Libya'nın doğusundaki Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 27 Kasım 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatına ilişkin tutumunu değiştirdi. Meclis, 20 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirdiği oylamada anlaşmayı oy birliğiyle kabul etti.
Kararla birlikte Libya Temsilciler Meclisinin Ocak 2020'de aldığı ret ve Türkiye ile siyasi ilişkileri kesme kararları da kaldırıldı. Libya'nın doğusu ve batısındaki siyasi yönetimlerin mutabakat konusunda benzer tutum sergilemesi dikkat çekerken gelişme, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Libya Meclisi Altı Yıl Sonra Kararını Değiştirdi
Türkiye ile Libya'nın batısındaki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti, 27 Kasım 2019'da deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat imzalamıştı.
İki ülkenin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarına ilişkin koordinatları belirleyen anlaşma, 8 Aralık 2019'da yürürlüğe girmiş ve 11 Aralık'ta Birleşmiş Milletlere tescil edilmişti.
Ancak Bingazi merkezli Libya Temsilciler Meclisi, Ocak 2020'de hem deniz yetki mutabakatını hem de Türkiye ile yapılan güvenlik ve askeri işbirliği anlaşmasını reddetmişti.
Meclis Sözcüsü Abdullah Bliheg, 20 Ekim'deki oylamanın ardından milletvekillerinin deniz yetki mutabakatını oy birliğiyle kabul ettiğini ve önceki ret kararlarının iptal edildiğini duyurdu.
Türkiye İle Libya Arasındaki İlişkilerde Yeni Adım
Libya Temsilciler Meclisinin karar değişikliği, Türkiye'nin ülkenin doğusundaki siyasi ve askeri aktörlerle son yıllarda geliştirdiği ilişkilerle birlikte değerlendiriliyor.
Reuters'a konuşan Libyalı araştırmacı Anas el-Gomati, kararı Ankara ile Bingazi arasındaki yakınlaşmanın göstergesi olarak yorumladı.
El-Gomati, Libya Temsilciler Meclisi Başkanlığında 6 Ekim'de yaşanan değişimin mutabakatın onaylanmasını kolaylaştırdığını değerlendirdi.
Libya'nın doğusunda etkili askeri güçlerin komutan yardımcısı Saddam Hafter de anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. Hafter, mutabakatın Libya'nın Akdeniz'deki haklarını ve ekonomik çıkarlarını koruyacağını savunarak Türkiye ile yatırım ve işbirliği olanaklarını genişletebileceğini belirtti.
Libya: Egemenlik Haklarımız Kapsamında Bir Karar
Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Salihin Abdunnebi, mutabakatın ülkesinin egemenlik hakları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Abdunnebi, 21 Ekim'de Bingazi'de İtalya'nın Libya Başkonsolosu Filippo Colombo ile yaptığı görüşmede anlaşmanın diğer ülkelerin çıkarlarına zarar vermediğini savundu.
Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti ve Devlet Yüksek Konseyi de Meclisin kararını olumlu karşıladı.
Bununla birlikte Libya'daki siyasi ve kurumsal bölünme devam ediyor. Ülkede Aralık 2021'den bu yana ertelenen genel seçimlerin gerçekleştirilmesi ve yönetim birliğinin sağlanması konusunda henüz uzlaşma sağlanamadı.
Ankara Kararı Memnuniyetle Karşıladı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 21 Ekim'de AK Parti TBMM Grup Toplantısı'nda yaptığı konuşmada Libya Temsilciler Meclisinin kararını memnuniyetle karşıladığını belirtti.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Abdunnebi ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde karardan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Türkiye, 2019'dan bu yana mutabakatın Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını koruduğunu savunuyor.
Ankara, Türkiye ile Libya'nın karşılıklı kıyılara sahip olduğunu ve iki ülke arasında deniz sınırı belirlenmesinin uluslararası hukuka uygun olduğunu ileri sürüyor.
Yunanistan, Mısır Ve Avrupa Birliği Karşı Çıktı
Libya Meclisinin kararına Yunanistan, Mısır ve Avrupa Birliğinden itiraz geldi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Türkiye ile Libya arasında belirlenen deniz sınırının Girit başta olmak üzere Yunan adalarının deniz yetki alanlarını dikkate almadığını savundu.
Atina yönetimi, anlaşmayı tanımadığını yineleyerek Türkiye ile Libya'nın deniz yetki alanlarını sınırlandırmaya esas oluşturacak karşılıklı veya bitişik kıyılara sahip olmadığını ileri sürdü.
Mısır Dışişleri Bakanlığı da 21 Ekim'de yaptığı açıklamada mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve Mısır'ın münhasır ekonomik bölgesi ile kıta sahanlığındaki haklarını ihlal ettiğini savundu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa ise ortak açıklamalarında karardan duydukları üzüntüyü dile getirerek mutabakatın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiği yönündeki görüşlerini yineledi.
Doğu Akdeniz'deki Enerji Kaynakları Neden Önemli?
Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki mutabakatı, Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölgeler ve enerji kaynakları üzerindeki anlaşmazlıklarla doğrudan bağlantılı bulunuyor.
Bölgede petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinin yürütüleceği deniz alanlarının sınırlandırılması, ülkeler arasındaki temel anlaşmazlık konularından birini oluşturuyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin Eylül 2025 tarihli raporuna göre Mısır açıklarındaki Zohr ile İsrail açıklarındaki Leviathan ve Tamar sahalarında doğal gaz üretimi sürüyor. Kıbrıs Cumhuriyeti açıklarında da çeşitli doğal gaz yatakları bulunuyor.
Bölgede daha önce farklı ülkeler arasında deniz yetki alanlarına ilişkin anlaşmalar da imzalandı. Kıbrıs Cumhuriyeti ile Mısır 2003'te, Yunanistan ile Mısır ise 2020'de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına yönelik anlaşmalar yaptı.
Türkiye, bu anlaşmaların bazı hükümlerinin kendi kıta sahanlığı haklarıyla ve Kıbrıslı Türklerin haklarıyla çeliştiğini savunuyor.
Libya'nın Kararı Doğu Akdeniz'de Neleri Değiştirebilir?
Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim'deki kararı, Türkiye ile 2019'da imzalanan mutabakata Libya'nın doğusundan yöneltilen siyasi itirazı ortadan kaldırdı.
Bu gelişme, Ankara ile Bingazi arasındaki ilişkilerin ilerlemesi açısından yeni bir adım olarak değerlendirilirken mutabakatın bölgesel düzeyde kabul gördüğü anlamına gelmiyor.
Yunanistan, Mısır ve Avrupa Birliği anlaşmaya yönelik itirazlarını sürdürüyor. Dolayısıyla Libya Meclisinin onayı, Doğu Akdeniz'deki deniz sınırlarına ilişkin hukuki ve diplomatik anlaşmazlıkları sona erdirmiyor.
Bundan sonraki süreçte Libya'daki siyasi kurumların mutabakatı nasıl uygulayacağı, Türkiye ile Libya arasındaki işbirliğinin hangi alanlarda gelişeceği ve bölge ülkelerinin diplomatik girişimleri belirleyici olacak.
