Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna duyurulan ve vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'ne (GETAD) ilişkin hazırlıklar sürüyor. Taslak çalışmaya göre düşük gelirli hanelere kira, gıda, enerji ve barınma gibi alanlarda destek sağlanması hedefleniyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütüldüğü belirtilen çalışmada, illerin ve hanelerin gelir düzeylerini belirlemek amacıyla bir gelir haritası oluşturulması planlanıyor. Etki analizlerine göre sistemin 2,5 milyon haneyi kapsaması ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL'ye ulaşması öngörülüyor.
Vatandaşlık Maaşı İçin Gelir Şartı Ne Olacak?
Taslakta, destekten yararlanmak isteyen hanelerin toplam gelirinin en düşük emekli maaşı olarak belirtilen 23 bin 552 TL'nin altında olması temel kriter olarak yer alıyor.
Bu tutarın üzerinde geliri bulunan hanelere ödeme yapılmaması planlanırken, destek miktarının ailelerin ihtiyaçlarına göre kademeli olarak belirlenmesi öngörülüyor.
Bununla birlikte kira, çocuk sayısı ve sürekli bakım ihtiyacı gibi koşulların da destek değerlendirmesinde dikkate alınması planlanıyor.
Kira, Gıda Ve Enerji Desteği Verilecek
Yeni sistem kapsamında ihtiyaç sahibi hanelere farklı alanlarda yardım yapılması hedefleniyor.
Destek kalemleri arasında kira, elektrik, doğalgaz, yakacak, barınma, çocuk yardımı, abonelik faturaları ve gıda desteği bulunuyor.
Bölgesel koşullara göre desteklerin farklılaşması planlanırken, büyükşehirlerde kira, soğuk iklime sahip illerde enerji ve kırsal bölgelerde gıda yardımlarının öne çıkabileceği belirtiliyor.
İhtiyaç durumuna göre bir haneye birden fazla kalemde ödeme yapılabilecek ancak toplam destek tutarının belirlenecek üst sınırı aşmaması öngörülüyor.
Emekliler De Vatandaşlık Maaşından Yararlanabilecek
Taslak çalışmada emeklilerin de destek kapsamına alınması öngörülüyor. Özellikle başka geliri bulunmayan ve kirada yaşayan emeklilere kira desteği verilmesi planlanıyor.
Yaşlılar, sürekli hastalığı bulunanlar ve bakıma muhtaç vatandaşların ise destek programında öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi hedefleniyor.
Hane Geliri Nasıl Belirlenecek?
İhtiyaç sahibi hanelerin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının mevcut verilerinden yararlanılması planlanıyor.
SGK kayıtları, gelir bilgileri, banka hesap hareketleri ve tapu verileri üzerinden hanelerin ekonomik durumlarının değerlendirilmesi öngörülüyor.
Ayrıca hanede yaşayan kişi sayısı, çocukların durumu, kira giderleri ve sürekli bakım ihtiyacı gibi unsurlar da incelemeye dahil edilecek.
Taslağa göre gelir tespitinin kapı kapı ziyaret yerine elektronik veriler üzerinden yapılması hedefleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Başvuruları Nasıl Yapılacak?
Planlanan sisteme göre başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınması öngörülüyor.
Başvuru sahiplerinin merkezi sisteme kaydedilmesi ve belirlenen kriterler doğrultusunda elektronik ortamda değerlendirilmesi planlanıyor.
Destek almaya hak kazanan hanelerin gelir durumlarının her ay kontrol edilmesi, gelir artışı tespit edilenlerin ise program kapsamından çıkarılması öngörülüyor.
Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Başlayacak?
Taslak takvime göre pilot uygulamanın gerçekleştirileceği illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi hedefleniyor.
İlk ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması, uygulamanın sonuçlarına göre sistemin aynı yıl içerisinde Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.
Ancak pilot iller, kesin ödeme tutarları, başvuru tarihleri ve nihai yararlanma koşulları henüz resmî olarak açıklanmış değil. Aktarılan bilgiler yürütülen taslak çalışmaya dayanıyor.
