İSTANBUL (AA) - MAŞALLAH DAĞ - Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral, doğadan toplanan mantarların bilinçsizce tüketilmesinin ölümle sonuçlanabilen ciddi zehirlenmelere neden olabileceğini belirterek, sadece sertifikalı ve bandrollü kültür mantarlarının tercih edilmesi gerektiğini söyledi.
Yağışların ardından doğada kendiliğinden yetişen mantarların bilinçsiz tüketimi, karaciğer ve böbrek yetmezliğine kadar ilerleyebilen ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Bazı mantar türleri ise içerdikleri toksik maddeler nedeniyle hayati organlarda kalıcı hasar bırakırken, yaşamı tehdit eden sonuçlara da neden olabiliyor.
Uzmanlar, zehirli ve yenilebilir mantarların birbirinden ayırt edilmesinin güç olduğuna dikkati çekerek doğadan toplanan mantarların tüketilmemesine ilişkin uyarıda bulunuyor.
Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral, AA muhabirinin konuya ilişkin sorularını yanıtladı.
Mantar zehirlenmesinin temel nedeninin doğada yetişen bazı mantarların içerdiği toksinler olduğunu dile getiren Göral, 'Bu toksinler arasında amatoksin, falotoksin, muskarin, gyromitrin gibi maddeler bulunur ve pişirme, kurutma veya sirkeli suda bekletmeyle etkisiz hale gelmez. Zehirlenme, yanlış mantar tanımlaması, mantarın toplandığı çevredeki ağır metallerin birikmesi veya bilimsel temeli olmayan yöntemlere güvenilmesiyle de tetiklenebilir.' dedi.
Göral, zehirli mantarları yenilebilir olanlardan kesin biçimde ayırmayı sağlayan genel bir kural veya pratik yöntemin bulunmadığını vurgulayarak, bu konuda en büyük riskin, çok iyi bilinen yenilebilir mantarın, tamamen aynı bölgede yetişen ve ona tıpatıp benzeyen ölümcül ikizleriyle karıştırılma ihtimali olduğu uyurısında bulundu.
- Belirtiler geç ortaya çıkarsa risk artabiliyor
Zehirlenmenin belirtilerinin tüketilen mantarın türüne ve alınan toksin miktarına göre değiştiğini anlatan Göral, ilk saatlerde karın ağrısı, bulantı, istifra ve ishal belirtilerinin görülebildiğini söyledi.
Göral, aşırı terleme, gözyaşı ve tükürük salgısında artış, baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve nabız hızlanmasının da zehirlenme belirtileri arasında bulunduğuna, bazı toksinlerin etkilerinin ise daha geç ortaya çıkabildiğine dikkati çekti.
İleri vakalarda ciltte ve göz aklarında sararma, idrar renginde belirgin koyulaşma veya idrara çıkamama, bilinç bulanıklığı, halüsinasyon ve koma gibi ağır tabloların görülebileceğini ifade eden Göral, 'Belirtiler, mantarın türüne ve toksin miktarına göre değişir. Genellikle mantar yendikten 2 saat içinde zehirlenmenin hafif belirtileri başlar. Bazı türlerde belirtiler 6 saat veya daha sonra ortaya çıkar ve daha ciddi olabilir. Geç başlayan belirtiler genellikle amatoksin gibi ölümcül toksinlerle ilişkilidir ve acil müdahale gerektirir.' diye konuştu.
- 'Zehirlenme şüphesinde hastaneye başvurulmalı'
Göral, mantar tükettikten sonra rahatsızlık hisseden kişilerin belirtilerin şiddetini beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerektiğini söyledi.
Tüketilenden kalan örnek veya yemek artığının sağlık kuruluşuna götürülmesinin mantarın tanımlanmasına yardımcı olabileceğini vurgulayan Göral, 'Aynı mantardan yiyen ancak henüz belirti göstermeyen kişilerin de tıbbi değerlendirmeden geçmesi gerekiyor. Mantar zehirlenmesinde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak hayati önem taşıyor.' uyarısında bulundu.
Mantar zehirlenmesinde tedavinin zehrin türüne ve hastanın durumuna göre belirlendiğine işaret eden Göral, istifra veya lavman ile toksinlerin vücuttan atılması, dehidrasyonu önlemek için serum ve zehrin türüne göre özel tedavi uygulanması, karaciğer ve böbrek işlevlerinin izlenmesi gibi durumların önem taşıdığını ifade etti.
Göral, bazı durumlarda özellikle karaciğer yetmezliği gelişirse karaciğer nakli dahi gerekebileceğini söyledi.
- Mantar zehirlenmeleri, ilkbahar ve sonbahar aylarında artıyor
Mantar zehirlenmesi vakalarının mantarların yetişmesi için uygun koşulların oluştuğu ilkbahar ve sonbahar aylarında arttığına işaret eden Göral, şunları kaydetti:
'Sonbahar yağmurlarının başlaması ve havaların soğumaya yüz tutmasıyla doğada yabani mantar popülasyonu hızla artar. Türkiye genelinde en yoğun vaka geçişleri genellikle ekim ve kasım aylarında kaydedilir. Kış soğuklarının bitmesi, bahar yağmurları ve güneşin toprağı ısıtmasıyla doğadan mantar toplama sezonu yeniden açılır ve buna paralel olarak vakalar tırmanışa geçer.
Mantar, vücut sağlığı açısından faydalı bir besindir ancak tüketiminde dikkatli olunması gerekiyor. Komşu veya arkadaş tavsiyesine göre tüketilmemelidir. Doğadan toplanan mantarları hiçbir şekilde tüketmemek, sadece sertifikalı ve bandrollü kültür mantarlarını tercih etmek, ambalajlı mantarlarda etiket ve üretim bilgilerini kontrol etmek, yağışlı ve ılık mevsimlerde mantar tüketimine ekstra dikkat etmek gerekir. Mantar, güvenilir, bilinen yerlerden firmalardan alınmalıdır.'
