Yazıda, vatandaşların huzurunu, güvenliğini ve esenliğini sağlamak, telafisi mümkün olmayan zararları önlemek amacıyla havai fişeklerin isabet ettiği yerlerde yangın çıkarma riskine karşı dikkat edilmesi ve konunun hassasiyetle takip edilmesi konusunda gerekli uyarıların yapıldığı belirtildi.

Yaz mevsimiyle birlikte hava sıcaklıklarında görülen artışların, ormanlık alanda yoğunlaşan insan ve araç hareketliliğiyle kasten ya da kusurlu davranışlar neticesinde olası orman yangınlarının önüne geçebilmek için Valilik kararıyla ormanlık alanlara girişlerin 8 Haziran-15 Ekim arasında yasaklandığı hatırlatılan yazıda, yaz mevsiminin etkisini göstermesiyle artan orman yangını vakalarının önüne geçebilmek amacıyla alınan tüm tedbirlere ilave tedbirler alınması gerektiği kaydedildi.

Bu kapsamda, İstanbul genelinde havai fişek, işaret fişeği, meşale ve benzeri patlayıcı/yanıcı maddelerin satışı ve kullanımının 16 Temmuz-28 Ekim tarihlerin yasaklandığı bildirilen yazıda, başta kaymakamlar olmak üzere sıralı, sorumlu amirlerce konunun titizlikle takip edilmesi, tüm kolluk birimlerince denetimlerin aralıksız sürdürülmesi, söz konusu yasağa uymayanlar hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılarak uygulamada herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi hususunda uyarılarda bulunuldu.

Muhabir: Hamdi Dindirek

İkinci Dünya Savaşı'nın Avrupa kıtasında yarattığı yıkımın karşısında nüfuzunu artıran Sovyetler Birliği'nin olası bir saldırısı ve yayılmacılığına karşı çıkmak, Avrupa'da siyasi bütünleşmeyi teşvik etmek ve kıtada milliyetçi militarizmin yeniden ortaya çıkmasını engellemek için 12 ülke, 4 Nisan 1949'da Washington'da Kuzey Atlantik Antlaşması'na imza attı.

Böylelikle ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Norveç, Danimarka, İzlanda, İtalya ve Portekiz NATO'nun kurucu üyeleri oldu.

NATO'yu diğer örgütlerden farklı kılan ise Antlaşma'nın 5. maddesi oldu. Madde uyarınca müttefikler, 'bir veya daha fazla üyeye yönelik silahlı bir saldırının tüm üyelere yapılmış bir saldırı olarak değerlendirileceği' konusunda uzlaşırken, böyle bir saldırı gerçekleşmesi halinde ise her müttefik, karşılık olarak 'silahlı güç kullanımı da dahil olmak üzere gerekli gördüğü her türlü tedbiri alacağını' taahhüt etti.

İttifakın ilk önemli sınaması ise 1950 Kore Savaşı oldu. NATO kısa süre içinde, askeri bir karargaha sahip birleşik komuta yapısına kavuştu.

Dönemin tehditleri ışığında, Türkiye 1952'de NATO'ya dahil oldu.

1949-1991 yılları arasındaki Soğuk Savaş döneminde NATO'nun temel amacı Sovyetler Birliği'ni çevrelemek ve Avrupa'yı olası işgalden korumaktı.

Bu dönemde iki blok arasındaki güç dengesi, nükleer caydırıcılık üzerine kuruldu.

1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılması ve ardından Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla NATO'nun geleceği de tartışma konusu haline geldi.

Bazı uzmanlar ittifakın varlık nedeninin ortadan kalktığını savunurken, NATO genişlemeye ve dönüşmeye devam etti.

NATO, 1990'lı yıllarda ilk kez kendi coğrafyasının dışında askeri operasyonlar yürütmeye başladı.

Bosna-Hersek ve Kosova müdahaleleri, NATO'nun yalnızca üye ülkeleri savunan bir yapı olmaktan çıkarak kriz yönetimi görevleri üstlenen bir örgüte dönüşmesinin ilk örnekleri olurken, bu süreç, NATO'nun 'alan dışı' operasyonlarının önünü açtı.

2001'de ABD'de gerçekleştirilen terör saldırıları ise ittifakın güvenlik anlayışını kökten değiştirdi.

İlk kez 5. maddeyi işleten NATO, Afganistan'da ittifakın en büyük ve en uzun operasyonunu başlattı.

Terörizm, ittifakın ana tehdit tanımları arasına girdi.

Rusya'nın 2014'te Kırım'ı yasa dışı ilhakıyla, ittifak yeniden dikkatini doğu kanadına çevirerek Rusya'yı tehdit olarak görmeye başladı.

24 Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ise NATO'nun savunma planlarını tamamen değiştirirken, müttefikler arasında savunma harcamalarının artırılması yeniden öncelik haline geldi.

ABD yönetiminin Avrupa kıtasına kendi güvenliğinin sorumluluğunu alma ve külfet paylaşımına katkı sağlama baskısı bir yandan transatlantik ilişkileri gererken diğer taraftan Ankara Zirvesi'nde ittifakın yeni bir dönüm noktasına doğru ilerleyeceğine ilişkin sinyaller arttı.

Şimdi, NATO'yu 'fabrika ayarlarına çevirecek', NATO 3.0 vizyonu gündemde yerini almaya başladı.

Yeni NATO 3.0 vizyonu, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının gözden geçirilmesi ile Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarının artmasını sağlayarak 'bedavacılığa' son verilmesi olarak tanımlanıyor.

NATO, üye ülkelerin güvenlik ve savunma konularını görüşmek ve karar almasına imkan sağlamak için önemli bir platform görevi görüyor.

Her gün yüzlerce sivil, askeri yetkili, NATO personeli ve üye ülkelerin ulusal delegasyonları Brüksel'deki karargahta görüş alışverişinde bulunurken, üye ülkelerin savunma ve dışişleri bakanları da genelde bakanlar toplantılarında yılda 2 kere bir araya geliyor.

32 ülkenin lideri de müttefik başkentlerinde düzenlenen zirvelerde buluşuyor.

İttifakta tüm kararlar ise oybirliğiyle alınıyor.

Kuruluşundan çok kısa süre sonra ittifaka resmi üye olan Türkiye, NATO'nun stratejik aklı ve operasyonel kapasitesine kilit katkı sunmaya devam ediyor.

İttifakın en büyük ikinci ordusuna sahip Türkiye, NATO içinde jeostratejik konumu, askeri kapasitesi, bölgesel nüfuzu, savunma sanayi alanındaki kabiliyetleri, etkin diplomasisi, lider kapasitesi ile harekat ve misyonlarına sağladığı katkılarla dikkati çekiyor.

Külfet paylaşımını yalnızca yetenek gelişimi ve savunma harcamalarında değil, aynı zamanda barış ve istikrara somut katkılarda bulunarak bölgesel sahiplenme ilkesiyle sürdüren Türkiye, NATO'nun harekat ve misyonlarına en fazla katkı veren ülkelerden biri olarak ön plana çıkıyor.

Türkiye ayrıca, NATO dışı ulusal harekat ve eğitim faaliyetleriyle de ittifakın güvenliğine doğrudan katkı sağlıyor.

İttifak bünyesindeki katkı payı sıralamasında 7'nci sırada yer alan Türkiye, aynı zamanda NATO Yetenek Hedefleri bağlamında en çok sorumluluk üstlenen başlıca müttefikler arasında bulunuyor.

Sınır ötesi harekatlardan terörle mücadeleye kadar çok geniş bir yelpazede edindiği tecrübeleri ittifaka taşıyan Türkiye, NATO'nun en etkin ve en hazırlıklı kuvvetleri arasında yer alıyor.

Son yıllarda savunma sanayisinde attığı dev adımla 2020-2024 dönemindeki savunma ihracatında küresel piyasada 11. sıraya yerleşen Türkiye, savunma ve havacılık sanayisinde 100 binden fazla personel istihdam ediyor.

