Yeni düzenleme ile birlikte çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayisinde çalışanlar da erken emeklilik hakkı elde edebilecek meslek grupları arasına girdi.

Daha önce madenciler, güvenlik güçleri, sağlık çalışanları ve gazeteciler gibi sınırlı sayıda meslek grubunu kapsayan yıpranma payı uygulaması, yapılan değişiklikle birlikte ağır sanayi çalışanlarını da içine alacak şekilde genişletildi. Böylece binlerce emekçi için prim gün sayısına ek süre kazanılması ve emeklilik yaşının öne çekilmesi mümkün hale geldi.

Prime Ekleniyor, Yaştan Düşüyor

Fiili Hizmet Süresi Zammı kapsamında çalışanların her bir yıllık çalışması, yaptıkları işin risk durumuna göre 60, 90 ya da 180 gün fazladan prim olarak SGK kayıtlarına işleniyor. Bu ilave süreler sadece prim gününü artırmakla kalmıyor, aynı zamanda emeklilik yaşından da düşülüyor.

Örneğin yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir işte çalışan bir kişi, 12 ay çalıştığında SGK sisteminde 360 gün yerine 450 gün prim kazanmış sayılıyor. Toplam birikime göre emeklilik yaşı 5 yıla kadar, çok ağır ve tehlikeli işlerde ise 8 yıla kadar erkene çekilebiliyor.

E Devlet Ile Sgk Işlemlerinde 180 Hizmet Tek Noktada Birleşiyor

12 Ay Çalışana 15 Ay Prim

Yeni düzenleme ile birlikte özellikle ağır sanayi ve sağlık sektöründe görev yapan çalışanların yıpranma payından daha etkin yararlanması hedefleniyor. Yıpranma payı kapsamındaki bir işte 12 ay fiilen çalışan bir işçi, SGK nezdinde 15 ay çalışmış kabul ediliyor. Bu da uzun vadede emeklilik süresini ciddi biçimde kısaltıyor.

Yıpranma Payı Nedir?

Fiili Hizmet Süresi Zammı, insan sağlığı üzerinde yıpratıcı etkisi bulunan işlerde çalışanlara her yıl için ilave prim günü verilmesini ifade ediyor. Normalde yılda 360 gün prim ödeyen bir çalışan, yıpranma payı kapsamında yer alıyorsa işin riskine göre yılda 60, 90 veya 180 gün ek prim kazanıyor. Bu süreler hem prim gün sayısına ekleniyor hem de emeklilik yaş haddinden düşülüyor.

E-Devlet Üzerinden Kontrol Ediliyor

Yıpranma payı hakkı olup olmadığını öğrenmek isteyen vatandaşlar, e-Devlet üzerinden “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” ekranını inceleyebiliyor. Hizmet dökümünde “FHSZ” ibaresi ya da 2A, 3A gibi özel kodların bulunması, yıpranma payının tanımlandığını gösteriyor.

Ancak fiilen riskli işte çalışmasına rağmen meslek kodu yanlış bildirilen ya da yıpranma payı yatırılmayan çalışanlar için geriye dönük düzeltme yapılmıyor. Bu durumda Hizmet Tespit Davası açılması gerekiyor.

Yıpranma Payı Kapsamındaki Meslekler

  • Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni, ambulans şoförleri

  • Gazeteciler: Basın kartı sahibi muhabir ve basın emekçileri

    Fatih Ürek Hayatını Kaybetti
    Fatih Ürek Hayatını Kaybetti
    İçeriği Görüntüle

  • Maden ve Yer Altı İşçileri: En yüksek yıpranma payına sahip grup

  • Güvenlik Güçleri: Asker, polis, MİT mensupları, infaz koruma memurları

  • İtfaiyeciler: Yangın söndürme ve kurtarma ekipleri

  • Ağır Sanayi: Demir-çelik ve zehirli maddelerle çalışılan üretim alanları

  • Yeni Eklenenler: Çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi çalışanları

SGK’nın Aradığı Şartlar

  • Fiili Çalışma: Riskli işin bizzat yapılması gerekiyor, idari görevler kapsam dışı.

  • Asgari Süre: Yaş indiriminden yararlanabilmek için belirli bir süre bu işlerde çalışılmış olması şart.

  • Doğru Kod Bildirimi: İşverenin SGK’ye doğru meslek kodu ile bildirim yapması büyük önem taşıyor. Yanlış kod, yıpranma payı hakkının kaybedilmesine yol açabiliyor.

Muhabir: Ayşe Yöney