Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) ağır, tehlikeli ve sağlık açısından riskli işlerde çalışan sigortalılara yönelik fiili hizmet süresi zammı uygulaması yeniden gündeme geldi. Yıpranma payı olarak bilinen uygulama kapsamında, belirli mesleklerde çalışanların prim günlerine ek süre ilave ediliyor. Gerekli şartları sağlayan sigortalıların emeklilik yaşında da indirim yapılabiliyor. Haberde 45 meslek grubunu kapsadığı belirtilen uygulama, çalışma koşullarına göre 5 yıla kadar erken emeklilik imkânı sunabiliyor.
45 Meslek Grubunda Yıpranma Payı Uygulaması
SGK mevzuatında yer alan fiili hizmet süresi zammı, ağır ve riskli çalışma koşullarına sahip belirli işlerde görev yapan sigortalıları kapsıyor.
Uygulama kapsamında, yapılan işin niteliğine ve mevzuatta belirlenen koşullara göre her 360 günlük çalışma karşılığında 60 ila 180 gün arasında ilave hizmet süresi kazanılabiliyor.
Bazı meslek gruplarında yılda 60 gün, bazılarında 90 gün, yeraltı maden işlerinde ise 180 gün ek hizmet süresi veriliyor.
Ancak kazanılan ilave prim günleri ile emeklilik yaşından yapılacak indirim aynı şekilde hesaplanmıyor.
Hangi Meslekler Erken Emeklilikten Yararlanabiliyor?
Fiili hizmet süresi zammından yararlanabilen meslekler arasında madenciler, gazeteciler, güvenlik personeli, sağlık çalışanları, itfaiyeciler ve ağır sanayinin belirli alanlarında çalışan sigortalılar bulunuyor.
Meslek gruplarına göre uygulanan ilave hizmet süreleri şöyle:
-
Yeraltı Maden İşçileri: Her 360 günlük çalışma karşılığında 180 gün ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor. Gerekli şartların sağlanması halinde emeklilik yaşında 5 yıla kadar indirim uygulanabiliyor.
-
TSK, Emniyet, Sahil Güvenlik Ve MİT Mensupları: Görev ve çalışma koşullarına bağlı olarak genel uygulamada yılda 90 gün ilave hizmet süresi kazanabiliyor.
-
Gazeteciler: Basın kartı sahibi olup mevzuat kapsamında fiilen çalışan gazeteciler yılda 90 güne kadar ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor.
-
Ağır Sanayi Çalışanları: Demir-çelik, çimento, cam ve döküm sektörlerinde kapsam dahilindeki işlerde çalışanlara, işin niteliğine göre ilave hizmet süresi verilebiliyor.
-
Sağlık Çalışanları: Hekim, hemşire ve diğer kapsam dahilindeki sağlık meslek mensupları, fiili çalışmalarına bağlı olarak yılda 60 gün ilave hizmet süresi kazanabiliyor.
-
İtfaiye Personeli: Yangın söndürme işlerinde fiilen görev yapan çalışanlar yılda 60 gün ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor.
-
Radyasyonla Çalışan Personel: Radyoaktif maddelerle çalışılan alanlarda görev yapan teknik ve sağlık personeli, mevzuatta belirtilen şartlar doğrultusunda yıpranma payından yararlanabiliyor.
Yıpranma Payı Emeklilik Yaşını Kaç Yıl Düşürüyor?
Fiili hizmet süresi zammıyla kazanılan ilave prim günlerinin tamamı doğrudan emeklilik yaşından düşülmüyor.
Genel uygulamada, gerekli şartların sağlanması halinde kazanılan fiili hizmet süresi zammının yarısı emeklilik yaşından indirilebiliyor.
Yaş indirimi genel olarak en fazla 3 yıl ile sınırlandırılırken yeraltı maden işlerinde bu süre 5 yıla kadar çıkabiliyor.
Dolayısıyla yıpranma payı kapsamındaki bütün çalışanların 5 yıl erken emekli olması söz konusu değil. İndirim süresi, mesleğe ve çalışma koşullarına göre değişiyor.
Erken Emeklilik İçin Kaç Gün Çalışmak Gerekiyor?
Yıpranma payı kapsamında kazanılan ilave hizmet süresinin emeklilik yaşından indirilebilmesi için mevzuatta belirtilen asgari çalışma şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor.
Genel uygulamada yaş indirimi için fiili hizmet süresi zammına tabi işlerde en az 3 bin 600 gün çalışma koşulu aranıyor.
Yeraltı maden işçileri gibi bazı meslek gruplarında ise farklı hükümler uygulanabiliyor.
Bu nedenle erken emeklilik hesabında yalnızca toplam prim günü değil, fiili hizmet süresi zammına tabi çalışma süresi de önem taşıyor.
Sigorta Başlangıcı Ve Çalışma Statüsü Belirleyici Oluyor
Yıpranma payının emeklilik tarihine etkisi her sigortalı için aynı şekilde hesaplanmıyor.
Çalışanın ilk sigorta giriş tarihi, 4A (SSK) veya 4C (Emekli Sandığı) statüsünde olması ve tabi olduğu mevzuat hükümleri emeklilik koşullarını etkiliyor.
Ayrıca yalnızca belirli bir meslek grubunda yer almak, otomatik olarak yıpranma payından yararlanmak için yeterli olmuyor. Yapılan işin ve fiili çalışma koşullarının mevzuatta belirtilen kapsamda bulunması gerekiyor.
Bu nedenle erken emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigortalıların, SGK kayıtlarındaki hizmet sürelerini ve fiili hizmet süresi zammına tabi çalışmalarını kontrol etmeleri önem taşıyor.