Ülkede savunma sanayi alanında 3 bin 500'ün üzerinde firma faaliyet gösterirken, küresel insansız hava aracı pazarında Türkiye'nin yüzde 65'lik payı bulunuyor.

NATO'nun liderler düzeyinde zirvesine 7-8 Temmuz'da ikinci kez ev sahipliği yapacak Türkiye, aynı zamanda NATO'nun en kritik kuvvet yapılarından biri olan Müttefik Reaksiyon Kuvvetinin komutasını da üstlenmeye hazırlanıyor.

Böylelikle Türkiye, güçlü ordusu, gelişen savunma sanayisi ve kritik coğrafi konumuyla NATO'nun kolektif savunma ve caydırıcılık politikalarında merkezi rol üstlenmeye devam ediyor.

Muhabir: Şerife Çetin

Açıklamaya göre İsrail ordusu, Batı Şeria'nın kuzeyindeki Nablus kentine bağlı Cebel Şimal bölgesinde bazı evlere baskın düzenledi; Meyser Fakih'i gözaltına aldı.

Kentin kuzeyindeki Beyt Decin beldesinde evine baskın düzenlenen Filistinli Fatin Hanayişe gözaltına alındı. Bir hayır kurumunda görevli Hanayişe'nin kişisel bilgisayarına el konuldu.

Ramallah'ta ise Cemile Dahu ile Cemile Kenan İsrail güçleri tarafından gözaltına alındı. İsrail ordusu ayrıca El Halil kentinde Attaf Bedr'i gözaltına aldı.

Açıklamada, İsrail'in gözaltılarda, kadınları daha fazla hedef almaya başladığı vurgulandı.

Ayrıca Doğu Kudüs dahil olmak üzere Batı Şeria'nın çeşitli bölgelerinde gece saatlerinden bu yana düzenlenen baskınlarda biri basın mensubu 15 Filistinli gözaltına alındı.

Açıklamada gözaltı nedenlerine dair ise bilgi verilmedi.

Açıklamada, İsrail hapishanelerinde tutulan kadın Filistinlilerin sayısının 99'a ulaştığı kaydedildi.

İsrail hapishanelerinde tutulan basın mensuplarının sayısının 42'ye yükseldiği, bunlardan 2'sinin ise zorla kaybedildiği ifade edildi.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne saldırı başlattığı Ekim 2023'ten bu yana ise kadınlar, çocuklar ve serbest kalan eski tutukluları hedef alan gözaltıların sayısının 24 bini aştığı bilgisi verildi.

Gözaltına alınanlardan yaşlı ve çocuklar dahil yaklaşık 770'inin kadın olduğu belirtildi.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne saldırı başlattığı Ekim 2023'ten bu yana işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te de Filistinlilere yönelik gözaltı, baskın ve saldırılarda artış yaşanıyor.

Filistin resmi verilerine göre, 8 Ekim 2023'ten bu yana İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarında Batı Şeria'da 1173 Filistinli hayatını kaybetti, yaklaşık 12 bin 700 kişi yaralandı.

Muhabir: Qais Omar Darwesh Omar, Halime Afra Aksoy

Röportajın ayrıntıları şöyle:

Soru: Sayın Genel Sekreter, özellikle son dönemde transatlantik ilişkilerde yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, liderliğinizde gerçekleştirilecek Ankara Zirvesi'ne yönelik beklentiler oldukça yüksek. Siz de Ankara Zirvesi'nin Lahey Zirvesi'nden bile daha önemli olabileceğini ifade ettiniz. Ankara Zirvesi'nden hangi somut kararların çıkmasını beklemeliyiz? Sizce zirveyi başarılı kılacak sonuçlar neler olacaktır?

Mark Rutte: Ankara Zirvesi'ne gelecekte dönüp bakıldığında, insanların bunun verilen taahhütlerin hayata geçirildiği bir zirve olduğunu söylemesini umuyorum. Lahey'de sözleri verdik, Ankara Zirvesi de uygulama zirvesi olmalı.

Savunma harcamaları, hem Lahey'de ele alındı, hem de Ankara'da ele alınacak 3 temel başlıktan biri. Bu alanda Avrupalılar ve Kanada'nın yalnızca 2 yıl içinde savunmaya ilave 250 milyar dolara varan kaynak ayırmış olması gerçekten etkileyici.

Dolayısıyla 1 ya da 2 yıl içinde savunma harcamalarını artırabileceğimiz üst sınıra yaklaşmış bulunmaktayız. Ancak mesele yalnızca daha fazla kaynak ayırmak değil; silahlı kuvvetlerde görev yapacak kadın ve erkek personeli temin etmemiz, savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırmamız gerekiyor. Bu kapasiteyi hızla büyütmek zorundayız.

İkinci önceliğimiz, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi.

Üçüncü önceliğimiz ise daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlamına gelen 'NATO 3.0'ı inşa etmek. Bunun için savunma sanayisi üretimini ciddi ölçüde artırmamız gerekiyor. Çünkü savunma sanayisinin üretim kapasitesi, caydırıcılığımızın ayrılmaz bir parçası.

Bu da Lahey Zirvesi'nin önemli sonuçlarından biriydi. Ancak bu alanda hem ABD'de hem de Avrupa'da hala yapmamız gereken çok iş var. Yaklaşık 3 bin savunma sanayisi şirketine sahip Türkiye de bu açıdan önemli bir ülke. Ancak NATO olarak genel tabloda daha fazlasını yapmak zorundayız. Çünkü üretim ve teslimat süreleri hala çok uzun, üretim miktarımız ise ihtiyacın gerisinde kalıyor.

Bazı başarılı örnekler var ve genel olarak olumlu yönde ilerleme kaydediliyor. Ancak sözünü ettiğim 3 öncelik arasında savunma sanayisi üretiminin artırılması en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkabilir. Nitekim Ankara Zirvesi'nin ilk gününde düzenlenecek Savunma Sanayi Forumu'nda da ağırlıklı olarak bu konuya odaklanacağız.

Soru: 'NATO 3.0'ı çok daha sık duymaya başladık. Siz de bunu dile getiriyor ve dönüşümün gerekli olduğunu söylüyorsunuz. Nedir 'NATO 3.0'? Bu kavram, müttefikler açısından ne ifade ediyor? Böyle bir dönüşüme neden ihtiyaç duyuldu?

Mark Rutte: Bu, Kanadalılar ve Avrupalıların daha fazla savunma harcaması yapması anlamına geliyor. Zira bu ülkeler sadece taahhütlerde bulunmuyor, aynı zamanda bu taahhütlerini fiilen yerine getiriyor. Bugün bunu uygulamalarda da görüyoruz. Dolayısıyla sadece söz vermekle kalmayıp verilen sözlerin tutulduğuna dair somut kanıtlar mevcut.

Bu, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle de gerekli. Rusya'nın büyük çaplı askeri yığınağı karşısında saf davranamayız. Bu durum yalnızca Ukrayna bağlamında değil, genel olarak da geçerli. Gelecek dönemde NATO'nun mümkün olan en güçlü yapıya kavuşmasını istiyorsak, bu adımları atmak zorundayız.

'NATO 3.0', ABD'ye aşırı bağımlı olunan 'NATO 2.0'dan farklı bir yapıyı ifade ediyor. ABD, hem konvansiyonel askeri kapasitesiyle hem de nükleer caydırıcılığıyla Avrupa'daki varlığını sürdürecek. Ancak bundan sonraki süreçte Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği bir NATO göreceğiz.

Bu, daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlayışı çerçevesinde gerçekleşecek. Avrupa ülkeleri, çok yakın bir gelecekte NATO'nun 3 Müşterek Kuvvet Komutanlığı'nın komutasını devralacak.

