Yapay zeka, 'hız ve doğru bilgiyle' kütüphaneleri dönüştürüyor

İSTANBUL (AA) - İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ümit Konya, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ali Emiri Efendi Kültür Merkezi'nde gerçekleşecek etkinlik öncesi, kütüphanelerin geçirdiği büyük dönüşümü AA muhabirine değerlendirdi.

Dijitalleşmenin kütüphaneleri yok etmediğini aksine zenginleştirdiğini vurgulayan Konya, yapay zekanın 'hatasız bilgi' yolundaki kritik rolüne dikkati çekti.

Konya, 1990'lı yıllarda, bilgisayarların kütüphanecilik sistemine dahil olmasıyla birlikte basılı kitapların sonunun geldiği yönündeki algıya işaret ederek, durumun tam tersi yönde geliştiğini belirtti.

'Üye sayıları her yıl artıyor'

Ümit Konya, büyük üniversite kütüphanelerinde üye sayısının her yıl arttığını vurgulayarak, 'O dönemde her şey elektronik ortama aktarılınca kütüphaneler ve basılı kitaplar kalmayacak gibi bir algı oluştu. Fakat öyle olmadı. Basılı materyal her zaman var. Nitekim üye sayılarının da her yıl arttığı tespit ediliyor. Elektronik yayınların hem yapıları hem de kullanıcılarının farklılaşması, bizim hizmetlerimizi zenginleştirmemize neden oldu.' dedi.

Kitap okuyanların sayısının azaldığı yönündeki görüşlere değinen Konya, 'Toplu taşımaya bindiğimizde hiç kimsede kitap görmüyoruz, çok az insanın elinde kitap var. Az okuyoruz kanaati biraz da bundan oluşuyor sanırım. Evet, çok fazla okumadığımız söylenebilir. Ama bunun nedeni üzerine konuşmak gerek. Bilgi teknolojisinin getirdiği yenilikler okumaktan çok görmeye ve görsel hafızaya dayalı. Bunlar bizi okumaktan biraz uzaklaştırdı diye düşünüyorum.' görüşlerini paylaştı.

'Kütüphane kullanıcıları bizim pazarımız ve çok farklı kullanıcı türleri var.'

Konya, Türkiye genelindeki halk kütüphanesi sayılarının yetersiz olduğunu ancak belediyelerle yapılan işbirlikleriyle bu açığın kapatıldığını vurgulayarak, şunları söyledi:

'Kütüphane kullanıcıları bizim pazarımız ve çok farklı kullanıcı türleri var. Her birinin de kütüphaneden istem ve gereksinimleri farklı. Tamamı kitap okumak için ya da araştırma yapmak için gelmiyor. Farklı amaçlarla gelenler de var. İçinde bulunduğumuz sosyokültürel yaşam halk kütüphanelerine ağır bir yük getiriyor. Oyun atölyelerinden tutun yemek atölyelerine kadar kütüphanelerde yapılan çalışmaların temel nedeni, kullanıcılar kütüphaneye gelerek bir okuma alışkanlığı kazansın. Okumak konusunda şunu unutmamakta fayda var: Asla pes etmiyoruz, okumaya devam.'

'Bir tuşa basarak dünyanın her yerindeki kitapları görebiliyoruz.'

Yapay zekanın kütüphaneciliğe büyük katkısının 'hız ve doğruluk' olduğunu vurgulayan Konya, 'Kütüphanelerde bibliyografik kimliklerin standartlaşması konusunda, doğru kitaba doğru yer numarası, konu başlığı verilmesi ve temel girişlerin doğru yapılması anlamında yapay zekanın çok büyük bir desteği var. Bir tuşa basarak dünyanın her yerindeki kitapları görebiliyoruz.' diye konuştu.

Prof. Dr. Konya, 'Millet Kıraathaneleri' projesinin de çok değerli olduğunun altını çizerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Cumhurbaşkanımız tarafından, 'Ülkemizde kütüphanelere değer verilmesi ve kıraathaneler açılması gerekir.' ifadelerinden sonra belediyeler ve yerel yönetimler bu işe çok önem verdi. Sektör açısından da oldukça yararlı oldu. Hem bölüm mezunlarımız oralarda çalışma ortamı buldular hem de aranılan bilgiye, doğru bilgiye hızlı bir şekilde ulaşımı sağlamaya başladık.'

Sektörün sorunlarına da değinen Konya, kütüphanelerin yönetim kademelerinde kütüphanecilik eğitimi almış isimlerin bulunması gerektiğini vurguladı. Tüm kütüphanelerin Rami Kütüphanesi veya Millet Kütüphanesi standartlarına ulaşmasının hedeflenmesi gerektiğini ifade eden Konya, 'Tüm kütüphanelerin aynı zenginlik, aynı derleme, aynı personele sahip olması gerekir diye düşünüyorum.' dedi.

'İyileştiren Kütüphaneler, Geliştiren Kütüphaneler' sloganıyla bugün başlıyor

Etkinlik, 'İyileştiren Kütüphaneler, Geliştiren Kütüphaneler' sloganıyla bugün başlayacak ve 5 Nisan'a kadar devam edecek.

Açılış töreninde İstanbul Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ümit Konya ve Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi Başkanı Bahar Biçen Aras konuşma yapacak.

Yazar Ahmet Ümit'in onur konuğu olarak katılacağı etkinlik, 'Kütüphane Haftası Ödülleri 2026' ile son bulacak.

Açılış töreninde 'Yılın Okurları Ödülü', 'Yılın Kütüphane Dostu Ödülü' ve 'Mesleğin Çınarları Ödülü' takdim edilecek.

Muhabir: Asya Setinay Karagül