Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılı ekim ayına ilişkin reel efektif döviz kuru (REK) endeksi verilerini yayımladı. Açıklanan rakamlara göre Türk lirasının fiyat değişimleri dikkate alınarak hesaplanan reel değeri, ekim ayında bir önceki aya kıyasla yükseldi. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru endeksi 2,66 puanlık artışla 107,76 seviyesine ulaştı.
Hatay'da döviz piyasasını yakından takip eden vatandaşları ve ekonomik gelişmeleri izleyen işletmeleri de ilgilendiren veriler, Türk lirasının reel değerindeki değişimi ortaya koydu. Eylül ayında 105,10 seviyesinde bulunan TÜFE bazlı endeks, ekimde 107,76'ya yükselirken Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı endekste de artış kaydedildi.
Merkez Bankasının değerlendirmesinde döviz kurlarındaki hareketlilik, Türkiye'deki enflasyon ve dış ticaret yapılan ülkelerdeki fiyat değişimlerinin endeks üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Türk Lirasının Reel Değeri Ekim Ayında Yükseldi
TCMB tarafından açıklanan verilere göre 2025=100 bazlı TÜFE esaslı reel efektif döviz kuru endeksi, ekim ayında bir önceki aya göre 2,66 puan artarak 107,76 oldu.
Eylül ayında 105,10 olarak kaydedilen endekste ekim ayında yaşanan yükseliş, Türk lirasının enflasyon etkisinden arındırılmış reel değerinde artış olduğunu gösterdi.
Reel efektif döviz kuru, Türk lirasının Türkiye'nin dış ticaret yaptığı ülkelerin para birimleri karşısındaki değerini, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi değişimlerini de dikkate alarak ölçüyor.
Bu nedenle endeksteki artış, dolar veya euronun Türk lirası karşısında doğrudan gerilediği anlamına gelmiyor. Gösterge, nominal döviz kurlarının yanı sıra Türkiye'deki ve diğer ülkelerdeki enflasyon gelişmelerinden de etkileniyor.
Üretici Fiyatlarına Göre Endeks 102,90'a Çıktı
Ekim ayında yalnızca TÜFE bazlı endekste değil, üretici fiyatları dikkate alınarak hesaplanan reel efektif döviz kuru endeksinde de yükseliş yaşandı.
Merkez Bankası verilerine göre Yİ-ÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi, bir önceki aya kıyasla 1,67 puan artarak 102,90 seviyesine ulaştı.
Böylece tüketici ve üretici fiyatları üzerinden hesaplanan iki ayrı göstergede de Türk lirasının reel değerinde artış kaydedildi.
TÜFE ve Yİ-ÜFE bazlı endeksler, farklı fiyat göstergeleri kullanılarak hesaplandığından aynı dönemde farklı seviyelerde ve değişim oranlarında gerçekleşebiliyor.
Türk Lirası Geçen Yıla Göre De Değer Kazandı
TCMB'nin açıkladığı veriler, Türk lirasının reel değerinde yıllık bazda da artış yaşandığını ortaya koydu.
Geçen yılın aynı dönemine kıyasla TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi 7,79 puan yükseldi.
Yİ-ÜFE bazlı endekste ise yıllık artış 2,58 puan olarak kaydedildi.
Bu sonuçlar, Türk lirasının hem tüketici hem de üretici fiyatları esas alınarak hesaplanan reel değerinin geçen yılın ekim ayına göre yükseldiğini gösterdi.
Dolar Ve Eurodaki Değişim Endeksi Nasıl Etkiledi?
Merkez Bankası, reel efektif döviz kuru endeksindeki değişime etki eden unsurlara ilişkin değerlendirmesini de paylaştı.
TCMB'nin açıklamasına göre ekim ayında Türk lirası karşısında doların ortalama değeri yüzde 1,63 arttı. Euro ise aynı dönemde Türk lirası karşısında ortalama yüzde 1,07 değer kaybetti.
Aynı dönemde Türkiye'de TÜFE aylık yüzde 2,58, Yİ-ÜFE ise yüzde 1,65 arttı.
Merkez Bankasının değerlendirmesinde şu ifadelere yer verildi:
"TÜFE bazlı REK endeksine etki eden bileşenler incelendiğinde, Türk lirası karşısında, bir önceki aya göre dolar ortalama yüzde 1,63 değer kazanırken avro ortalama yüzde 1,07 değer kaybetti. TÜFE ise bir önceki aya göre yüzde 2,58 artarken, Yİ-ÜFE yüzde 1,65 arttı."
Enflasyon Ve Kur Sepetindeki Değişim Etkili Oldu
Merkez Bankası, ekim ayında reel efektif döviz kuru endeksinde yaşanan artışın nedenlerini de değerlendirdi.
Açıklamada, Türkiye'deki tüketici fiyatlarının değişimi ile nominal kur sepetindeki hareketlerin endeksin yükselmesine katkı sağladığı belirtildi.
Buna karşılık dünya TÜFE sepetindeki değişimin endeksi azaltıcı yönde etkilediği kaydedildi.
Böylece ekim ayında döviz kurlarında farklı yönlerde hareketler görülmesine rağmen fiyat düzeylerindeki değişimlerin etkisiyle Türk lirasının reel değerinde artış gerçekleşti.
Hatay'da Döviz Piyasasını Takip Edenleri De İlgilendiriyor
Merkez Bankasının ekim ayına ilişkin açıkladığı veriler, Hatay'da döviz kurlarını ve ekonomik gelişmeleri takip eden vatandaşlar açısından da önem taşıyor.
Özellikle dış ticaret, sanayi ve ithalat-ihracat faaliyetleri bakımından reel efektif döviz kuru endeksi, Türk lirasının uluslararası piyasalardaki göreli değerini değerlendirmek için kullanılan göstergeler arasında bulunuyor.
Ancak endeksteki yükseliş, Hatay'da dolar veya euro fiyatlarının aynı oranda düştüğü ya da döviz piyasasında doğrudan bir fiyat değişikliği yaşandığı anlamına gelmiyor.
