BRÜKSEL/İSTANBUL (AA) - Von der Leyen, Strazburg'da toplanan Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurulunda yıllık 'Birliğin Durumu' konuşmasında Filistin'deki duruma değindi.
Avrupa halkının 'Gazze'deki derin acı ve Batı Şeria'da dizginlenemeyen yerleşimci şiddeti'nden derinden etkilendiğini vurgulayan von der Leyen, 'İsrail hükümetinin yasa dışı E1 yerleşim projesini ilerletme kararı kabul edilemez.' dedi.
Von der Leyen, Komisyonun İsrail'in eylemlerine karşı harekete geçmemesi nedeniyle kendisine yöneltilen eleştirilere yanıt niteliğinde şunları kaydetti:
'Geçen yıl, bir dizi tedbir önererek Avrupa'yı harekete geçmeye çağırmıştım. Üye ülkelerin ortak tepki için gerekli çoğunluğu sağlayamaması, pek çok Avrupalı için üzüntü vericidir. Bazı üye devletler harekete geçti, diğerleri de bunu yapmayı değerlendiriyor. Avrupa bölündüğünde, olayların gidişatını değiştiremez.'
AB Komisyonu Başkanı, 'İki devletli çözüm umudunu canlı tutmak, Avrupa'nın üstlendiği bir roldür.' mesajını verdi.
Von der Leyen'e yönelik eleştirilerVon der Leyen ve AB Komisyonu, İsrail'in Gazze'deki soykırımı 3. yılına yaklaşırken İsrail'e karşı yeterli ve etkili adımları atmamakla eleştiriliyor.
Eleştiriler özellikle AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınmaması, İsrailli yetkililere yaptırım uygulanmaması ve İsrail üzerinde yeterli siyasi baskı kurulmaması üzerinde yoğunlaşıyor.
Son olarak, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimleriyle AB arasındaki ticaretin yasaklanmasına yönelik Birlik çapında tedbir alınmaması ve 8 üye ülkenin bu konuda tek başına hareket etme kararı alması da eleştirilerin odağında yer aldı.
AB kurumlarında çalışan binlerce personelin yanı sıra Avrupa Parlamentosundaki bazı siyasi gruplar da Birliği, Gazze konusunda etkisiz ve tutarsız kalmakla suçluyor.
Von der Leyen, Kanada'ya AB'nin ilk 'ortak üyesi' olması teklifinde bulunduVon der Leyen, konuşmasında AB ve Kanada arasındaki ilişkilere değindi.
Kanada Başbakanı Mark Carney'nin de katıldığı oturumda, kendisinin varlığının, Avrupa ile Kanada halkları arasındaki kalıcı dostluğun simgesi olduğunu ifade eden von der Leyen, AB ile Kanada arasındaki Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) sayesinde mal ticaretinin 10 yıldan kısa sürede yüzde 75 arttığına dikkati çekti.
Ursula von der Leyen, tarafların yapay zeka, iklim değişikliği, Arktik, jeopolitik, savunma, kritik ham maddeler ve tedarik zincirleri gibi konularda ortak bir yaklaşıma sahip olduğunu kaydetti.
AB ile Kanada arasında ortak refah ve ekonomik güvenlik alanı oluşturulmasını, akıllı üretim ve teknoloji ittifakı kurulmasını, savunma sanayisi altyapılarının bütünleştirilmesini ve Arktik'in ortak bir amiral proje haline getirilmesini hedeflediklerini aktaran von der Leyen, enerji, kritik mineraller, bataryalar, yapay zeka, kuantum, siber güvenlik ve ekonomik güvenlik alanlarında da işbirliğini ilerletmek istediklerini belirtti.
Von der Leyen, Carney'e hitap ederek, 'Bu nedenle Kanada'nın Avrupa Birliği'nin ilk ortak üyesi olmasının kapısını açmak için sizinle çalışmak istiyorum.' ifadesini kullandı.
Von der Leyen'den çocukların sosyal medya kullanımına yaş düzenlemesi önerisi
Von der Leyen, AB Komisyonunun yarın sunacağı 'AB Çocuk Yasası'na da değindi.
