İsrail'de seçmenler, 27 Ekim Salı günü yapılacak genel seçimlerde yeni parlamento üyelerini belirlemek üzere oy kullanacak. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümetin dört yıllık görev döneminin ardından gerçekleştirilecek seçimlerde, İsrail Meclisinin 26. döneminde görev yapacak 120 milletvekili belirlenecek.
Seçimler, İsrail'in Gazze Şeridi'nde büyük yıkıma yol açan saldırıları, Lübnan'ın güneyindeki işgali ve ABD ile birlikte İran'a karşı başlattığı savaşın ardından yapılacak ilk genel seçim olma özelliğini taşıyor.
7,3 Milyon Seçmen Sandık Başına Gidecek
İsrail Merkez Seçim Komitesinin verilerine göre ülkede 7,3 milyon kişi oy kullanma hakkına sahip bulunuyor.
Seçimler için ülke genelinde 12 bin 18 seçim istasyonunda yaklaşık 18 bin sandık kurulacak. Seçimlerde 100 bin personel görevlendirilirken güvenlik amacıyla seçim istasyonlarına 15 bin kamera yerleştirildiği açıklandı.
Seçim organizasyonu için 690 milyon şekel, yaklaşık 220 milyon dolar bütçe ayrıldı.
Oy verme işlemleri yerel saatle 07.00'de başlayacak ve 22.00'de sona erecek. Sandıkların kapanış saatinde seçim merkezlerinde bekleyen seçmenler de oylarını kullanabilecek.
37 Parti 120 Sandalye İçin Yarışacak
İsrail'de ülkenin tamamının tek seçim bölgesi kabul edildiği nispi temsil sistemi uygulanıyor. Seçmenler milletvekili adaylarına değil, siyasi partilerin listelerine oy veriyor.
Seçimlerde toplam 37 parti ve liste yarışacak. Partilerin 120 sandalyeli Meclise girebilmesi için yüzde 3,25'lik seçim barajını aşması gerekiyor.
Seçim barajını geçemeyen partilerin oyları sandalye dağılımına dahil edilmiyor. Milletvekilleri dört yıllık görev süresi için seçiliyor.
Filistinlilerin Oy Kullanma Durumu
İsrail vatandaşlığına sahip yaklaşık 1,2 milyon Filistinli de genel seçimlerde oy kullanma hakkına sahip bulunuyor. Bu nüfusun ülke toplam nüfusunun yaklaşık yüzde 21'ini oluşturduğu belirtiliyor.
İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yaşayan 750 binden fazla İsrailli yerleşimci de seçimlerde oy kullanabiliyor.
Buna karşılık Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde yaşayan, İsrail vatandaşlığı bulunmayan yaklaşık 6 milyon Filistinli seçimlere katılamıyor.
İsrail dışında yaşayan vatandaşların büyük bölümü ise yurt dışından oy kullanamıyor. Diplomatlar ve belirli devlet temsilcileri bu uygulamanın dışında tutuluyor.
Öte yandan İsrail ordusunun bulunduğu bölgelerde askerler için oy verme işlemleri 20 Ekim'de başladı.
Netanyahu Ve Muhalefet Partileri Yarışıyor
Seçimlerde Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon ile muhalefet partileri arasındaki mücadele öne çıkıyor.
Netanyahu'nun liderliğindeki blokta Dini Siyonizm Partisi, Yahudi Gücü Partisi, Şas Partisi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ve İsrail Halkı Partisi yer alıyor.
Muhalefet cephesinde ise eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un liderliğindeki Yashar Partisi ile Naftali Bennett ve Yair Lapid'in liderliğindeki Beyahad Partisi, İsrail Evimiz ve Demokratlar Partisi bulunuyor.
Kaynakta aktarılan kamuoyu yoklamaları, her iki bloğun da tek başına Meclis çoğunluğuna ulaşmakta zorlanabileceğine işaret ediyor.
Eski Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Benny Gantz'ın liderliğindeki Mavi-Beyaz Partisi ise seçim yarışından çekildi.
Filistinli Seçmenleri İki Liste Temsil Ediyor
İsrail vatandaşı Filistinliler seçimlerde Ortak Liste ve Birleşik Arap Listesi (Raam) tarafından temsil ediliyor.
Hadaş, Taal ve Beled partilerinin oluşturduğu Ortak Liste'nin liderliğini Yusuf Caberin üstlenirken Raam Partisi'nin başında Mansur Abbas bulunuyor.
Raam Partisi, 2021 seçimlerinin ardından dört milletvekiliyle Bennett-Lapid hükümetinin kurulmasına destek vermişti.
Seçim sonrasında ortaya çıkacak sandalye dağılımına bağlı olarak Filistinli seçmenleri temsil eden partilerin koalisyon görüşmelerinde önem kazanabileceği değerlendiriliyor.
İsrail'de Hükümet Nasıl Kurulacak?
Seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Meclise giren siyasi partilerin temsilcileriyle görüşerek başbakan adayı önerilerini alacak.
Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma görevini mutlaka en fazla oyu alan partinin liderine vermek zorunda değil. Görevlendirmede, 120 sandalyeli Mecliste en az 61 milletvekilinin desteğini sağlayabilecek isim esas alınıyor.
Hükümeti kurmakla görevlendirilen lidere ilk aşamada 28 gün süre tanınıyor. Gerekli görülmesi halinde bu süre 14 gün daha uzatılabiliyor.
Koalisyon Kurulamazsa Ne Olacak?
İlk görevlendirilen liderin hükümeti kuramaması durumunda Cumhurbaşkanı, Meclis içinden başka bir ismi görevlendirebiliyor. Bu kişiye 28 günlük süre veriliyor.
Bu aşamada da hükümet kurulamazsa Meclis üyelerinin 61 milletvekilinin imzasıyla bir başbakan adayı belirleyebilmesi için 21 günlük süreç başlıyor.
Yeterli desteği sağlayan adayın hükümeti kurması için iki haftalık süre tanınıyor. Sürecin başarısızlıkla sonuçlanması halinde Meclis feshedilerek yeniden seçime gidiliyor.
Yeni hükümet kuruluncaya kadar mevcut başbakan geçici olarak görevini sürdürüyor. Koalisyon görüşmelerinde anlaşmaya varılması halinde oluşturulan kabinenin Meclisten güvenoyu almasıyla yeni hükümet resmen göreve başlıyor.
