Türkiye’de hayvancılığın kayıt altına alınması ve hayvan hastalıklarıyla daha etkin mücadele edilmesi amacıyla yeni bir dönem başlatıldı. Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) ile büyükbaş hayvanların doğum, aşılama, sağlık, sevk, satış ve kesim bilgileri elektronik ortamda izlenebilecek.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda ASELSAN tarafından millî imkânlarla geliştirilen sistemin ilk uygulaması Kars’ta başlatıldı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, GEKİS’in ilerleyen süreçte ülke genelinde yaygınlaştırılacağını açıkladı.
Hatay’daki üreticileri yakından ilgilendiriyor
Yeni uygulamanın ülke geneline yayılmasıyla Hatay’daki büyükbaş hayvan yetiştiricilerinin de sisteme dahil edilmesi bekleniyor. Elektronik küpeler sayesinde kentteki hayvan varlığı, sağlık kayıtları ve hayvan hareketleri daha güvenli ve etkin biçimde takip edilebilecek.
Sistemin Hatay’daki üreticiler açısından sağlaması beklenen başlıca avantajlar şöyle:
- Hayvanların sağlık ve aşı bilgilerinin dijital ortamda tutulması
- Sevk, satış ve kesim süreçlerinin izlenmesi
- Salgın hastalık risklerinin daha erken belirlenmesi
- Kayıp ve sahte küpe kullanımının azaltılması
- Kayıt dışı hayvan hareketlerinin önlenmesi
- Hayvancılık desteklerinin doğru üreticiye ve doğru hayvana ulaştırılması
Her hayvana dijital kimlik verilecek
Türkiye’de bulunan 17 milyondan fazla büyükbaş hayvanın ekonomik değerinin 1,5 trilyon liranın üzerinde olduğu belirtiliyor. GEKİS kapsamında her büyükbaş hayvana elektronik bir kimlik kazandırılması hedefleniyor.
Mikroçipli küpeler aracılığıyla hayvanın doğumundan kesimhaneye ulaşmasına kadar geçen yaşam süreci kayıt altına alınabilecek. Aşılama tarihi, hastalık bilgileri, işletmeler arasındaki hareketleri, satış ve kesim işlemleri sistem üzerinden kontrol edilebilecek.
Bakan Yumaklı, sistemin güvenli kayıt, güçlü takip ve sağlıklı üretim altyapısı oluşturacağını; üreticinin işini kolaylaştırırken devletin denetim gücünü de artıracağını bildirdi.
Sahte küpe ve kaçak hayvan hareketlerine önlem
GEKİS’in dikkat çeken özelliklerinden biri, güvenli elektronik kimliklendirme sağlaması olacak. Kopyalanmaya karşı korumalı mikroçipler sayesinde sahte küpe kullanımının ve kayıt dışı hayvan hareketlerinin önlenmesi amaçlanıyor.
Mevcut plastik küpelerde yaşanabilen kayıp, veri giriş hatası ve takip sorunlarının elektronik sistemle büyük ölçüde azaltılması hedefleniyor.
Hastalık durumunda temas zinciri izlenebilecek
Elektronik takip sistemi, hayvan hastalıkları ve muhtemel salgınlarla mücadelede de kullanılacak. Hastalık tespit edilen bir hayvanın bulunduğu işletme, yaptığı hareketler ve temas etmiş olabileceği diğer hayvanlar dijital kayıtlar üzerinden daha hızlı belirlenebilecek.
Bu imkânın, hayvancılığın ekonomik faaliyetler arasında önemli yer tuttuğu Hatay’da hastalıkların yayılmasını önleme ve riskli bölgelerde erken tedbir alma açısından katkı sağlaması bekleniyor.
Hayvancılık destekleri daha güvenli dağıtılacak
Sistemin amaçlarından biri de tarımsal desteklerin doğru hayvan ve üretici üzerinden yürütülmesi. Hayvan kayıtlarının güvenilir hale getirilmesiyle mükerrer, hatalı veya usulsüz işlemlerin önüne geçilmesi; kamu desteklerinin gerçek hak sahiplerine ulaştırılması hedefleniyor.
GEKİS aracılığıyla elde edilecek güvenilir verilerin ilerleyen dönemde yapay zekâ destekli analizlerde kullanılması da planlanıyor. Böylece hayvan sağlığı, üretim kapasitesi ve verimlilikle ilgili daha sağlıklı değerlendirmeler yapılabilecek.
Hayvancılık sektöründe sağlanacak yüzde 1’lik verim artışının bile ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 12 milyar lira katkı sunabileceği hesaplanıyor.
Küpe maliyeti ve uygulama takvimi merak ediliyor
Hatay’daki yetiştiricilerin en fazla merak ettiği konuların başında elektronik küpelerin maliyeti ve uygulamanın kentte ne zaman başlayacağı geliyor.
Elektronik küpelerin ücretinin kim tarafından karşılanacağı, üreticilere özel bir destek verilip verilmeyeceği, montaj işlemlerinin hangi kurum veya görevliler tarafından yapılacağı konusunda Hatay özelinde henüz ayrıntılı bir uygulama takvimi açıklanmadı.
Küpelerin kullanım ömrü, düşme veya hasar görme durumunda uygulanacak işlemler ve küçük aile işletmelerinin sisteme geçişinin nasıl destekleneceğine ilişkin ayrıntıların ülke genelindeki yaygınlaştırma sürecinde netleşmesi bekleniyor.
