Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Türkiye'ye ilişkin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi, 6 Şubat depremlerinin ardından yapılan kamu harcamalarının raporlanması ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın (TOKİ) mali bilgilerinin kamuoyuyla paylaşılması konularını yeniden gündeme taşıdı.
BirGün'ün 25 Ekim 2026 tarihli haberine göre IMF, Türkiye'nin son 10 yılda mali şeffaflık alanında önemli ilerleme kaydettiğini belirtirken kamu varlıkları, deprem harcamaları ve TOKİ'nin mali raporlamasına ilişkin üç temel eksikliğe dikkat çekti.
Rapordaki 6 Şubat depremleri ve TOKİ'ye ilişkin tespitler, deprem sonrası yeniden inşa çalışmalarının sürdüğü Hatay açısından da önem taşıyor.
IMF'DEN 6 ŞUBAT DEPREM HARCAMALARINA UYARI
IMF'nin değerlendirmesinde öne çıkan konulardan biri, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yapılan kamu harcamalarının mali kayıtlara nasıl yansıtıldığı oldu.
Raporda yer alan verilere göre deprem bağlantılı harcamalar, 2023 yılında gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3,6'sına, 2024 yılında yüzde 1,7'sine ve 2025 yılında yüzde 0,8'ine karşılık geldi.
Ancak IMF, söz konusu rakamların bütçe ödenekleri açısından doğru olmasına rağmen harcamaların fiilen gerçekleştiği dönemleri doğru biçimde yansıtmadığını belirtti.
Bu tespit, 6 Şubat depremlerinden etkilenen Hatay dahil 11 ilde yürütülen yeniden inşa çalışmalarına ilişkin kamu harcamalarının raporlanması açısından önem taşıyor.
HATAY'DAKİ YENİDEN İNŞA SÜRECİNİ İLGİLENDİREN TOKİ TESPİTİ
IMF'nin dikkat çektiği bir diğer konu ise TOKİ'nin mali tablolarının kamuoyuna açık olmaması oldu.
Değerlendirmeye göre TOKİ'nin kendi mali tabloları kamuya açıklanmıyor. Kurumun Sayıştay denetiminde şartlı görüş aldığı da raporda yer aldı.
IMF, TOKİ harcamalarının yıllık olarak raporlanması gerektiğini belirtti.
6 Şubat depremlerinin ardından Hatay'da yürütülen konut projeleri düşünüldüğünde, TOKİ'nin mali bilgilerinin açıklanmasına yönelik bu değerlendirme kentteki yeniden inşa sürecini de ilgilendiriyor.
Bununla birlikte IMF'nin aktarılan değerlendirmesinde Hatay'a özel bir harcama tutarı veya kentteki TOKİ projelerine ilişkin ayrı bir usulsüzlük tespiti bulunmuyor.
TÜRKİYE VARLIK FONU İÇİN DE ŞEFFAFLIK ELEŞTİRİSİ
IMF raporunda Türkiye Varlık Fonu'nun (TVF) mali raporlardaki görünürlüğüne ilişkin eksiklikler de gündeme getirildi.
Değerlendirmeye göre TVF bünyesinde GSYH'nin yüzde 29'una karşılık gelen büyüklükte kamu varlığı bulunuyor. Ancak bu varlıkların tamamı mali raporlarda yer almıyor.
IMF, Türkiye'nin mali şeffaflık alanında ilerleme kaydettiğini belirtmekle birlikte kamu varlıklarının raporlanmasındaki eksikliklere dikkat çekti.
KUR KORUMALI MEVDUATIN KAMUYA MALİYETİ
IMF'nin değerlendirmesinde Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının kamu maliyesine etkileri de ele alındı.
Raporda, kamunun KKM nedeniyle GSYH'nin yüzde 8'ine kadar ulaşan kur riski üstlendiği, bu riskin GSYH'nin yüzde 4,2'sine karşılık gelen bir maliyete dönüştüğü belirtildi.
Bu maliyetin Merkez Bankası özkaynaklarının GSYH'nin yüzde 2,9'u kadar negatif seviyeye gerilemesine yol açtığı ifade edildi.
IMF TÜRKİYE'NİN MALİ ŞEFFAFLIĞINI NASIL DEĞERLENDİRDİ?
IMF, Türkiye'nin son 10 yılda mali istatistiklerin geliştirilmesi, program bütçe uygulaması ve uluslararası kamu muhasebesi standartlarına uyum alanlarında ilerleme kaydettiğini açıkladı.
Türkiye'nin değerlendirme süreci tamamlanan yaklaşık 40 ülke arasında mali şeffaflık bakımından üst sıralarda yer aldığı belirtilirken kamu varlıkları, deprem harcamaları ve TOKİ'nin mali raporlamasına ilişkin eksikliklerin sürdüğü vurgulandı.