Sosyal medya kullanımının çocuklar üzerindeki etkisini belirlemek için özel uzman heyeti topladıklarını, Avustralya gibi ülkelerin bu konudaki politikalarını incelediklerini aktaran von der Leyen, artık Avrupa'nın da harekete geçme zamanı geldiğini söyledi.
Von der Leyen, her yaş grubunun kendine has özellikleri olduğunu, bu yüzden kademeli ve duruma göre farklılaşan bir yaklaşım izleyeceklerini belirterek, şunları kaydetti:
'Özetle 13 yaşın altındakiler için sosyal medya kullanımı olmayacak. 15 yaşın altındakiler için kişisel hesap açılmasına izin verilmeyecek. Bu, 13-15 yaş arasındakilerin yalnızca ebeveynler veya vasiler tarafından oluşturulup denetlenen, özellikleri sınırlandırılmış ve günlük kullanım süresi bir saatle kısıtlanmış 'mini hesaplar' kullanabileceği anlamına geliyor. 15-18 yaş aralığında ise platformlar için güvenli tasarım zorunlu hale getirilecek.'
Platformların bağımlılık yapıcı özelliklerini ve çocukların giderek daha aşırı içeriklere maruz kalmasını kabul etmek zorunda olmadıklarını vurgulayan von der Leyen, 'Artık platformlar bize güvenli olduklarını kanıtlamak zorunda kalacak çünkü mesele çocuklarımızın sosyal medyaya erişimi değil, sosyal medyanın çocuklarımıza ne zaman ve nasıl erişmesine izin vereceğimizdir.' dedi.
AB Komisyonu tarafından yetkilendirilen 'Çocukların Çevrim İçi Güvenliğine İlişkin Özel Uzman Heyeti', 13 yaş altındaki çocukların 'sosyal medya plus' olarak tanımlanan platformlara erişimi için AB genelinde uyumlu bir yaş sınırı getirilmesi tavsiyesinde bulunmuştu.
Von der Leyen'den Avrupa savunması için '4. madde' mekanizması önerisiVon der Leyen, Avrupa'nın savunması, Ukrayna'ya destek, genişleme, düzensiz göç, kadın hakları, orman yangınları ile su ve gıda güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Avrupa'ya yönelik güvenlik tehditlerinin giderek arttığını belirten von der Leyen, 'Daha bu hafta Litvanya, Danimarka ve Polonya'da buna şahit olduk. Leipzig'deki insansız hava aracı saldırısı girişimi de bunun bir başka kanıtı.' dedi.
Von der Leyen, söz konusu olayın 'Avrupa topraklarında Rus ajanlar tarafından askeri nitelikte malzemeler kullanılarak gerçekleştirildiğini' belirterek bunun, yalnızca bir üye ülkeyi değil, AB'nin tamamını hedef alan bir saldırı olduğunu söyledi.
Tehdit seviyesi yükseldikçe Avrupa'nın hazırlık düzeyinin de artırılması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile 'yeni Avrupa güvenlik stratejisini' sunacaklarını duyurdu.
Von der Leyen, NATO ile yürütülen çalışmaların güçlendirildiğini ancak AB kurumları ile karar alma süreçlerinin 'yeni gerçekliğe ayak uyduramadığını' dile getirerek, mevcut sistemlerin farklı bir dünya için tasarlandığını belirtti.
Avrupa'nın hibrit saldırılara karşı kendi önlem planına ihtiyaç duyduğunun altını çizen von der Leyen, 'Başka bir deyişle, NATO'nun 4. maddesini destekleyecek bir mekanizmaya ihtiyacımız var. Bence artık Avrupa'nın kendi 4. maddesini, yani bir acil durum güvenlik protokolünü oluşturmasının zamanı geldi.' ifadelerini kullandı.
Von der Leyen, bir üye ülke tarafından devreye sokulabilecek mekanizma kapsamında tüm üyelerin bir araya gelerek Avrupa çapındaki müdahaleyi koordine etmesi, gerilimin tırmanmasını önlemesi ve saldırının etkisini hafifletmesi gerektiğini kaydetti.
