“Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” sloganıyla yapılan açıklamada, kayıt dışı istihdamın yalnızca sigortasız işçi çalıştırılması anlamına gelmediği; çalışanların çalışma günlerinin veya ücretlerinin eksik bildirilmesinin de kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiği vurgulandı.
SGK Hatay İl Müdürü Hamit Bal, sigortalı çalışmanın hem anayasal bir hak hem de yasal bir zorunluluk olduğunu belirterek, işverenlerin çalışanları sigortasız çalıştırma hakkının bulunmadığını ifade etti. Bal, çalışanların kendi rızalarıyla dahi sigortasız çalışmayı kabul etmelerinin hukuken geçerli olmadığını söyledi.
Açıklamada özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanlar ile sosyal yardım yararlanıcılarının zaman zaman hak kaybı yaşamamak adına kayıt dışı çalışmaya yöneldiğinin tespit edildiği belirtilirken, işverenlerin bu talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiği kaydedildi.
“Kayıt Dışı Çalışan Büyük Risk Altında”
SGK Hatay İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada kayıt dışı çalışmanın bireyleri sosyal güvenlik sisteminin dışına ittiği belirtilerek şu risklere dikkat çekildi:
- Emeklilik hakkından mahrum kalınması,
- İş göremezlik durumunda malullük aylığı alınamaması,
- Vefat halinde aile bireylerinin ölüm aylığından yararlanamaması,
- İşsizlik sigortası hakkının kaybedilmesi,
- Sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda mağduriyet yaşanması,
- İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı güvencesiz çalışma koşullarıyla karşı karşıya kalınması.
Ayrıca kayıt dışı çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel işçi haklarından da mahrum bırakıldığı ifade edildi.
İşverenlere “Teşviklerden Yararlanın” Çağrısı
Hamit Bal, sosyal güvenlik uygulamalarında temel amacın cezalandırmak değil, işletmelere rehberlik ederek sürdürülebilir büyümeyi desteklemek olduğunu belirtti. Ancak kayıt dışı istihdamın işletmelere ağır mali sonuçlar doğurabileceğini de vurguladı.
Açıklamada; sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde işverenlerin yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında doğabilecek ağır hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalabileceği ifade edildi.
Kayıt dışı istihdamın aynı zamanda;
- Haksız rekabete yol açtığı,
- Vergi ve prim kayıplarına neden olduğu,
- Sosyal güvenlik sistemini zayıflattığı,
- Gelir dağılımında adaletsizlik oluşturduğu,
- Ekonomik verilerin güvenilirliğini olumsuz etkilediği belirtildi.
Şikâyet ve İhbar Kanalları Hatırlatıldı
Sigortasız çalıştırıldığını veya eksik gün ya da ücret bildirimi yapıldığını düşünen çalışanların;
- e-Devlet sistemi,
- ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi,
- SGK İl Müdürlükleri ve Merkezleri,
- Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER)
üzerinden başvuru yapabilecekleri bildirildi.
Ücretlerde Banka Zorunluluğu Vurgusu
Açıklamada ayrıca, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Bu kurala uyulmaması halinde işverenlere her çalışan ve her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanabileceği belirtildi.
Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında yapılan açıklamanın sonunda ise kayıtlı istihdamın yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda ülkenin geleceğine yapılan önemli bir yatırım olduğu ifade edilerek tüm taraflara ortak sorumluluk çağrısında bulunuldu.
