Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücü kaybı yaşayan sigortalılara mevcut mevzuat kapsamında yaş şartı aranmadan emeklilik imkânı sağlıyor. Ancak bu haktan yararlanabilmek için sağlık durumunun yanı sıra prim ödeme ve sigortalılık süresi koşullarının da karşılanması gerekiyor.
Özellikle 4A (SSK) ve 4B (Bağ-Kur) kapsamında çalışan vatandaşların araştırdığı malulen emeklilik ile engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığı, farklı koşullara dayanıyor.
Emeklilik hakkının belirlenmesinde yalnızca hastaneden alınan engellilik raporu yeterli olmuyor. Çalışma gücü kaybının SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
1800 Gün Primle Kimler Emekli Olabilir?
Malulen emeklilikte temel koşullardan biri, sigortalının çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiğinin SGK tarafından belirlenmesi.
Genel kurala göre malulen emeklilik için en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1800 prim günü aranıyor.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu belirlenen sigortalılarda ise 10 yıllık sigortalılık süresi şartı uygulanmıyor. Bu kişiler, diğer yasal koşulları da karşılamaları hâlinde 1800 prim günüyle malulen emeklilik hakkından yararlanabiliyor.
Maluliyete neden olan sağlık sorununun sigortalı çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkmış olması da değerlendirmede önem taşıyor.
Engellilik Nedeniyle Erken Emeklilik Şartları Neler?
Engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığında çalışma gücü kaybı oranına ve sigorta başlangıç tarihine göre farklı koşullar uygulanıyor.
5510 sayılı Kanun kapsamında belirtilen temel şartlar şöyle:
-
Yüzde 40-49 çalışma gücü kaybı: 18 yıl sigortalılık ve 4680 prim günü.
-
Yüzde 50-59 çalışma gücü kaybı: 16 yıl sigortalılık ve 4320 prim günü.
-
İşe girişte malul durumda olanlar: İlgili koşullar kapsamında 15 yıl sigortalılık ve 3960 prim günü.
Sigorta başlangıç tarihine bağlı geçiş hükümleri nedeniyle bazı çalışanlar için farklı prim ve sigortalılık süreleri geçerli olabiliyor.
Malulen Emeklilik İle Engelli Emekliliği Arasındaki Fark Ne?
Malulen emeklilikte çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması ve genel olarak 1800 prim günüyle 10 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanması gerekiyor.
Engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığında ise çalışma gücü kaybı oranına göre daha uzun sigortalılık süreleri ve farklı prim günleri aranıyor.
Her iki uygulamada da emeklilik hakkı, sigortalının sağlık durumu ve sigorta geçmişi dikkate alınarak belirleniyor.
2025 Yılında Engelli Emekliliğinde Ne Değişti?
15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle engelli vergi indirimi belgesine dayanılarak yeni yaşlılık aylığı bağlanması uygulamasına son verildi.
Yeni başvurularda SGK'nın çalışma gücü kaybına ilişkin değerlendirmesi esas alınmaya başlandı.
Bu nedenle başvuru yapacak sigortalıların yalnızca engellilik raporuna değil, SGK tarafından yapılacak sağlık kurulu değerlendirmesine de dikkat etmesi gerekiyor.
SGK Erken Emeklilik Başvurusu Nasıl Yapılır?
Malulen emeklilik ve engellilik nedeniyle erken yaşlılık aylığı başvuruları, sosyal güvenlik il müdürlükleri veya sosyal güvenlik merkezleri üzerinden gerçekleştiriliyor.
Başvurunun ardından SGK, sağlık kurulu raporlarını ve sigortalının prim kayıtlarını inceleyerek emeklilik koşullarının karşılanıp karşılanmadığını değerlendiriyor.
Malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalı çalışmanın sona erdirilmesi gibi diğer yasal şartların da yerine getirilmesi gerekiyor.
1800 Prim Günü Tek Başına Emeklilik İçin Yeterli Mi?
1800 prim günü, her sigortalıya doğrudan emeklilik hakkı sağlamıyor. Bu koşul, malulen emeklilik kapsamında ve gerekli sağlık değerlendirmeleriyle birlikte uygulanıyor.
Emeklilik hakkı, sigortalının çalışma gücü kaybı oranı, sigorta başlangıç tarihi, prim gün sayısı ve SGK'nın değerlendirmesine göre belirleniyor.