'Avrupa Güvenlik Konseyi'Uzun süredir Kanada, Ukrayna, İngiltere ve Norveç gibi ortakların da dahil olacağı, Avrupa'nın güvenliğine odaklanan bir platform kurulmasının tartışıldığını aktaran von der Leyen, mevcut risklerin niteliği ve boyutu nedeniyle bu konunun daha acil hale geldiğini belirtti.
Von der Leyen, 'Avrupa Güvenlik Konseyi' fikrini hayata geçirmek için çalışacaklarını bildirdi.
Avrupa'nın kendini savunma konusunda her zamankinden daha güçlü olduğunu savunan von der Leyen, kıtanın güvenliğini sağlamaya yönelik yaklaşımının köklü biçimde değiştirildiğini söyledi.
Von der Leyen, Avrupa'nın savunma harcamalarının son 5 yılda yaklaşık yüzde 80 arttığına dikkati çekerek üye ülkelerin tehditler karşısında birbirine destek verdiğini ifade etti.
Geleceği ve Avrupa'nın özgürlüğü için mücadele eden Ukrayna'nın yanında durulmasının bunun bir örneği olduğunu dile getiren von der Leyen, Grönland tehdit edildiğinde de dayanışma gösterildiğini söyledi.
Von der Leyen, insansız hava araçları, hibrit saldırılar ve dezenformasyon faaliyetleriyle Avrupa demokrasilerinin hedef alınması karşısında da ortak tutum sergilendiğini kaydetti.
Savunmada 'yeni Avrupa stratejik destekleyiciler aracı'Von der Leyen, Ukrayna'daki savaşın hava füze savunma sistemleri, nakliye, havada yakıt ikmali, uzay ve siber alanları gibi 'stratejik destekleyicilerin' önemini kanıtladığını vurguladı.
Bu destekleyicilerin 'vazgeçilmez' olduğunu ve Avrupa'nın daha fazlasına ihtiyacı olduğunu belirten von der Leyen, 'Avrupa ancak birlik içinde hareket ederek bunları sağlayacak ölçeğe ulaşabilir. Bu nedenle, NATO ile tam bir uyum içinde olacak yeni Avrupa stratejik destekleyiciler aracını duyuruyorum.' diye konuştu.
Ukrayna'ya destekVon der Leyen, Ukrayna'yı en iyi şekilde desteklemenin 'temel görevlerinden biri' olduğunu kaydederek bu bağlamda kış boyunca Ukrayna'ya 'en güçlü desteği' vereceklerini, ortaklarla birlikte bu ülkeye insani yardım sağlanacağını ve enerji kaynaklarının takviye edileceğini aktardı.
Ukrayna'nın hava savunma kapasitesini güçlendireceklerini belirten von der Leyen, geçen hafta Kiev'in Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan ABD yapımı PAC-3 füzelerini satın almasına imkan sağlayacak fonu onayladıklarını hatırlattı.
Von der Leyen, savunmada 'tek tedarikçiye olan bağımlılıklarını' da azaltmaları gerektiğini, Ukrayna'yla uygun maliyetli füze savunma sistemi geliştirmek istediklerini vurgulayarak 'Bu işbirliğinin merkezinde (Ukrayna'nın 9 Avrupa ülkesiyle başlattığı) FREYJA projesi yer alıyor.' dedi.
Üyelik sürecinde ilerleme kaydeden ülkelere yönelik yol haritalarıUkrayna ile Batı Balkan ülkelerinin geleceğinin Avrupa'da olduğunu belirten von der Leyen, AB'ye üyelik sürecinde en fazla ilerleme kaydeden ülkelere yönelik yol haritalarının yakın gelecekte açıklanacağını bildirdi.
Von der Leyen, Srebrenitsa Soykırımı'nın baş sorumlularından Ratko Mladic'in Sırbistan'daki cenaze töreninde ortaya çıkan görüntüler nedeniyle 'dehşete düştüğünü' söyledi.
'Savaş suçlularının yüceltilmesinin AB'de yeri yok.' diyen von der Leyen, Avrupa değerlerine saygı gösterilmesinin pazarlığa açık olmadığını vurguladı.
Düzensiz göç için 'acil müdahale mekanizması'Von der Leyen, Avrupa'ya düzensiz yollarla gelenlerin sayısının son 2 yılda yüzde 55 azaldığını, 2026'daki düşüşün ise yüzde 37 olarak kayıtlara geçtiğini belirtti.
İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'de yaşanan krizin, AB'nin elindeki araçları geliştirmesi gerektiğini gösterdiğini ifade eden von der Leyen, 'Avrupa'nın sınırlarını her koşulda, özellikle de kitlesel hareketlerin kurgulanıp bir silah olarak kullanıldığı senaryolarda koruyabilecek araçlara ihtiyacı var.' dedi.
Von der Leyen, bu nedenle yeni bir 'Avrupa acil durum müdahale mekanizması' önereceklerini açıkladı.
Mekanizmanın belirli kriterler çerçevesinde devreye sokulabileceğini aktaran von der Leyen, acil durumlarda standart prosedürlerin esnetilmesine imkan sağlanacağını söyledi.
Von der Leyen, Avrupa'nın erken uyarı sistemlerini ve üçüncü ülkelerle işbirliğini geliştireceğini belirterek düzensiz göçün temel nedenleriyle de mücadele edeceklerini kaydetti.
Bu kapsamda gençlerin iş, eğitim, beceri kazanma ve çıraklık imkanlarına ihtiyaç duyduğuna işaret eden von der Leyen, yeni 'Akdeniz Gençlik Beceri ve İstihdam Girişimi'ni de duyurdu.
Kadın hakları zirvesiVon der Leyen, Avrupa'nın temel değerlerine meydan okunduğunu belirterek bazı kesimlerin kadın haklarında geriye gitmek ve kadınların ikinci sınıf vatandaş olarak görüldüğü döneme döndürmek istediğini söyledi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile Avrupa Sosyal Haklar Sütunu'nun kalıcı ilkelerini korumak amacıyla bir zirve düzenleyeceklerini bildiren von der Leyen, temel haklardan geri adım atılmasına izin vermeyecekleri mesajını verdi.
'Avrupa yangın söndürme filosu' ve 'Avrupa Su Girişimi'Avrupa'da orman yangınlarının giderek daha şiddetli ve sık hale geldiğini, daha geniş alanlara yayıldığını belirten von der Leyen, kıta genelinde yürütülen ortak müdahale çalışmalarından gurur duyduğunu ifade etti.
Bununla birlikte daha kapsamlı düşünülmesi ve yaşananlardan daha hızlı ders çıkarılması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, Avrupa'nın deneyimli itfaiyecileri ile acil durum müdahale ekiplerinin hazırlık ve önleme çalışmalarına öncülük etmek üzere görevlendirildiğini bildirdi.
Von der Leyen, söz konusu ekiplerin sivil-asker koordinasyonundan yeni kapasite ihtiyaçlarına kadar hazırlık çalışmalarının tüm boyutlarını inceleyeceğini belirterek gelecekte kurulabilecek ortak bir 'Avrupa yangın söndürme filosu' dahil çeşitli öneriler hazırlamalarını istediğini aktardı.
'Bu yaz yaşananlar tekrarlanmamalı.' diyen von der Leyen, AB Komisyonunun kısa süre içinde 'Avrupa sıcak hava dalgası planı'nı sunacağını açıkladı.
Erken uyarı sistemlerinin ve sağlık alanındaki hazırlıkların geliştirilmesi gerektiğini kaydeden von der Leyen, kentlerin aşırı sıcaklara uyumlu hale getirilmesi, serinletme imkanlarının artırılması ve en kırılgan kesimlerin desteklenmesi çağrısında bulundu.
Su ve gıda güvenliğine de değinen von der Leyen, su kıtlığının çiftçiler, küçük ve orta ölçekli işletmeler, enerji sektörü ve tedarik zincirleri açısından ciddi riskler taşıdığını söyledi.
Avrupa'daki şebekelerde taşınan her 4 litre suyun yaklaşık 1 litresinin, çoğunlukla sızıntılar nedeniyle kaybedildiğine dikkati çeken von der Leyen, suyun Avrupa sanayisi ve gıda güvenliği açısından taşıdığı öneme işaret ederek yeni bir 'Avrupa Su Girişimi'nin hayata geçirileceğini bildirdi.
Muhabir: Selen Valente Rasquinho, İbrahim Hamdi Hacıcaferoğlu
