6 Şubat depremlerinin ardından Hatay’daki termal sularda radon gazı anomalileri tespit edildi. Bilim insanları, artışların deprem habercisi olabileceğini belirtiyor.
TÜBİTAK Destekli Kritik Araştırma
Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü’nden Prof. Dr. Mehmet Erdoğan başkanlığında yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen araştırmada, 6 Şubat 2023’te Pazarcık ve Elbistan merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerin ardından Hatay bölgesindeki termal sularda radon gazı aktiviteleri incelendi.
Prof. Dr. Ülfet Atav, Prof. Dr. Kaan Manisa ve Prof. Dr. Ayla Bozdağ’ın katkılarıyla hazırlanan “6 Şubat 2023’te Pazarcık ve Elbistan Merkezli Depremlerin Hatay Bölgesindeki Termal Sularda Olası Radon Anomalilerine Etkisi” başlıklı projede çarpıcı bulgular elde edildi.
Araştırmada iki ayrı su kaynağında ölçülen radon seviyelerinin, ölçüm aralıklarında yaklaşık 5 kat değişim gösterdiği tespit edildi. Uzmanlara göre bu değişim, bölgedeki sismik hareketlilikle doğrudan ilişkili olabilir.
İncelenen Termal Kaynaklar
Tahtaköprü Termal Suyu
Hamamat Kaplıcası
Araştırma kapsamında incelenen iki önemli noktadan biri Tahtaköprü termal suyu, diğeri ise depremde yıkılan Hamamat Kaplıcası oldu. Ölçümler doğrudan suyun kaynağından alındı.
Bilim insanları, Nisan ve Mayıs aylarında meydana gelen 4.9 ve 4.3 büyüklüğündeki artçı depremler öncesinde radon seviyelerinde belirgin yükseliş, depremler sonrasında ise hızlı bir düşüş gözlemlediklerini açıkladı.
“Deprem öncesinde radon seviyeleri artıyor, deprem sonrasında ise hızlı bir düşüş gösteriyor. Bu durum fay hatlarındaki kırık ve basınç değişimleriyle ilişkili.”
— Prof. Dr. Mehmet Erdoğan
Radon Gazı Nedir?
Radon gazı, yer kabuğundaki uranyumun radyoaktif bozunması sonucu oluşan, renksiz ve kokusuz bir jeojenik gazdır. Havadan ağır olduğu için özellikle bodrum ve zemin katlarda birikebilir.
Sağlık Açısından Risk
“Radon gazı, sigaradan sonra dünyada akciğer kanserinin birinci sebebi olarak görülmektedir.”
— Prof. Dr. Mehmet Erdoğan
Radon, havadaki mikro parçacıklara tutunarak solunum yoluyla akciğerlere ulaşır. Alfa radyasyonu yayması nedeniyle DNA hasarına ve uzun vadede akciğer kanserine yol açabilir. Uzmanlar, kapalı alanların düzenli havalandırılmasının yeterli önlem olduğunu vurguluyor.
Deprem Habercisi Olabilir mi?
Cumhuriyet gazetesinde yer alan habere göre; araştırma sonuçları, radon gazı çıkışlarının özellikle fay hatları ve termal su kaynaklarında deprem öncesi anomali gösterebileceğini ortaya koydu.
Radon gazının yer altı suları ve toprak gazındaki ani artışları, gelecekteki depremlerin önceden tahmin edilmesine katkı sağlayabilir. Ancak uzmanlar, bu yöntemin tek başına kesin bir erken uyarı sistemi olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Bilimsel Bulgular Ne Anlama Geliyor?
-
Radon seviyeleri deprem öncesi artış gösterebilir
-
Deprem sonrası hızlı düşüş gözlenebilir
-
Termal sular ve fay hatları kritik izleme noktalarıdır
-
Uzun vadede erken uyarı sistemlerine katkı sağlayabilir
Araştırma, Türkiye’de deprem tahmin çalışmalarına yeni bir bilimsel veri sunması açısından önem taşıyor.