Ukrayna'ya sağlanan mali destek konusunda da Avrupalılar öncü rol üstlenecek. ABD, kritik öneme sahip çok sayıda askeri teçhizat sağlamaya devam edecek ancak bunların finansmanını Avrupalılar ve Kanada karşılayacak.

Bütün bunlar, külfet paylaşımının daha adil olduğu, bu sayede çok daha güçlü hale gelen, Rusya karşısında caydırıcılığını artırmış ve Çin konusunda da saf davranmayan bir NATO anlamına geliyor.

Soru: Sizce bugün İttifakın karşı karşıya olduğu en büyük tehdit nedir? Önümüzdeki 10 yılda NATO'nun karşılaşacağı başlıca sınamalar hangileri olacak? Başka bir ifadeyle, NATO Genel Sekreteri olarak sizi geceleri uykusuz bırakan en büyük endişe nedir?

Mark Rutte: Genelde uyumaya çalışıyorum ancak beni uyanık tutacak bir konu varsa o da Rusya'dır. Ne yazık ki uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit Rusya. Bunu, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü bu akıl dışı saldırı savaşında açıkça görüyoruz. (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin, bu savaşta kendi vatandaşlarından, çoğunluğu erkek (ayda) 35 bin askerin öldürülmesini ya da ağır yaralanmasını göze alıyor. Bu durum, Ukrayna'nın sahada başarılı olduğunu gösteriyor. Ancak bu çatışmalarda hayatını kaybeden ya da ağır yaralanan askerlerin aileleri ve yakınları açısından bunun ne kadar büyük bir trajedi olduğunu da düşünmek gerekiyor.

Dolayısıyla en büyük tehdidin Rusya olduğunu söyleyebilirim. Ancak Rusya, Kuzey Kore, İran ve Çin'le birlikte hareket ediyor. Çin de askeri kapasitesini hızla artırıyor ve 2030'a kadar 1000 nükleer savaş başlığına sahip olması bekleniyor. Bu nedenle Çin konusunda da saf davranmamalıyız. İran ve Kuzey Kore'yle hareket eden bu dörtlü içinde, uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit yine Rusya olmaya devam ediyor. 

Soru: Ev sahibi ülke Türkiye'nin İttifaka katkısını nasıl değerlendiriyorsunuz? Türkiye'nin savunma sanayisinin NATO'nun kolektif güvenliği açısından önemi nedir? NATO, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını daha iyi gözetmek için neler yapabilir?

Mark Rutte: Türkiye, NATO açısından son derece önemli bir ülke. Kurucu üyeler arasında yer almasa da İttifakın kuruluşundan yalnızca 3 yıl sonra, 1952'de NATO'ya katıldı. Dolayısıyla neredeyse en başından beri İttifakın bir parçası. Bugün de NATO'nun en güçlü ordularından birine sahip. Türk Silahlı Kuvvetleri son derece iyi donanımlı ve iyi eğitimli.

Bunun yanı sıra, yaklaşık 3 bin şirketten oluşan devasa bir savunma sanayisi altyapısına sahip olmanız da önemli bir avantaj. Büyük, orta ve küçük ölçekli bu şirketler inovasyona büyük önem veriyor; en yeni teknolojileri geliştiriyor ve örneğin Ukrayna savaşında sahadan edinilen dersleri savunma sanayisi üretimine yansıtıyor. Bu da Türkiye'nin savunma sanayisini son derece güçlü kılıyor.

İşte bu nedenle NATO Zirvesi Savunma Sanayi Forumu'nu 7 Temmuz'da Ankara'da düzenleme konusunda son derece kararlıydık. Amacımız elbette yalnızca Türkiye'nin değil, NATO'nun genel savunma sanayisi kapasitesini de ortaya koymak. Ancak böyle bir foruma Türkiye'nin ev sahipliği yapması son derece isabetli bir tercih.

ASELSAN'ı (nisan ayında) ziyaret ettim. Bu şirketi yakından görmek gerçekten çok etkileyiciydi. Ayrıca ASELSAN'ın Türkiye'deki çok sayıda şirketle nasıl işbirliği içinde çalıştığını, Türk savunma sanayisinin Avrupa'nın dört bir yanında ve ABD'li şirketlerle nasıl ortaklıklar geliştirdiğini görmek de son derece etkileyiciydi. Türkiye'nin ABD'de yatırım yapması, ABD'li ve Avrupa'nın diğer ülkelerindeki şirketlerin de Türkiye'ye yatırım yapması güçlü bir işbirliği ortaya koyuyor. Buna ihtiyacımız var çünkü caydırıcılığımızın temelini bu oluşturuyor.

NATO, 360 derecelik bir güvenlik perspektifiyle hareket ediyor, yani tehditlere her yönden bakıyoruz. Bu nedenle önceki sorunuza yanıt verirken Rusya'yı ön plana çıkarmış olsam da terörizm de bu 360 derecelik yaklaşımın önemli bir parçası. Türkiye'nin siyasi ve askeri liderliğinin bu konuda bize sağladığı değerlendirmeler ve bilgiler, İttifakın tamamının güvenliğinin korunması açısından kritik önem taşıyor.

Soru: Avrupa Birliği (AB) son dönemde savunma alanında önemli adımlar attı. Bu girişimler NATO'yu tamamlayıcı olarak sunulsa da AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Komisyonunun Savunmadan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius gibi üst düzey yetkililer aynı zamanda 'stratejik özerklik' ve hatta 'Avrupa Savunma Birliği' kavramlarını da dile getiriyor. Ancak bu yaklaşımlar Türkiye'yi dışlıyor gibi görünüyor. Sizce yalnızca ABD değil, Türkiye de denklemin dışında bırakılırsa Avrupa kendi güvenliğini muteber şekilde sağlayabilir mi?

Mark Rutte: Şunu söyleyeyim, Ursula von der Leyen'e büyük saygı duyuyorum. Kendisi eski bir savunma bakanı. Bu nedenle AB Komisyonu Başkanı olarak görev yapmasının hepimiz için bir kazanım olduğunu düşünüyorum. Savunmadan Sorumlu Komisyon Üyesi Andrius Kubilius da bu alanda güçlü bir liderlik sergiliyor.

NATO olarak sürekli vurguladığımız konu ise kapsayıcılık. Geçmişte olduğu gibi gelecekte de transatlantik niteliğini koruyan, California'dan Ankara'ya kadar uzanan ve aradaki tüm müttefikleri kapsayan bir ittifak inşa etmemiz gerekiyor. AB de savunma sanayisi kapasitesinin geliştirilmesi, toplumların dayanıklılığının artırılması ve finansman gibi alanlarda önemli katkılar sağlayabilir.

Ancak Avrupa söz konusu olduğunda, AB üyesi olan 23 NATO müttefikinin yanı sıra, AB üyesi olmayan Norveç, İzlanda, İngiltere ve Türkiye gibi müttefikler de bulunuyor. Dolayısıyla bu konuya ilişkin tartışmalar her zaman devam ediyor. Genel olarak söyleyebilirim ki bu görüşmeler son derece yapıcı bir atmosferde yürütülüyor. Hepimiz, mümkün olan en kapsayıcı yapıyı oluşturduğumuz ölçüde daha güçlü olacağımız konusunda hemfikiriz.

Soru: Avrupa'da nükleer caydırıcılığı artırmaya yönelik girişimleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu girişimler NATO'nun mevcut nükleer caydırıcılık mimarisini nasıl etkileyebilir?

Mark Rutte: Mevcut yapıya baktığımızda, bildiğiniz gibi ABD ve İngiltere, NATO'nun Nükleer Planlama Grubunun üyeleri. Fransa ise bu grubun dışında yer almasına rağmen NATO'nun önemli bir müttefiki ve sahip olduğu nükleer kapasite, kolektif savunmamız açısından son derece önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Nükleer Planlama Grubunun parçası olmasa da Fransa'nın nükleer kabiliyeti İttifak için büyük önem taşıyor.

