IBAN üzerinden para transferi yapan milyonlarca vatandaşı ilgilendiren önemli bir hukuki ayrıntı yeniden gündeme geldi. Sosyal medyada “Yargıtay’dan açıklamasız para transferine karşı yeni uyarı” şeklinde yayılan paylaşımlar vatandaşlarda merak uyandırdı.
Yapılan incelemeye göre Yargıtay tarafından yeni yayımlanmış özel bir uyarı veya yeni getirilmiş bir ceza bulunmuyor. Ancak yüksek mahkemenin geçmişten bu yana verdiği çeşitli kararlarda, banka yoluyla gerçekleştirilen açıklamasız para transferlerinin hukuki niteliğine dikkat çekiliyor.
Açıklamasız Para “Borç Ödemesi” Sayılabilir
Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımında havale, EFT ve benzeri para transferleri birer ödeme aracı olarak kabul ediliyor. Transferin açıklama kısmında paranın hangi amaçla gönderildiği belirtilmemişse, gönderilen tutarın mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla aktarıldığı yönünde karine oluşabiliyor.
Örneğin bir kişi arkadaşına borç vermek amacıyla para gönderir ancak açıklama bölümüne “borç” veya “ödünç para” yazmazsa, daha sonra parasını geri istediğinde bu paranın borç olarak verildiğini ayrıca kanıtlamak zorunda kalabilir.
Nitekim Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2017/4353 esas ve 2019/12061 karar sayılı dosyasına konu olayda da açıklamasız gönderilen paranın borç olarak verildiğini ileri süren tarafın, bu iddiasını ispatlaması gerektiği değerlendirilmiştir. Benzer yaklaşım daha yeni Yargıtay kararlarında da sürdürülmektedir.
Para Otomatik Olarak Karşı Tarafın Olmuyor
Sosyal medyadaki “Açıklama yazılmazsa para karşı tarafın olur” veya “Gönderdiğiniz parayı geri alamazsınız” ifadeleri gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
Açıklama bölümünün boş olması, paranın kesin olarak geri alınamayacağı anlamına gelmiyor. Mesajlar, sözleşmeler, tanık anlatımları ve diğer belgelerle paranın gönderilme amacı kanıtlanabilir. Ancak açıklama yazılması, olası bir uyuşmazlıkta göndericinin elini güçlendirebilir.
Açıklamaya Ne Yazılmalı?
Vatandaşların para gönderirken işlemin amacını açık ve somut biçimde belirtmesi öneriliyor. Açıklama bölümüne ödemenin niteliğine göre şu ifadeler yazılabilir:
- “Eylül 2026 kira bedeli”
- “10 Eylül 2026 tarihli borç ödemesi”
- “Geri ödenmek üzere borç para”
- “Araç satış bedeli”
- “Ürün sipariş bedeli”
- “Aidat ödemesi”
- “Düğün hediyesi”
- “Fatura numaralı hizmet bedeli”
Özellikle borç verme, kira, kapora, araç veya taşınmaz alımı gibi yüksek tutarlı işlemlerde yalnızca banka açıklamasına güvenilmemesi; sözleşme, mesaj ve dekontların da saklanması gerekiyor.
Yeni Bir Ceza veya Yargıtay Düzenlemesi Yok
Dolaşıma giren iddiada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bunun yeni alınmış genel bir Yargıtay kararı veya vatandaşlara yönelik resmî bir duyuru olmadığıdır. Konu, Yargıtay’ın uzun süredir uyguladığı “havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı” yönündeki hukuki değerlendirmelerin yeniden gündeme taşınmasından ibarettir. Örneğin Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/4305 esas, 2023/1080 karar sayılı kararında da aynı yaklaşım görülmektedir.
