Türkiye’de nüfus yapısındaki değişime karşı 10 yıllık strateji açıklandı.
Cumhurbaşkanlığı himayesinde hazırlanan ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek “Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi”, demografik risklere karşı kapsamlı bir yol haritası sunuyor. Belge, doğurganlık düşüşü, yaşlanma ve aile yapısındaki değişimleri merkezine alıyor.
Kritik göstergeler, Türkiye’nin nüfus dinamiklerinde ciddi kırılmalara işaret ediyor.
Nüfus Azalıyor, Doğurganlık Düşüyor
Projeksiyonlara göre Türkiye nüfusu 2100 yılına kadar ciddi oranda gerileyebilir. TÜİK’in düşük senaryosu nüfusun 54 milyona düşeceğini öngörürken, Birleşmiş Milletler tahminleri 25 milyona kadar gerileme ihtimaline işaret ediyor.
Toplam doğurganlık hızı 2024 itibarıyla 1,48’e kadar düştü. Son 10 yılda doğum sayısı 400 binden fazla azaldı ve yıllık doğum sayısı 1 milyonun altına indi.
Bu düşüş, nüfusun kendini yenileme eşiğinin altına indiğini gösteriyor.
Aile Yapısında Dönüşüm Hızlandı
Ortalama anne yaşı 29,3’e, ilk doğum yaşı ise 27,3’e yükseldi. Evlilik yaşı erkeklerde 28,5’e, kadınlarda 26’ya çıktı.
Boşanma oranları son 24 yılda iki katından fazla arttı. Tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5’e yükselirken yalnız yaşayan yaşlı sayısı 1,8 milyonu aştı.
Aile yapısındaki bu değişim, sosyal politikaların yeniden şekillendirilmesini zorunlu kılıyor.
Türkiye Hızla Yaşlanıyor
65 yaş üzeri nüfus oranı birçok ilde yüzde 10’un üzerine çıktı. Sinop, Kastamonu ve Giresun’da bu oran yüzde 20’yi aştı.
Çalışan nüfus azalırken sosyal güvenlik dengesi de bozuluyor. Aktif/pasif sigortalı oranı 1,61’e kadar geriledi.
Bu tablo, ekonomik sürdürülebilirlik açısından kritik riskler barındırıyor.
Kırsal Nüfus Dramatik Şekilde Azaldı
1980’de 25 milyonun üzerinde olan kırsal nüfus, 2025 itibarıyla 5,5 milyona düştü. Kırsalda yaşayanların oranı yüzde 6,4’e gerilerken şehirleşme oranı yüzde 93,6’ya yükseldi.
Kırsaldaki nüfus kaybı, üretim ve yerel ekonomi üzerinde baskı oluşturuyor.
Beş Stratejik Öncelik Belirlendi
Vizyon belgesi beş ana hedef üzerine kuruldu:
- Aile kurumunun korunması
- Evliliğin teşviki
- Doğurganlığın artırılması
- Gençlerin desteklenmesi
- Kırsal kalkınma
Bu kapsamda evlilik teşvikleri artırılacak, çocuk sahibi olmayı kolaylaştıran ekonomik destekler sağlanacak ve çalışma hayatı ile aile yaşamı arasında denge kurulacak.
Politikaların etkin uygulanması için veri altyapısı güçlendirilecek ve kurumlar arası koordinasyon artırılacak.
Aile Odaklı Düzenlemeler ve Uluslararası Strateji
Mevzuatın aile odaklı hale getirilmesi planlanıyor. Yeni düzenlemelerde etki analizi zorunlu olacak.
Uluslararası platformlarda “aile” kavramının güçlendirilmesi için aktif diplomasi yürütülecek. Ayrıca medya ve dijital platformlarda aile dostu içeriklerin teşvik edilmesi hedefleniyor.
Her yıl yayımlanacak izleme raporlarıyla uygulamaların etkisi ölçülecek.
Bu strateji neden önemli?
Türkiye’nin demografik yapısındaki hızlı değişim, ekonomik ve sosyal dengeleri doğrudan etkiliyor. Açıklanan yol haritası, uzun vadede nüfusun sürdürülebilirliği ve aile yapısının korunması açısından belirleyici olacak.