Fransa son dönemde bu kapasitenin kullanımına ilişkin yaklaşımını daha da ileri taşıdı ve ABD'yle yakın koordinasyon içinde, Avrupalı müttefiklerle daha yakın işbirliği yaparak bu kapasiteden daha etkin şekilde yararlanmak istediğini ortaya koydu. Bence bu durum Rusya açısından ilave bir ikilem ve stratejik caydırıcılık unsuru oluşturuyor. Ben de bu durumu memnuniyetle karşılıyorum.

İngiltere, ABD ve Fransa'nın oluşturduğu bu ortak tablo, özellikle de ABD'nin özgürlüğümüzün nihai güvencesi niteliğindeki geniş nükleer şemsiyeyi sağlaması, ihtiyaç duyduğumuz caydırıcılığı sunuyor. Ayrıca birçok ülke de bu çerçevede hem Fransa hem de ABD ile işbirliği içinde hareket ediyor. Bu nedenle nükleer caydırıcılık açısından son derece iyi korunduğumuzu düşünüyorum.​​​​​​​

Muhabir: Şerife Çetin

Bu kapsamda, PJM'nin gerekli görmesi halinde belirlenen elektrik santrallerinin yalnızca şebekenin güvenilirliğini sağlamak amacıyla ve ihtiyaç duyulan süre boyunca normal çevresel emisyon ve işletme sınırlarını aşarak çalıştırılmasına izin verildi.

Karar, 30 Haziran ile 3 Temmuz arasında geçerli olacak.

PJM, elektrik talebinin bugün yaklaşık 159 bin 563 megavata, yarın da 162 bin 860 megavata ulaşmasının beklendiğini açıkladı.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, karara ilişkin açıklamasında, 'Bu kararın yayımlanması acil duruma müdahale edilmesini sağlayacak ve kamu yararına hizmet edecektir.' ifadesini kullandı.

Bölgede hava sıcaklıklarının yaklaşık 35 santigrat dereceye ulaşması, Baltimore kenti ile başkent Washington çevresi dahil bazı bölgelerde ise 38 santigrat derecenin üzerine çıkması öngörülüyor.

Muhabir: Dilara Karataş

İkinci Dünya Savaşı'nın Avrupa kıtasında yarattığı yıkımın karşısında nüfuzunu artıran Sovyetler Birliği'nin olası bir saldırısı ve yayılmacılığına karşı çıkmak, Avrupa'da siyasi bütünleşmeyi teşvik etmek ve kıtada milliyetçi militarizmin yeniden ortaya çıkmasını engellemek için 12 ülke, 4 Nisan 1949'da Washington'da Kuzey Atlantik Antlaşması'na imza attı.

Böylelikle ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Norveç, Danimarka, İzlanda, İtalya ve Portekiz NATO'nun kurucu üyeleri oldu.

NATO'yu diğer örgütlerden farklı kılan ise Antlaşma'nın 5. maddesi oldu. Madde uyarınca müttefikler, 'bir veya daha fazla üyeye yönelik silahlı bir saldırının tüm üyelere yapılmış bir saldırı olarak değerlendirileceği' konusunda uzlaşırken, böyle bir saldırı gerçekleşmesi halinde ise her müttefik, karşılık olarak 'silahlı güç kullanımı da dahil olmak üzere gerekli gördüğü her türlü tedbiri alacağını' taahhüt etti.

İttifakın ilk önemli sınaması ise 1950 Kore Savaşı oldu. NATO kısa süre içinde, askeri bir karargaha sahip birleşik komuta yapısına kavuştu.

Dönemin tehditleri ışığında, Türkiye 1952'de NATO'ya dahil oldu.

1949-1991 yılları arasındaki Soğuk Savaş döneminde NATO'nun temel amacı Sovyetler Birliği'ni çevrelemek ve Avrupa'yı olası işgalden korumaktı.

Bu dönemde iki blok arasındaki güç dengesi, nükleer caydırıcılık üzerine kuruldu.

1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılması ve ardından Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla NATO'nun geleceği de tartışma konusu haline geldi.

Bazı uzmanlar ittifakın varlık nedeninin ortadan kalktığını savunurken, NATO genişlemeye ve dönüşmeye devam etti.

NATO, 1990'lı yıllarda ilk kez kendi coğrafyasının dışında askeri operasyonlar yürütmeye başladı.

Bosna-Hersek ve Kosova müdahaleleri, NATO'nun yalnızca üye ülkeleri savunan bir yapı olmaktan çıkarak kriz yönetimi görevleri üstlenen bir örgüte dönüşmesinin ilk örnekleri olurken, bu süreç, NATO'nun 'alan dışı' operasyonlarının önünü açtı.

2001'de ABD'de gerçekleştirilen terör saldırıları ise ittifakın güvenlik anlayışını kökten değiştirdi.

İlk kez 5. maddeyi işleten NATO, Afganistan'da ittifakın en büyük ve en uzun operasyonunu başlattı.

Terörizm, ittifakın ana tehdit tanımları arasına girdi.

Rusya'nın 2014'te Kırım'ı yasa dışı ilhakıyla, ittifak yeniden dikkatini doğu kanadına çevirerek Rusya'yı tehdit olarak görmeye başladı.

24 Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ise NATO'nun savunma planlarını tamamen değiştirirken, müttefikler arasında savunma harcamalarının artırılması yeniden öncelik haline geldi.

ABD yönetiminin Avrupa kıtasına kendi güvenliğinin sorumluluğunu alma ve külfet paylaşımına katkı sağlama baskısı bir yandan transatlantik ilişkileri gererken diğer taraftan Ankara Zirvesi'nde ittifakın yeni bir dönüm noktasına doğru ilerleyeceğine ilişkin sinyaller arttı.

Şimdi, NATO'yu 'fabrika ayarlarına çevirecek', NATO 3.0 vizyonu gündemde yerini almaya başladı.

Yeni NATO 3.0 vizyonu, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının gözden geçirilmesi ile Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarının artmasını sağlayarak 'bedavacılığa' son verilmesi olarak tanımlanıyor.

NATO, üye ülkelerin güvenlik ve savunma konularını görüşmek ve karar almasına imkan sağlamak için önemli bir platform görevi görüyor.

Her gün yüzlerce sivil, askeri yetkili, NATO personeli ve üye ülkelerin ulusal delegasyonları Brüksel'deki karargahta görüş alışverişinde bulunurken, üye ülkelerin savunma ve dışişleri bakanları da genelde bakanlar toplantılarında yılda 2 kere bir araya geliyor.

32 ülkenin lideri de müttefik başkentlerinde düzenlenen zirvelerde buluşuyor.

İttifakta tüm kararlar ise oybirliğiyle alınıyor.

Kuruluşundan çok kısa süre sonra ittifaka resmi üye olan Türkiye, NATO'nun stratejik aklı ve operasyonel kapasitesine kilit katkı sunmaya devam ediyor.

İttifakın en büyük ikinci ordusuna sahip Türkiye, NATO içinde jeostratejik konumu, askeri kapasitesi, bölgesel nüfuzu, savunma sanayi alanındaki kabiliyetleri, etkin diplomasisi, lider kapasitesi ile harekat ve misyonlarına sağladığı katkılarla dikkati çekiyor.

Külfet paylaşımını yalnızca yetenek gelişimi ve savunma harcamalarında değil, aynı zamanda barış ve istikrara somut katkılarda bulunarak bölgesel sahiplenme ilkesiyle sürdüren Türkiye, NATO'nun harekat ve misyonlarına en fazla katkı veren ülkelerden biri olarak ön plana çıkıyor.

Türkiye ayrıca, NATO dışı ulusal harekat ve eğitim faaliyetleriyle de ittifakın güvenliğine doğrudan katkı sağlıyor.

