TÜİK verilerine dayandırılan araştırmalara göre hanelerde israf edilen gıdaların yüzde 42'sini meyve ve sebzeler, yüzde 32'sini ise ekmek oluşturuyor. Bakanlık tahminlerine göre Türkiye'de hane kaynaklı yıllık gıda atığı 12 milyon tona ulaşırken kişi başına günlük yaklaşık yarım kilogram gıda çöpe gidiyor.
Türkiye'de gıda fiyatlarındaki artış vatandaşların mutfak bütçesini zorlamaya devam ederken, hanelerde yaşanan gıda israfına ilişkin veriler dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayandırılan araştırmalara göre, Türkiye'de en fazla israf edilen gıda grubu ekmek değil, meyve ve sebze oldu.
Araştırmalarda hanelerde israf edilen gıdaların yüzde 42'sini meyve ve sebzelerin, yüzde 32'sini ise ekmeğin oluşturduğu belirtildi. Özellikle son yıllarda fiyatları artan meyve ve sebzelerin aynı zamanda en fazla israf edilen ürünler arasında yer alması, gıda fiyatları ile tüketim alışkanlıkları arasındaki çelişkiyi gündeme getirdi.
Yanlış saklama koşulları, ihtiyaçtan fazla alışveriş yapılması ve ürünlerin tüketilmeden bozulması, israfın başlıca nedenleri arasında gösterilirken ortaya çıkan ekonomik kayıp doğrudan aile bütçelerine yansıyor.
Meyve Ve Sebze İsrafı Ekmeği Geride Bıraktı
Türkiye'de gıda israfı denildiğinde ilk akla gelen ürünlerden biri ekmek olsa da son yıllarda yapılan hane halkı araştırmaları farklı bir tablo ortaya koyuyor.
2022 sonrasında yayımlanan araştırmalarda taze meyve ve sebzelerin en fazla israf edilen gıda grubu haline geldiği belirtildi. TÜİK'in 2024 ve 2025 verilerine dayandırılan değerlendirmelerde, hanelerde israf edilen gıdaların yüzde 42'sinin meyve ve sebzelerden oluştuğu aktarıldı.
Ekmek ise yüzde 32'lik payla meyve ve sebzelerin gerisinde kaldı.
Bu durum, özellikle pazar ve market fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde dikkat çekiyor. Vatandaşlar meyve ve sebzeye daha fazla bütçe ayırmak zorunda kalırken satın alınan ürünlerin önemli bir bölümü tüketilemeden çöpe atılıyor.
Gıda İsrafının En Büyük Nedeni Ürünlerin Bozulması
Gıda israfının nedenlerine ilişkin veriler, ürünlerin tüketilmeden bozulmasının en önemli sorun olduğunu ortaya koyuyor.
Kaynak haberde TÜİK'in 2025 verilerine dayandırılan bilgilere göre gıdaların çöpe atılma nedenleri arasında bozulma yüzde 74,4 ile ilk sırada yer alıyor.
Son tüketim tarihinin geçmesi yüzde 12,1'lik paya sahipken ihtiyaçtan fazla satın alma veya pişirme nedeniyle oluşan israfın oranı yüzde 6,3 olarak belirtiliyor.
Bu veriler, gıda israfının yalnızca fazla alışveriş yapılmasından kaynaklanmadığını gösteriyor. Ürünlerin uygun koşullarda saklanmaması, kısa raf ömrü ve tüketim planlamasının yeterince yapılamaması da israfın artmasına neden oluyor.
Özellikle taze meyve ve sebzelerin kısa sürede bozulabilmesi, satın alınan ürünlerin tamamının tüketilememesi riskini artırıyor.
Meyve Ve Sebzenin Görünümü De İsrafı Artırıyor
Gıda israfında tüketicilerin ürünlerin dış görünümüne ilişkin tercihleri de etkili oluyor.
Araştırmalarda, ezilmiş, lekeli veya şekli bozuk meyve ve sebzelerin tüketiciler tarafından daha az tercih edildiğine dikkat çekiliyor.
Ürünlerin yalnızca dış görünüşleri nedeniyle tercih edilmemesi, tüketilebilir durumdaki gıdaların da israf edilmesine yol açabiliyor.
Bunun yanında tarım ürünlerinin tarladan pazara ve marketlere ulaşmasına kadar geçen süreçte de kayıplar yaşanıyor.
