Türkiye genelinde bankaların ATM’lerde uygulamaya başladığı yeni banknot düzeni, vatandaşın günlük nakit kullanım alışkanlıklarını değiştirdi. Özellikle 5, 10, 20 ve son olarak 50 TL’lik banknotların ATM’lerden büyük ölçüde kaldırılması, küçük tutarlı para çekimlerinde ciddi sorunlara yol açtı.
Küçük Kupürler Sessizce Kayboluyor
Bankalar, ATM haznelerinin kapasitesini daha verimli kullanmak amacıyla yüksek kupürlü banknotlara ağırlık vermeye başladı. Birçok ATM’de en düşük para çekme limitinin 100 TL’ye yükseltilmesiyle birlikte vatandaşlar düşük tutarlı nakit ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor.
Özellikle hesabında sınırlı bakiye bulunan kullanıcılar, küçük miktarda para çekemediği için mağduriyet yaşıyor. Günlük harcamalarını nakit üzerinden yapan vatandaşlar için yeni uygulama önemli bir sorun haline geldi.
Semt Pazarlarında Para Üstü Sorunu
Küçük banknotların dolaşımdan çekilmesi en çok semt pazarları, mahalle bakkalları ve küçük esnafı etkiliyor. Pazarlarda ve küçük işletmelerde para üstü sıkıntısı büyürken, birçok esnaf gün içinde bozuk para bulabilmek için çevredeki işletmelerden destek almak zorunda kalıyor.
Özellikle küsuratlı alışverişlerde yaşanan sorunlar zaman zaman müşteri ile esnaf arasında tartışmalara neden oluyor. Eczanelerde ilaç farkları, pazarlarda gramaj değişimleri ve düşük tutarlı alışverişler ödeme krizine dönüşebiliyor.
Dar Gelirli Vatandaş Etkileniyor
Yeni ATM düzenlemesinden en fazla öğrenciler, emekliler ve dar gelirli vatandaşlar etkileniyor. Günlük bütçesini küçük harcamalarla yöneten kesimler, ATM’lerden düşük miktarda nakit çekemediği için temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekiyor.
Ekonomistler ise yaşanan durumun temel nedeninin yüksek enflasyon ve artan işlem tutarları olduğuna dikkat çekiyor. ATM haznelerinin fiziksel kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle bankaların yüksek kupürlü banknotlara yöneldiği belirtiliyor.
“Gizli Enflasyon” Uyarısı
Ekonomist Ahmet Karaoğlu, küçük banknotların piyasadan çekilmesinin sokak ekonomisini doğrudan etkilediğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“ATM’lerde yüksek kupür kullanımının artması, fiyatların yukarı yuvarlanmasına neden oluyor. Bu durum vatandaşın cebine gizli enflasyon olarak yansıyor. Özellikle düşük bakiyeli hesap sahiplerinin paralarına erişememesi ciddi bir sosyal problem oluşturuyor.”
Uzmanlar, küçük esnafın ve dar gelirli vatandaşların rahatlatılması için piyasada küçük kupürlü nakit dolaşımının yeniden artırılması gerektiğini vurguluyor.