İttifak bünyesindeki katkı payı sıralamasında 7'nci sırada yer alan Türkiye, aynı zamanda NATO Yetenek Hedefleri bağlamında en çok sorumluluk üstlenen başlıca müttefikler arasında bulunuyor.

Sınır ötesi harekatlardan terörle mücadeleye kadar çok geniş bir yelpazede edindiği tecrübeleri ittifaka taşıyan Türkiye, NATO'nun en etkin ve en hazırlıklı kuvvetleri arasında yer alıyor.

Son yıllarda savunma sanayisinde attığı dev adımla 2020-2024 dönemindeki savunma ihracatında küresel piyasada 11. sıraya yerleşen Türkiye, savunma ve havacılık sanayisinde 100 binden fazla personel istihdam ediyor.

Ülkede savunma sanayi alanında 3 bin 500'ün üzerinde firma faaliyet gösterirken, küresel insansız hava aracı pazarında Türkiye'nin yüzde 65'lik payı bulunuyor.

NATO'nun liderler düzeyinde zirvesine 7-8 Temmuz'da ikinci kez ev sahipliği yapacak Türkiye, aynı zamanda NATO'nun en kritik kuvvet yapılarından biri olan Müttefik Reaksiyon Kuvvetinin komutasını da üstlenmeye hazırlanıyor.

Böylelikle Türkiye, güçlü ordusu, gelişen savunma sanayisi ve kritik coğrafi konumuyla NATO'nun kolektif savunma ve caydırıcılık politikalarında merkezi rol üstlenmeye devam ediyor.

Muhabir: Şerife Çetin

Hangi ülkeye ait olduğu belirtilmeyen geminin, izlediği rotadaki sığlık nedeniyle karaya oturduğu ve hareket edemediği kaydedildi.

İran, ABD ile 14 Haziran'da varılan mutabakatın 5. maddesi uyarınca, Hürmüz Boğazı'ndan yapılacak tüm geçişlerin kendi belirlediği güzergahlar üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor ve ABD'nin güneyde Umman kıyılarında oluşturduğu güzergaha karşı çıkıyor.

Hürmüz Boğazı'nın bazı kesimlerinin sınırlı derinliğe sahip olması, büyük gemilerin yalnızca belirlenmiş seyir koridorlarından geçiş yapabilmesine neden oluyor.
 

Muhabir: Ahmet Dursun

Bu dönemde sıcaklık kaynaklı 1000'den fazla ölüm kaydedilirken, hastanelerin, okulların ve ulaşım araçlarının klimasız olması, yaşanan krize karşı alınan tedbirlerin yetersizliği nedeniyle hükümet eleştirilerin odağında yer aldı.

Yerel basında yer alan haberlere göre, Fransa Ulusal Meclisi'nde Ekolojistler Grup Başkanvekili Cyrielle Chatelain, Başbakan Sebastien Lecornu'ya karşı gensoru önergesi sunacaklarını açıkladı.

Ekolojistler, hükümetin sıcak hava dalgasına 'hazırlıksızlığına' ve gelecek haftadan itibaren etkili olacak yeni dalgaya karşı yeterli önlemleri almamasına tepki gösterdi.

Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) Parti Koordinatörü Manuel Bompard, France 2 kanalında katıldığı programda hükümeti eleştirerek Ekolojistlerin gensoru önergesine destek vereceklerini duyurdu.

Ülkede aşırı sıcaklarla mücadele etmek için klima gibi serinletme araçlarıyla donatılmayan evlerde kiraların askıya alınması için imza kampanyası başlatılmıştı.

Kira Grevi Topluluğu, change.org sitesi üzerinden başlattığı imza kampanyasında sıcak hava dalgası nedeniyle ölümlerin arttığını ve hastanelerin doluluk oranına ulaştığını hatırlatmıştı.

Kampanya kapsamında yaşlıların, çocukların ve kronik hastalığı olan kişilerin sıcaklıklar karşısında son derece hassas olduğu vurgulanarak Fransızların yüzde 66'sının sıcaklar nedeniyle evlerinde zorluk çektiği belirtilmişti.

Ülkede, 24 Haziran'dan bu yana, geçmiş ortalamalara kıyasla binden fazla kişinin hayatını kaybettiği açıklanmıştı.

Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, 18 Haziran'dan bu yana çoğu 15 ile 25 yaş arası 74 kişinin suda boğulduğunu açıklamıştı.

26 Haziran'da ise Paris'te aşırı sıcaklardan etkilendiği değerlendirilen 109 kişi yaşamını yitirmiş, bu sayının yalnızca ev ve kamusal alanda hayatını kaybedenleri kapsadığı bildirilmişti.

Muhabir: Şeyma Yiğit

1927-2026 yıllarını kapsayan veriler dikkate alındığında, ölçülen bu seviye 2009'da 87,5 milimetre ve 2014'te 92,1 milimetre olarak kaydedilen değerlerin ardından son 100 yılın en kurak üçüncü haziran ayı olarak kayıtlara geçti.

Hindistan'da, muson yağışlarının düzensiz seyretmesi de kuraklığı artırdı.

Haziran sonu itibarıyla ülkenin birçok bölgesinde muson henüz etkisini gösteremezken, 2025'te yağışlar daha dengeli olarak kaydedildi.

IMD, El Nino'nun yağış miktarını azaltabileceği ve bu yıl muson sezonundaki yağışların ortalamanın altında seyredebileceği uyarısında bulundu.

Muhabir: Dilara Karataş

Enstitü, normalin 3,2 derece üzerinde ortalama sıcaklığın tespit edildiği haziran ayının 'olağanüstü sıcak' geçtiğini vurguladı.

İspanya'da 1961'den bu yana en sıcak geçen 13 haziran ayının tamamının 21. yüzyılda yaşandığına dikkati çeken AEMET, 'Haziran ayındaki ısınma eğilimi çok belirgin. Haziran 2026, yalnızca Haziran 2025'in gerisinde kalarak kayıtlara geçen en sıcak ikinci haziran oldu.' değerlendirmesinde bulundu.

AEMET ayrıca, yılın ilk yarısı temel alındığında son 65 yılda en sıcak geçen 7 dönemin tamamının son 10 yıl içinde görüldüğü bilgisini paylaştı.

Diğer yandan aşırı sıcakların halk sağlığı üzerinde önemli bir etki yarattığı da görüldü.

İspanya'da 'MoMo' olarak bilinen 'Günlük Tüm Nedenlere Bağlı Ölüm İzleme Sistemi', ülkede haziran ayında kaydedilen yaklaşık 900 can kaybının yüksek sıcaklıklardan kaynaklandığının tahmin edildiğini belirtti.

MoMo, bu ölümlerin 600'den fazlasının, ayın sonlarına doğru ülkenin büyük bir bölümünü etkisi altına alan sıcak hava dalgası sırasında meydana geldiğini aktardı.

Muhabir: Şenhan Bolelli

Törende konuşan Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Ergun, Beta Enerji'nin sürekli olarak geliştirdiği ürün portföyüyle sanayi başta olmak üzere çeşitli sektörlere enerji çözümleri sunduğunu söyledi.

Başarıları ve büyüklüğüyle Beta Enerji'nin Türkiye'nin en büyük bin sanayi şirketi arasında yer aldığına dikkati çeken Ergun, şirketin büyüme hedeflerine uygun şekilde yatırımlarını gerçekleştirmeyi sürdürdüğünü belirtti.

Ergun, şirketin halka arzdan elde ettiği gelirleri de büyüme ve yatırımlarının finansmanında kullanacağını ve işletme sermayesini güçlendireceğini kaydetti.

Beta Enerji Yönetim Kurulu Üyesi ve İcra Kurulu Başkanı Dağsuyu da şirketin temellerinin, yaklaşık 50 yıl önce Türkiye'nin enerji altyapısına katkı sunma hedefiyle atıldığını anlattı.