Nakliye ve saklama koşullarından kaynaklanan kayıplar, gıda israfının yalnızca hanelerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Türkiye'de Yıllık 12 Milyon Ton Gıda Atığı Oluşuyor
Gıda israfının boyutuna ilişkin Bakanlık tahminleri de dikkat çekiyor.
Kaynak haberde aktarılan tahminlere göre Türkiye'de hanelerden kaynaklanan yıllık gıda atığı miktarı 12 milyon tona ulaşıyor.
Bu miktarın kişi başına günlük yaklaşık 500 gram, yıllık ise 182 kilogram gıda atığına karşılık geldiği belirtiliyor.
Aynı değerlendirmelerde toplam gıda atığının yüzde 70 ila 80'inin hanelerden kaynaklandığı ifade ediliyor.
Ortaya çıkan tablo, gıda israfının yalnızca üretim ve dağıtım aşamalarında değil, doğrudan evlerde de önemli bir sorun olduğunu gösteriyor.
Özellikle gıda harcamalarının aile bütçesindeki payının arttığı bir dönemde, tüketilmeden çöpe atılan ürünler hanelerin ekonomik kaybını büyütüyor.
Mutfaktaki İsrafın Aile Bütçesine Maliyeti Ne Kadar?
Meyve ve sebze israfının ekonomik boyutu, güncel pazar ve market fiyatları üzerinden yapılan hesaplamalarla daha belirgin hale geliyor.
Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin (TZOB) 28 Ekim 2026 tarihli market fiyatlarına göre bazı ürünlerin kilogram satış fiyatları şöyle:
-
Domates: 88,66 TL
-
Sivri biber: 133,49 TL
-
Salatalık: 55,61 TL
-
Elma: 72,17 TL
Bu dört üründen birer kilogram satın alan bir tüketicinin toplam alışveriş tutarı 349,93 TL'ye ulaşıyor.
Satın alınan dört kilogram ürünün yüzde 30'unun, yani 1,2 kilogramının tüketilmeden çöpe atıldığı varsayıldığında ekonomik kayıp yaklaşık 105 TL oluyor.
Aynı alışverişin her hafta yapıldığı ve aynı oranda israf yaşandığı örnek hesaplamada aylık kayıp yaklaşık 420 TL'ye ulaşıyor.
Bu tutar, bütün hanelerin gerçek israf oranını değil, belirli ürünler ve varsayımsal bir israf oranı üzerinden yapılan örnek hesaplamayı ifade ediyor.
Üretici Maliyetlerle, Tüketici Yüksek Fiyatlarla Mücadele Ediyor
Gıda israfına ilişkin veriler, tarımsal üretim ve tüketici fiyatları arasındaki sorunları da yeniden gündeme getirdi.
Kaynak haberde, 2026 yılında birçok tarım ürününde rekolte artışı yaşanmasına rağmen tüketicilerin pazar ve marketlerde yüksek fiyatlarla karşılaşmaya devam ettiği belirtildi.
Gübre, mazot, işçilik ve sulama giderlerindeki artış, üreticilerin maliyetlerini yükselten başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
Artan maliyetler karşısında yeterli gelir elde edemeyen bazı üreticilerin ekim alanlarını daralttığı veya üretimden çekildiği ifade ediliyor.
Böylece bir tarafta üretim maliyetleriyle mücadele eden çiftçiler, diğer tarafta yüksek gıda fiyatları nedeniyle alım gücü zorlanan tüketiciler bulunuyor.
Satın alınan ürünlerin tüketilmeden çöpe atılması ise bu ekonomik kaybı daha da artırıyor.
Gıda İsrafı Hem Üreticiyi Hem Tüketiciyi Etkiliyor
Türkiye'de gıda israfının ulaştığı boyut, yalnızca mutfak alışkanlıklarıyla sınırlı olmayan ekonomik bir soruna işaret ediyor.
Meyve ve sebzelerin en fazla israf edilen ürün grubu olması, gıda fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde aile bütçeleri açısından daha da önem kazanıyor.
Üretim, nakliye, depolama ve tüketim aşamalarında yaşanan kayıplar, gıdanın sofraya ulaşana kadar geçen süreçte ekonomik değerinin bir bölümünü kaybetmesine neden oluyor.
