İstanbul’un Maltepe ilçesi Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta bulunan yedi katlı binanın ilk üç katı, 8 Ekim sabahı henüz belirlenemeyen nedenle çöktü. Bölgeye arama kurtarma ve sağlık ekipleri sevk edilirken, üst katlarda mahsur kalanlar tahliye edildi.
Olay, 6 Şubat depremlerinin ağır yıkıma yol açtığı Hatay açısından da yapı güvenliğine ilişkin önemli bir soruyu gündeme taşıyor: Depremden sonra ayakta kalan bir binanın mevcut güvenliği nasıl belirlenmeli?
Dış görünüş, güvenlik raporunun yerini tutmuyor
Bir binanın dışarıdan düzgün görünmesi ya da depremde yıkılmamış olması, gelecekteki deprem performansını tek başına ortaya koymuyor. İnşaat Mühendisleri Odasının bilgilendirmesine göre deprem sonrası hasar tespiti, yaşanan depremin yapıda oluşturduğu hasarı belirlemeye yönelik gözlemsel bir inceleme. Bu işlem, binanın olası yeni bir depremde nasıl davranacağını belirleyen kapsamlı analizle aynı değil.
Bu nedenle “hasarsız” veya “az hasarlı” kaydı ile “depreme dayanıklılığı ayrıntılı olarak incelenmiş bina” ifadelerinin birbirine karıştırılmaması gerekiyor. Aynı şekilde, dış cephede görülen bozulmalardan hareketle bir yapının taşıyıcı sistemi hakkında kesin hüküm verilemiyor.
Hatay’da yanıt bekleyen sorular
Hatay’da deprem sonrası kullanılmaya devam edilen yapıların güncel durumuna ilişkin kamuoyunun bilgilendirilmesi önem taşıyor. Hasar kaydı bulunan ve kullanımda olan binalarda gerekli onarımlar tamamlandı mı? Güçlendirme gereken yapılarda işlemler projeli ve denetimli biçimde yürütüldü mü? Sonradan oluşan hasar şikâyetleri üzerine yeniden inceleme yapılıyor mu?
Bu soruların yanıtı, bina bazında teknik incelemeler ve ilgili kurumların kayıtlarıyla ortaya konulabilir. Hatay’da bugün güvensiz olduğu halde içinde yaşanan binaların bulunup bulunmadığı ve varsa sayıları konusunda, bu haber kapsamında doğrulanmış güncel bir veri bulunmuyor.
Hasar tespiti ile performans analizi farklı
İnşaat Mühendisleri Odası, deprem performans analizini bir binanın farklı deprem senaryoları karşısındaki davranışını ayrıntılı biçimde değerlendiren yöntem olarak açıklıyor. Yapının durumuna göre güçlendirme veya yeniden yapım seçenekleri değerlendirilebiliyor. İMO Hatay Şubesinin internet sitesinde de mevcut yapıların değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi alanında çalışan mühendis ve firmalara ilişkin liste yer alıyor.
Maltepe’deki çökmenin nedeni teknik incelemelerle belirlenecek. Hatay açısından ise araştırılması gereken konu açık: Kullanılmaya devam edilen binaların güvenliği, görünüşe ve varsayımlara değil, güncel teknik değerlendirmelere dayanıyor mu?