Dağsuyu, ikinci kuşak olarak devraldıkları emaneti daha da ileriye taşımak, şirketi gelecek nesillere güçlü şekilde bırakmak ve Türkiye'yi küresel enerji sektöründe en iyi şekilde temsil etmek için var güçleriyle çalıştıklarını söyledi.

Dünyanın tarihin en büyük enerji dönüşümlerinden birini yaşadığına işaret eden Dağsuyu, bu dönüşümün güçlü enerji altyapılarına olan ihtiyacı her geçen gün artırdığını ve enerji arz güvenliğinin her zamankinden daha kritik öneme sahip olduğunu kaydetti.

Beta Enerji'nin 6 kıtada, 80'den fazla ülkeye ihracat yapan bir Türk şirketi olduğuna dikkati çeken Dağsuyu, 'Ancak bizim hedeflerimiz bunlarla sınırlı değil. Üretim gücümüzü, teknolojimizi ve ihracat ağımızı daha da büyüterek dünyanın saygın enerji markalarından biri olmayı hedefliyoruz.' diye konuştu.

Dağsuyu, bu vizyon doğrultusunda, yaklaşık 130 milyon dolarlık yatırımlarla hayata geçirdikleri Beta Enerji ve Teknoloji Kampüsü'nün, geleceğe olan inançlarının en önemli göstergesi olduğunu dile getirerek, Avrupa'nın en büyük transformatör üretim kampüslerinden biri olmayı hedeflediklerini vurguladı.

Halka arz gelirlerinin kullanım alanlarına da değinen Dağsuyu, 'Buradan elde ettiğimiz kaynağın yüzde 45'ini yatırımlarımızı tamamlamak, geri kalan yüzde 55'lik kısmını ise işletme sermayemizin güçlendirilmesi amacıyla değerlendireceğiz. Çünkü biz şuna inanıyoruz, üreten kazanır, ihracat yapan büyür, teknolojiyi geliştiren ise geleceğe yön verir.' dedi.

TSKB Proje Lideri Ünüvar da enerji teknolojileri alanında yenilikçi çözümler geliştiren, sürdürülebilir büyüme vizyonuyla faaliyetlerini sürdüren Beta Enerji'nin, Borsa İstanbul'un en prestijli pazarı olan Yıldız Pazar'da işlem görmeye başladığını belirtti.

Beta Enerji'nin güçlü AR-GE yapısı, yüksek üretim kapasitesi ve vizyoner yönetimiyle sadece bugünün değil, yarının dünyasına da yön veren bir aktör konumunda olduğuna vurgu yapan Ünüvar, konsorsiyum liderleri olarak şeffaf, kurumsal ve büyüme potansiyeli yüksek olan bir şirketi sermaye piyasalarına kazandırıyor olmanın gururunu yaşadıklarını söyledi.

Ünüvar, Beta Enerji halka arzının son dönemlerin talep toplama yöntemiyle yapılan en başarılı halka arzlarından birisi olduğuna dikkati çekerek, sözlerini şöyle tamamladı:

'Dağıtım yapılan yatırımcı sayısı yaklaşık 1 milyon 125 bin kişi olmuştur. Halka arz sürecinde, Yurt İçi Bireysel Yatırımcı tarafında kendilerine ayrılan tahsisatın yaklaşık 2,5 katı, Yurt İçi Kurumsal Yatırımcı tarafında kendilerine ayrılan tahsisatın yaklaşık 10 katı, Yüksek Başvurulu Bireysel Yatırımcı tarafında ise kendilerine ayrılan tahsisatın yaklaşık 89 katı talep gelmiştir. Bugün Beta Enerji ve Teknoloji AŞ, Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlayarak sermaye piyasalarındaki yolculuğuna güçlü bir adım atıyor. Beta Enerji'nin Borsa İstanbul'daki yolculuğunun şirketimize, yatırımcılarımıza ve ülkemiz sermaye piyasalarına hayırlı olmasını diliyor, başarıların artarak devam etmesini temenni ediyoruz.'

Muhabir: Muhammet Fatih Kabasakal

Finike-Kumluca D-400 kara yolunda Tanju Y. (37) idaresindeki 31 AVR 630 plakalı panelvan, Kumluca'dan Finike istikametine giden Suriye uyruklu Aziz O. yönetimindeki 07 MC 8012 plakalı motosiklet ile çarpıştı.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi.

Kazada motosiklet sürücüsü yaralandı. Finike Devlet Hastanesine kaldırılan yaralının durumunun ağır olduğu öğrenildi.

Kaleiçi Yat Limanı'ndaki programa, Vali Yardımcısı Suat Seyitoğlu, protokol üyeleri ve kurum temsilcileri katıldı.

Program kapsamında Seyitoğlu ve protokol üyeleri, deniz şehitleri anısına denize çelenk bıraktı.

Törenin ardından yatlar, tekneler ve deniz araçlarının katılımıyla kortej düzenlendi. Bazı vatandaşlar da tekneleriyle korteje eşlik etti.

Kortej sırasında römorkörler su püskürterek gösteri sundu.

Etkinlikler, deniz kortejinin tamamlanmasının ardından sona erdi.

- Demre'deki kutlamalar

Demre Belediyesince '3. Likya Deniz Bayramı Festivali' kapsamında Üçağız Mahallesi'nde etkinlik düzenlendi.

Belediye Başkanı Fahri Duran, gün boyu düzenlenen yüzme, kano, tekne ve yağlı direk yarışlarında mücadele eden tüm katılımcıları kutladı.

Dün Reyhan Karaca'nın sahne aldığı konserde de festival coşkusunu hep birlikte yaşadıklarını belirten Duran, 'Festival bugün Çayağzı'nda devam edecek. Tüm hemşehrilerimizi festival coşkusunu birlikte yaşamaya davet ediyorum.' dedi.

NASA tarafından dün düzenlenen basın toplantısında, Ay yüzeyine bilimsel araç gereçler ve kargo taşımaları gerçekleştirmeleri için Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines olmak üzere üç özel şirkete toplam 590 milyon dolar ödeneceği kaydedildi.

Burada konuşan Ay Üssü Programı Yönetici Müdürü Carlos Garcia-Galan, bu anlaşmaların kalıcı bir yerleşim birimi kurmayı hedefleyen planın 'Aşama 1' parçasını oluşturduğunu açıkladı.

Ay yüzeyinde kalıcı bir yerleşim birimi kurma planının ilk evresinin 2028'e kadar sürmesi ve 10 milyar dolara mal olması bekleniyor.

2030 yılı sonrasını kapsayan aşamalarda ise Ay'da ilk basınçlı yaşam alanlarının inşa edilmesi ve güç jeneratörlerinin kurulması hedefleniyor.

NASA'nın planlamasına karşılık, işbirliği yapılan özel sektör şirketlerinde ciddi operasyonel aksamalar yaşanıyor.

ABD'li iş insanı Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin'e ait insansız New Glenn roketinin mayıs ayında fırlatma rampasında infilak etmesi, şirketin bu yıl Ay'ın güney kutbuna göndermeyi planladığı devasa robotik iniş aracı 'Blue Moon'un takvimini belirsizliğe itti.

NASA yetkilisi Garcia-Galan, gerekirse Blue Moon aracını farklı bir fırlatma roketiyle göndermek için alternatif arayışında olduklarını söyledi.

NASA Başkanı Jared Isaacman, daha önce yaptığı açıklamada, özel sektör ortaklarının önündeki engelleri kaldırmak için aktif rol üstleneceklerini ve bu süreçte beklemekle yetinmeyeceklerini belirtmişti.

Kapsamlı Ay Üssü projesinin toplam maliyetinin 30 milyar doları bulması bekleniyor. Bu bütçe, halihazırda 100 milyar dolar harcanan ve nisanda insanlı Ay uçuşu testini gerçekleştiren Artemis programının en kritik ayağını oluşturuyor.

