Osmanlı’nın Askeri Stratejisinden Doğan İlçe
Hassa’nın ortaya çıkışı sanıldığı kadar eskiye dayanmıyor. İlçenin temelleri 1864–1865 yıllarında Amanos Dağları’nda yaşanan Ulaşlı Boyu isyanı sonrasında atıldı. Osmanlı Devleti bölgede asayişi sağlamak amacıyla Fırka-ı İslahiye birliklerini görevlendirdi.
Birliklerin komutanı İbrahim Derviş Paşa, bugün Hassa Belediye Parkı’nın bulunduğu stratejik noktada konakladı. Bu askeri hareketlilik kısa sürede yeni bir yerleşimin doğmasına yol açtı.
Kurulan yerleşime “Ordu-Köyü” adı verildi. Tiyek, Akbez ve Hacılar bölgelerinden getirilen ailelerle büyüyen yerleşim kısa sürede gelişerek Maraş Mutasarrıflığı’na bağlandı.
Fransız İşgaline Karşı Direnen Serhat
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından bölge Fransız işgalinin hedefi haline geldi. Hassa, bu süreçte tam dört kez işgal girişimiyle karşı karşıya kaldı.
Ancak bölge halkı ve Türk çeteleri Fransız birliklerine geçit vermedi. Tarihe geçen kritik gün ise 15 Kasım 1921 oldu.
Henüz resmi bir kurtuluş ilan edilmeden önce Türk çeteleri hükümet konağına Osmanlı sancağını çekerek fiili kurtuluşu gerçekleştirdi.
Bu nedenle Hassa’da 15 Kasım, her yıl Kurtuluş Bayramı olarak kutlanmaya devam ediyor.
Gaziantep’ten Hatay’a Uzanan İdari Değişim
Hassa’nın en az tarihi kadar dikkat çeken bir diğer yönü ise idari geçmişi.
Uzun yıllar boyunca Gaziantep’in İslahiye ilçesine bağlı bir bucak olarak yönetilen Hassa, 1939 yılında önemli bir dönüm noktası yaşadı.
Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla birlikte alınan kararla Hassa, Gaziantep’ten ayrılarak Hatay’a bağlandı ve müstakil bir ilçe statüsü kazandı.
Hatay’ın Kuzey Kapısı
Bugün 39 mahalleden oluşan Hassa, Hatay’ın kuzey kapısı olarak görülüyor. İlçe, bir yandan Gaziantep’in kültürel izlerini taşırken diğer yandan Hatay’ın kadim tarihinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Bu yönüyle Hassa, iki şehrin kültürel hafızasını bir arada barındıran nadir yerleşimlerden biri olarak dikkat çekiyor.
