte, Avrupa tahvil piyasalarında borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve Fransa'daki siyasi ve mali belirsizlikler, ilave faiz artışlarının ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerini gündeme taşıyor.

Öte yandan Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyon, bu yılın eylül ayında enerji fiyatlarındaki artışın etkisiyle yüzde 3,8'e çıktı. Ayrıca Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Bölgenin üçüncü çeyreğe ilişkin büyüme verisi ise cuma günü açıklanacak.

ING Group Başekonomisti Peter Vanden Houte, konuyla ilgili AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, 'Enflasyon hala çok yüksek seviyelerde ve gelecek aylarda bir miktar daha hızlanabilir.' dedi.

Aynı zamanda, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın 'Büyüme dayanıklılığını korusa da son toplantımızdan bu yana uzun vadeli faiz oranları belirgin bir şekilde yükseldi. Bu durum, büyümeyi yavaşlatacak ve eylül ayındaki tahminimizde öngörülenden daha fazla ölçüde faizlerin enflasyona yansımasını azaltacaktır' ifadelerini kullandığını söyleyen Houte, buna ek olarak Fransa'da son dönemde yaşanan karışıklıkların Fransa, Belçika ve İtalya gibi ciddi mali sorunlarla karşı karşıya olan ülkeler arasındaki tahvil faiz farklarının açılmasına neden olduğunu dile getirdi.

Houte, ECB'nin bu ay faiz artırımına gitmeyeceği, kurumun ekonomik gelişmeleri daha iyi değerlendirebilmek için aralık ayına kadar bekleyeceği öngörüsünde bulundu.

Ayrıca aralık ayında bankanın yeni ekonomik tahminleri de yayımlayacağını dile getiren Houte, şu değerlendirmeleri yaptı:

'ECB'nin bir kez daha faiz artırımına gitme ihtimali göz ardı edilmese de bu yönde bir adımın bu ay atılması beklenmiyor. Tahvil piyasalarındaki çalkantıların devam etmesi halinde ECB, niceliksel sıkılaştırma sürecine geçici olarak ara vermeyi ve portföyündeki vadesi dolan tahvillerden elde edilen tutarları esnek bir şekilde yeniden yatırıma yönlendirmeyi değerlendirebilir. Böyle bir adım, tahvil piyasalarına olumlu bir mesaj verebilir.'

Rabobank Kıdemli Makrostratejisti Bas van Geffen, ECB'nin faiz artırımlarını hızlandırmak için bir nedeni olmadığını kaydetti.

Enflasyonun ECB'nin öncelikli endişesi olmaya devam etse de mevcut koşulların acil bir faiz artırımını gerektirmediğini ifade eden Geffen, 'Fransa tahvil piyasalarındaki çalkantıların da etkisiyle finansal koşullar bir miktar sıkılaştı. Bu durum, ECB'nin basın toplantısında daha güvercin bir ton benimsemesine yol açabilir.' ifadesini kullandı.

Ülkeler arasındaki tahvil faiz farklarının, müdahaleyi gerektirecek düzeyde olmadığını vurgulayan Geffen, Lagarde'ın tahvil piyasasındaki risklerin olası yayılma riskini sınırlamak için ECB'nin kullanabileceği araçları hatırlatabileceğini belirtti.

Geffen, 'ECB, zorunlu karşılık oranının artırılmasını gündeme alabilir ancak piyasalarda son dönemde yaşanan çalkantılar, ECB Yönetim Konseyi'ni böyle bir değişiklik yapmaktan alıkoyabilir.' dedi.

Berenberg Başekonomisti Holger Schmieding ise enerji fiyatlarındaki sert yükseliş ve Fransa kaynaklı artan risklerin ECB üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Aynı anda iki farklı şokla karşı karşıya kalan ECB'nin faizleri sabit tutmasının beklendiğini ifade eden Schmieding, faizlerin uzun süre sabit kalmayacağı öngörüsünde bulundu.

Schmieding, şu değerlendirmeleri yaptı:

'ECB, yükselen enerji fiyatlarına karşılık haziran ve eylül aylarında politika faizini 25'er baz puan artırarak halihazırda iki kez harekete geçti. Eylül ayında manşet enflasyonun yıllık bazda yüzde 3,8'e yükselerek son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşması, bankanın yakın zamanda yeniden faiz artırımına gidebileceğine işaret ediyor. Bu çerçevede ECB'nin 29 Ekim'de faizleri sabit bıraktıktan sonra, büyüme ve enflasyona ilişkin yeni uzman projeksiyonlarını açıklayacağı 17 Aralık toplantısında bir kez daha faiz artırması en olası senaryo olarak değerlendiriliyor. Fransa kaynaklı finansal riskler ön plana çıksa da ECB'nin bilanço küçültme hızında herhangi bir değişikliğe gitmesini beklemiyoruz.'

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu, Ali Canberk Özbuğutu

Enerji gelirlerindeki düşüş, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel petrol fiyatlarını yükselttiği bir dönemde yaşandı. Rusya açısından yüksek fiyatlar ihracatın değerini artırma potansiyeli taşırken bütçeye yansıyan tutarı yalnızca satış fiyatı değil, vergi hesaplamalarında kullanılan göstergeler de belirliyor.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının verilerine göre, ülkenin başlıca ihraç petrolü Ural'ın ortalama varil fiyatı eylülde geçen yılın aynı ayındaki 56,82 dolardan 92,08 dolara yükseldi. Yaklaşık yüzde 62'lik fiyat artışı, petrol üreticilerinin döviz cinsinden gelirlerini desteklese de bütçeye aynı ölçüde yansımadı.