ABD Kongresi, Çin ile girilen uzay rekabetinde teknolojik üstünlüğü korumak adına projeye tam destek verirken; Trump yönetimi de NASA'nın genel bilim bütçesinde yüzde 50'ye yakın kesinti önermesine rağmen, 'ABD hakimiyetini kurmak' adına Ay Üssü bütçesini artırma yoluna gidiyor.

Mali kaynakların yönetimi kapsamında NASA, mart ayında sürpriz bir kararla Ay yörüngesinde kurulması planlanan 'Gateway' uzay istasyonu projesini aniden rafa kaldırmıştı.

Ajans, kaynakların yörüngede değil, doğrudan Ay yüzeyinde altyapı kurmak için harcanmasının daha verimli olacağını açıklamıştı.

Muhabir: Nuri Aydın

Türkiye'nin önemli kayısı üretim merkezlerinden Mut ilçesinde, mayısta başlayan hasat sezonu bereketli geçiyor.

Tadı, rengi ve aromasıyla öne çıkan coğrafi işaret tescilli Mut kayısısı, hasadın ardından yurt içi ve yurt dışındaki sofralarda yerini alıyor.

Yaklaşık 80 dekarlık alanda yetişen sofralık kayısı, verimiyle üreticisinin yüzünü güldürüyor.

Tarım işçilerinin özenle topladığı kayısıların paketleme ve sevkiyat süreci için gönderildiği meyve sebze halinde de yoğunluk yaşanıyor.

Geçen yıl ağaçlardan 141 bin 142 ton ürün toplanan ilçede hasat mesaisi sürüyor.

- 'Yaklaşık 250 bin ton üretim bekliyoruz'

Narlı Mahallesi'ndeki hasada katılan Mut Ziraat Odası Başkanı Muharrem Yılmaz, gazetecilere, bu yıl hava şartlarının üretim açısından oldukça elverişli geçtiğini söyledi.

Mut kayısısının raf ömrü ve lezzetiyle öne çıktığını vurgulayan Yılmaz, şöyle konuştu:

'Bu yıl hem kalite hem de rekolte oldukça yüksek. Yaklaşık 250 bin ton üretim bekliyoruz. Kayısının kilogram fiyatı kaliteye göre 60-70 lira arasında değişirken bazı ürünlere 50 liraya kadar alıcı bulunuyordu. Sezonun sonuna doğru hava şartlarından dolayı hasadın geçen yıllara göre daha uzun sürmesi ve Türkiye'nin kayısı üretilen her bölgesinde hasat başlandığı için fiyatlar aşağı doğru düşüşe geçti.'

- 'Birçok ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz'

Kayısı ihracatçısı İbrahim Çeşme de Mut kayısısının uluslararası pazarda önemli bir yere sahip olduğunu belirterek 'Ürünlerin kalitesi oldukça iyi. Bu nedenle Mut kayısısı dünyanın birçok büyük market zincirinde yer alıyor. Özellikle Rusya ve Almanya başta olmak üzere birçok ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz.' diye konuştu.

Tüccar Feyzullah Göktaş da geçen yıla göre ürünün kalitesinin daha iyi olduğunu ifade etti.

Üretici de olan Narlı Mahallesi Muhtarı Abdullah Akay, verimli sezonunun sevincini yaşadıklarını kaydetti.

ÖSYM Yönetim Kurulunca, itirazlar bilimsel açıdan değerlendirilerek AYT'nin Matematik Testi Temel Soru kitapçığında yer alan 23 numaralı sorunun 'C' olarak girilmiş cevabının 'A' olarak değiştirilmesine, Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 Testi Temel Soru kitapçığında yer alan 20 numaralı sorunun ise iptal edilmesine karar verildi.

Sınav puanlarının değerlendirilmesi, 2026-YKS Kılavuzu'ndaki ilgili hükme göre yapılacak.

Muhabir: Şeyma Güven

Resmi Gazete'de yayımlanan Kreş ve Gündüz Bakımevleri Yönetmeliği ile son dönemde bazı kreşlerde yaşanan ve kamuoyuna yansıyan standart dışı uygulamalarla mevzuat farklılıklarını ortadan kaldırmak adına ne gibi düzenlemeler yapıldığına ilişkin soru üzerine Göktaş, Bakanlık olarak bu konuda çok hassas bir yaklaşım sergilediklerini vurguladı.

Göktaş, '0-6 yaş arası çocuklarımızın sevgi ve şefkat dolu ortamlarda büyümelerini, kendilerini güvende hissetmelerini ve sağlıklı bireyler olarak yetişmelerini önemsiyoruz. Bu kapsamda öncü bir adım daha attık. Resmi Gazete'de yayımlanan Kreş ve Gündüz Bakımevleri Yönetmeliği ile çocuklarımızın gelişimini ve güvenliğini riske atan standart dışı uygulamalara son vermek adına ilk kez ortak ve bütüncül bir düzenlemeyi hayata geçirmiş olduk. Evlatlarımızı korumak ve bu alandaki düzensizliğe son vermekte son derece kararlıyız.' dedi.

Yeni düzenlemeyle birlikte kamu kurumları ve belediyelerin açtığı 0-6 yaş arası tüm merkezlerde yetki, süreç ve standart farklılıklarının ortadan kaldırılacağının altını çizen Göktaş, 'Böylece kamu kurumları ve belediyelerin sunduğu kreş hizmetleri de ortak bir mevzuat zeminine kavuşuyor. 81 ilimizde kamu kurum ve kuruluşlarınca faaliyet gösteren ve gösterecek tüm merkezler için ortak kurallar oluşturuyoruz. Bu sayede ülke genelinde aynı standartları belirleyerek tam bir uygulama birliği sağlamış olacağız.' değerlendirmesinde bulundu.

Hazırlanan mevzuat kapsamında kreş ve gündüz bakımevlerinin açılış, izin ve faaliyet süreçlerinin netleştirildiğini, fiziksel ve kurumsal standartlarının yeniden şekillendirildiğini aktaran Göktaş, kuruluşa ve çocuklara ilişkin tüm verilerin kurulacak olan merkezi bilişim sistemiyle de takip edileceğini, böylece sistemin tamamen şeffaf ve kontrol edilebilir olacağını ifade etti.

Göktaş, düzenlemeyle yerel yönetimlerin hizmet sunma süreçlerini sağlam bir hukuki altyapıya kavuşturarak kapasitelerini artırdıklarını dile getirdi.

Merkezlerde uygulanan eğitim programlarının denetiminin ise Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yürütüleceğini kaydeden Göktaş, düzenlemenin kamu kurumlarının ve belediyelerin kendi personelinin çocukları için kurum içinde açılan kapalı devre çocuk bakımevlerini kapsamayacağını söyledi.

Bakan Göktaş, kreş ve gündüz bakımevlerine sadece birer bakım merkezi gözüyle bakılmaması gerektiğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

'Biz bu merkezleri çocuklarımızın gelişimini destekleyen, aile refahını güçlendiren, ebeveynlerin iş ve aile yaşamı arasında denge kurmalarına katkı sağlayan ve toplumsal kalkınmayı destekleyen stratejik sosyal politika araçları olarak değerlendiriyoruz. Hayata geçirdiğimiz bu yeni düzenleme, aile odaklı politikalarımızı güçlendirmek ve çocuk bakım hizmetlerini yaygınlaştırmak adına son derece önemli bir adımdır.'

Öte yandan, çocukların güvenliği konusunda taviz verilmeyeceğini vurgulayan Göktaş, 'Bakanlık olarak her bir evladımızın güvenli, huzurlu ve nitelikli bakıma ulaşması için çalışıyoruz. Yeni yönetmeliğin evlatlarımız ve ailelerimiz için hayırlı olmasını diliyorum.' diye konuştu.

