TOKİ’nin dar ve orta gelirli vatandaşları ev sahibi yapmak amacıyla hayata geçirdiği yeni sosyal konut projelerindeki ödeme koşulları tartışılıyor. Emlak uzmanları; yükselen KDV oranı, konut teslim edilmeden başlayan taksitler ve yılda iki defa yapılan artışların özellikle dar gelirli vatandaşların bütçesini zorlayabileceği uyarısında bulundu. Hatay’da TOKİ’den konut bekleyen binlerce vatandaşın gözü ödeme şartlarına çevrildi.
6 Şubat depremlerinin ardından büyük bir konut ihtiyacının ortaya çıktığı Hatay’da TOKİ projeleri, vatandaşların en yakından takip ettiği konuların başında geliyor. Yeni bir eve kavuşmayı bekleyen depremzedeler açısından konut sayısı ve teslim tarihinin yanı sıra ödeme planları da belirleyici hale geldi.
Dar ve orta gelirli vatandaşların uzun vadeli ödeme seçenekleriyle ev sahibi olmasını hedefleyen projelerde uygulanan bazı koşulların aile bütçeleri üzerinde ciddi bir yük oluşturabileceği belirtiliyor.
TOKİ konutlarında KDV yükü arttı
Emlak uzmanlarının aktardığı bilgilere göre önceki bazı TOKİ projelerinde yüzde 1 seviyesinde uygulanan KDV oranı, 250 bin ve 500 bin sosyal konut kampanyalarında yüzde 10’a kadar çıktı.
Bu artış, konutun toplam maliyetinde önemli bir fark meydana getiriyor. Emlak uzmanı verdiği örneğe göre 2 milyon liralık bir konutta yüzde 1 KDV uygulanması halinde 20 bin lira vergi ödenirken, KDV oranının yüzde 10 olması durumunda bu tutar 200 bin liraya kadar çıkabiliyor.
Aradaki 180 bin liralık farkın, Hatay’da TOKİ aracılığıyla ev sahibi olmak isteyen dar gelirli vatandaşlar açısından ciddi bir ek maliyet oluşturabileceğine dikkat çekiliyor.
Taksitler Konut Teslim Edilmeden Başlıyor
Yeni ödeme sisteminde tartışılan başlıklardan biri de TOKİ taksitlerinin başlama tarihi oldu.
Geçmişteki bazı TOKİ projelerinde, özellikle 2+1 konutların taksit ödemelerinin ev teslim edildikten sonra başladığı belirtiliyor. Yeni projelerde ise sözleşmenin imzalanmasını takip eden ay itibarıyla taksitlerin devreye girebildiği ifade ediliyor.
Bu uygulama, hâlen kirada yaşayan Hataylı vatandaşların aynı anda iki ayrı ödeme yüküyle karşılaşmasına neden olabilir. Hak sahibi, konutuna henüz yerleşemeden hem mevcut evinin kirasını hem de TOKİ taksitini ödemek zorunda kalabilir.
Uzmanlar, konutların teslim süresinin uzaması halinde kira ve taksit ödemelerinin birlikte sürdürülmesinin hane bütçelerini daha fazla zorlayabileceğini belirtiyor.
Yüzde 10 Peşinat, 240 Aya Varan Vade
Yeni sistemde konut satış bedelinin yüzde 10’unun peşin olarak ödenmesi, kalan borcun ise 240 aya kadar vadelendirilmesi öngörülüyor.
Uzun vade ilk aşamada vatandaşlara ödeme kolaylığı sağlıyor gibi görünse de taksitlerin sabit olmaması endişeye yol açıyor. Taksit tutarlarının yılda iki kez memur maaş artış oranına göre güncellendiği belirtiliyor.
Bu nedenle başlangıçta aile bütçesine uygun görünen bir taksit, ilerleyen yıllarda önemli ölçüde yükselebilir. Vatandaşların yalnızca ilk taksit tutarını değil, uzun vadede oluşabilecek artışları da dikkate alması gerektiği vurgulanıyor.
Asıl Sorun Taksitleri Sürdürebilmek
Emlak uzmanlarına göre TOKİ projelerinde temel sorun konutların alıcı bulamaması değil, hak sahiplerinin uzun vadeli ödemeleri düzenli şekilde sürdürebilmesi.
Özellikle talebin yüksek olduğu bölgelerde ödeme gücünü aşan artışların hak sahiplerini zor durumda bırakabileceği ifade ediliyor. Bazı vatandaşların resmî devir hakkı oluşmadan konutlarını gayriresmî yollarla elden çıkarmaya çalışabildiği de belirtiliyor.
Uzmanlar, bu durumun sosyal konutların asıl hedef kitlesi olan dar gelirli vatandaşlardan uzaklaşmasına ve konutların yatırım amacıyla kullanılmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Hatay’da Gözler Ödeme Şartlarına Çevrildi
Deprem sonrası yeniden yapılanmanın devam ettiği Hatay’da TOKİ konutları, barınma sorununun çözülmesi açısından hayati önem taşıyor. Evine kavuşmayı bekleyen vatandaşlar için artık yalnızca kura, konut sayısı ve teslim tarihi değil; KDV, peşinat, taksit başlangıcı ve dönemsel artış oranları da büyük önem taşıyor.
Emlak uzmanları, sosyal konut projelerinin amacına ulaşabilmesi için ödeme planlarının dar gelirli vatandaşların gelir seviyesi dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Hataylı hak sahipleri ise konutlar teslim edilmeden başlayan taksitler, devam eden kira ödemeleri ve yılda iki kez uygulanan artışlar konusunda daha sürdürülebilir bir ödeme modeli oluşturulmasını bekliyor.