Petrol ihracatı ağırlıklı olarak döviz üzerinden fiyatlandırılırken üretim vergileri ve bütçe gelirleri ruble cinsinden hesaplanıyor. Bu nedenle rublenin dolar karşısında değer kazanması, aynı tutardaki ihracat gelirinin daha az rubleye dönüşmesine yol açıyor.

Rusya Maliye Bakanlığı, dokuz aylık gelir kaybının nedenleri arasında doların ortalama kurundaki düşüşe işaret etti. Rusya Merkez Bankasının verilerine göre, doların resmi kuru 24 Ekim itibarıyla 80,54 ruble seviyesinde bulunuyor. Bu seviye, 2026 federal bütçesinde kullanılan 92,2 rublelik dolar kuru varsayımının altında kalıyor.

Petrol fiyatlarındaki son artışların vergi tahsilatlarına gecikmeli yansıması nedeniyle bütçe üzerindeki olumlu etkinin sonraki aylarda daha belirginleşmesi bekleniyor.

Ukrayna'nın Rus rafinerilerine ve enerji altyapısına yönelik İHA saldırıları, petrol işleme faaliyetlerinde ciddi aksamalara yol açtı. Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) 17 Eylül'de yayımladığı analize göre, ülkedeki 32 büyük rafinerinin günlük yaklaşık 6,5 milyon varillik kapasitesi bulunmasına rağmen işlenen ham petrol miktarı haziranda günlük 3,8 milyon varile geriledi. Bu miktar, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 30 düşüşle 20 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine işaret etti.

IEA, yılın ilk sekiz ayında rafinerilerin ortalama üç günde bir İHA saldırısından etkilendiğini, ağustos sonu itibarıyla 32 büyük tesisten yalnızca beşinin saldırılardan etkilenmediğini bildirdi. Ajansın değerlendirmesine göre, benzin üretimi geçen yılın seviyelerine kıyasla yaklaşık yüzde 20, motorin üretimi ise yüzde 30'a yakın azaldı.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 2 Ekim'de Federasyon Konseyinde yaptığı açıklamada, saldırıların sürdüğünü ancak koruma önlemleri sayesinde hasarın azaldığını belirtti. Novak, hasarlı ekipmanların onarımının hızlandırıldığını ve bazı tesislerde modernizasyon takviminin ertelenebileceğini kaydetti.

Üretim sorunları nedeniyle iç piyasanın korunmasına öncelik veren hükümet, benzin ve bazı petrol ürünlerinin ihracatına yönelik kısıtlamaları uzattı. Hükümetin 30 Temmuz'daki düzenlemesiyle benzin ihracatı üzerindeki yasak 31 Ocak 2027'ye kadar uzatılırken motorin sevkiyatında üreticiler arası ve hükümetler arası anlaşmalar için istisnalar getirildi.

İhracat sınırlamaları, şirketlerin dış piyasalardaki yüksek akaryakıt fiyatlarından yararlanma imkanını daraltırken Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, petrol ürünleri ihracatının 2025'teki 125,8 milyon tondan bu yıl 98,5 milyon tona gerilemesini öngörüyor. Buna karşılık ham petrol ihracatının 230,8 milyon tondan 244,7 milyon tona yükselmesi bekleniyor.

Rusya'da iç piyasadaki akaryakıt fiyatlarını sınırlamak için uygulanan ve 'dampfer' olarak bilinen mekanizma, dış piyasa fiyatlarının iç piyasaya göre daha avantajlı olduğu dönemlerde rafineri şirketlerine bütçeden ödeme yapılmasını öngörüyor. Böylece şirketlerin ürünlerini yurt içinde satması teşvik edilirken uluslararası fiyatların yükseldiği dönemlerde kamu harcamaları artıyor.

Rusya Maliye Bakanlığının verilerine göre, eylülde bu kapsamda petrol şirketlerine 305,5 milyar ruble ödendi. Ağustostaki 197,3 milyar rublelik tutarı aşan ödeme, Nisan 2022'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bakanlık, enerji gelirlerindeki yıllık düşüşte destek ödemelerinin artmasının da etkili olduğunu bildirdi.

Bununla birlikte, petrol ve doğal gaz gelirleri dokuz ayda bütçe kuralı kapsamında belirlenen temel seviyenin üzerinde gerçekleşti. Dolayısıyla yüksek petrol fiyatları kamu gelirlerini desteklese de kur ve destek mekanizmasının yarattığı baskıyı ortadan kaldıramadı.

Rusya Maliye Bakanlığı, 2026 yılı için başlangıçta 8,92 trilyon ruble olarak hesaplanan petrol ve doğal gaz geliri tahminini 7,58 trilyon rubleye indirdi. Böylece yılın tamamına yönelik beklenti 1,34 trilyon ruble azaltıldı.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı ise petrol ve gaz kondensatı üretiminin geçen yılki 511,4 milyon tondan bu yıl 494,2 milyon tona gerilemesini, 2027'de ise 500 milyon tona çıkmasını bekliyor.

Ocak-eylül döneminde federal bütçe açığı 5,19 trilyon rubleye ulaşırken hükümet, yıl sonu bütçe açığı tahminini Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yüzde 1,6'sından yüzde 3,2'sine yükseltti.

Gelecek dönemde enerji gelirlerinin seyri, petrol fiyatlarının yanı sıra ruble kuru, rafinerilerdeki üretimin toparlanması ve akaryakıt desteklerinin büyüklüğüne bağlı olacak.

Muhabir: Emre Gürkan Abay