Muhabir: Eylül Aşkın Akçay

Açılacak programlar arasında 'tarih ve yapay zeka', 'felsefe ve yapay zeka' ile 'işletme ve yapay zeka' bulunuyor. Programlar ile yapay zekanın mühendislik ve bilgisayar bilimleriyle sınırlı kalmayıp sosyal bilimlerle de buluşması hedefleniyor. 'Finansal teknoloji', 'biyoteknoloji ve genetik', 'paramedik' ve 'balıkçılık teknolojisi' lisans programları da bu yıl ilk kez öğrenci alacak.

Ön lisans düzeyinde ise 'yapay zeka destekli web tasarımı ve kodlama', 'yapay zeka destekli tasarım ve animasyon', 'dijital oyun teknolojileri', 'mobil güvenlik teknolojileri', 'ilaç üretim teknolojisi', 'patlayıcı ve enerjetik malzemeler teknikerliği', 'hayvancılık teknolojileri ve işletmeciliği', 'laboratuvar hayvanları', 'balıkçılık teknolojisi' programları ilk kez tercih kılavuzuna girecek.

Açıklamada görüşlerine yer verilen YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, yeni programların belirlenmesinde bugünün ve geleceğin iş gücü ihtiyacının dikkate alındığını belirtti.

Program planlamalarının Türkiye'nin kalkınma hedefleri doğrultusunda yapıldığını kaydeden Özvar, 'Türkiye'nin istihdam planlaması, iş gücüne duyulan ihtiyaç, gelecekte öne çıkacak alanlar ve ülkemizin beşeri sermayesinin doğru şekilde yönlendirilmesi gibi çok sayıda parametreyi dikkate alarak program kontenjanlarımızda düzenlemelere gittik. Başta yapay zeka ve dijital tabanlı programlar olmak üzere yeni programlar açarak yeni kontenjanlar oluşturduk.' ifadelerini kullandı.

Yükseköğretimde dönüşüm sürecinin kararlılıkla devam edeceğini, çağın gerisinde kalan programların gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Özvar, 'Günümüzün şartlarıyla artık uyumu kalmamış, mezunlarına imkan vermeyen ne istihdamla ne de akademik üretkenlikle bağı kalan programlarda ısrar edilmesini doğru bulmuyoruz. Dönüşüm sürecini aynı kararlılıkla devam ettireceğiz.' değerlendirmesinde bulundu.

Yeni program planlamalarının sektörlerin beklentileri ve teknolojik gelişmeler dikkate alınarak yapıldığını belirten Özvar, şunları kaydetti:

'Bugünün dünyasında dönüşüm her alanda hızlanıyor. Geleceğin becerilerini öngörmek, sektörlerin beklentilerini ve teknolojik gelişmeleri takip etmek, ülkemizin kalkınma önceliklerini dikkate almak büyük önem taşıyor. Üniversitelerimizden beklentimiz, yeni program ve kontenjan taleplerini bu vizyonla hazırlamalarıdır. Bu yaklaşım hem ülke kaynaklarının etkin kullanılması hem de mezunlarımızın istihdam edilebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır.'

Muhabir: Şeyma Güven

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayı enflasyon verilerini 3 Temmuz'da saat 10.00'da kamuoyuna duyuracak.

TÜİK'in verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,71 artarken, ocak-mayıs döneminde de tüketici fiyatlarında yüzde 16,61 artış oldu. Böylece 5 aylık dönemde, maaşlara yapılan yüzde 11'lik zam oranı aşılırken, enflasyon farkı verilmesi durumu ortaya çıktı.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun, 2026-2027'deki memur maaşları ile memur emeklisi aylıklarına zammı da içeren toplu sözleşmeye ilişkin kararı uyarınca, 2026'nın ikinci 6 ayı için belirlenen yüzde 7'ye ilave olarak enflasyon farkı oranında zam yapılacak.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri de maaşlarını bu yılın ilk 6 aylık enflasyonu oranında zamlı alacak.

Bu arada, AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, haziranda TÜFE'nin aylık yüzde 1,04 artacağını tahmin ediyor.

Muhabir: Mert Davut

Kültür ve Turizm Bakanlığınca Şubat 2016'da başlatılan restorasyonda çevre düzenlemesi, kayalıkların jeolojik ve jeoteknik bakımdan araştırılması, güçlendirilmesi projelerinin birinci etabı tamamlanarak avluya kadarki bölümü 25 Mayıs 2019'da, ikinci etap çalışmalarının önemli kısmının sona ermesiyle manastırın yüzde 65'lik bölümü 28 Temmuz 2020'de, iç avluyu kapsayan üçüncü etabı ise 1 Temmuz 2021'de kapılarını ziyaretçilerine açtı.

Restorasyon süresince yaklaşık 5 yıl ziyarete kapalı kaldıktan sonra etap etap açılan manastıra yerli ve yabancı turistler ilgi gösterdi.

Manastır, kaya düşme riskine karşın 1 Kasım 2021'de tekrar ziyarete kapatılarak tehlike oluşturan kayalar çelik halatlarla sabitlendi, kaya tutucu bariyerler inşa edildi. Çalışmanın tamamlanmasıyla tarihi manastır 1 Mayıs 2022'de tekrar ziyarete açıldı.

UNESCO Dünya Kültür Miras Geçici Listesi'nde 2000'den beri yer alan, bölgenin tarih, kültür ve doğa turizmine önemli katkı sağlayan manastır, 2021'de 153 bin 994, 2022'de 339 bin 110, 2023'te 451 bin 550, 2024'te 442 bin 711, 2025'te 514 bin 596 ve 1 Ocak-31 Mayıs 2026 tarihleri arasında ise 128 bin 311 olmak üzere 2 milyon 30 bin 272 yerli ve yabancı turiste ev sahipliği yaptı.

Bilimsel veriler, uzman görüşleri ve ilgili koruma kurullarının kararları doğrultusunda son çalışma ise 8-16 Haziran 2026 tarihleri arasında yapıldı.

Manastırın iç ve dış avlularında uzman dağcı ekiplerce kapsamlı kaya yüzey temizliği, yürüyüş yollarında bozulan alanlar ve çatı örtülerinin onarımı ile su kemerlerinin üzerinde bozulan yüzeylerde taş temizliği gerçekleştirildi.

Ekiplerin çalışmalarını tamamlamasının ardından tarihi mekan ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.

Antalya'dan bölgeye tur düzenleyen firmanın yetkilisi Nermin Yıldırım, Sümela Manastırı'na her yıl yaklaşık 600 ziyaretçi getirdiklerini söyledi.

Herkese bölgenin ilgi odağı manastırı ziyaret etmelerini öneren Yıldırım, 'Mimarisi çok güzel, dünyadaki en iyilerden diyebiliriz. Japonya'dan, Çin'den çok misafir var. Karadeniz bölgesi çok canlı bir bölge ama daha çok gelsinler, ülkemizi ziyaret etsinler. Yabancılara daha çok tanıtalım.' dedi.

Afyonkarahisar'dan gezmeye geldiğini anlatan Günay Doruklu da ilk kez gördüğü manastırı çok beğendiğini vurgulayarak, 'Karadeniz'in havasına zaten aşıktım, gezince daha çok beğendim. Mimarisi çok güzel. Bu güzellik için yorulmaya değer.' diye konuştu.

Hadiye Karakuş da tur şirketiyle İzmir'den geldiğini ifade ederek, 'Çok beğendim. Yorucu, biraz yaşım geçmiş ama çok güzel. Birçok yeri gezdim. Güney sahillerinin tamamını gezdim ama burası değişik bir hava. Çok beğendim, serinliği de doğası da çok güzel. Manastır harika, bayıldım.' değerlendirmesinde bulundu.

Nuray Bayrak da filmlerde görüp merak ettiği Sümela Manastırı'nı ziyaret için eşiyle Kütahya'dan geldiklerini belirtti.

Manastırın filmlerde gördüğünden daha güzel olduğuna işaret eden Bayrak, herkesin görmesi gerektiğini kaydetti.

Muhabir: Seyit Ahmet Eksik