SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş ise işçi ve işvereni yakından ilgilendiren kritik hukuki detayları tek tek açıkladı.
Özel Sektörde 9 Günlük Tatil Yok
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamu çalışanlarına yönelik açıklanan 9 günlük bayram tatili, özel sektör çalışanlarında yeniden “eşitlik” tartışmasını gündeme taşıdı. Ancak uzmanlara göre özel sektörde bayram tatili tamamen işverenin uygulamasına ve taraflar arasındaki anlaşmaya bağlı.
Karakaş, işverenin isterse çalışanına yıllık izin, ücretsiz izin ya da telafi çalışması gibi yöntemlerle ek tatil verebileceğini ancak bunun yasal bir zorunluluk olmadığını belirtti.
“İşçi Zorla Çalıştırılamaz”
Bayram dönemlerinde en çok tartışılan konuların başında ise zorunlu mesai geliyor. İsa Karakaş’a göre işverenin çalışanı rızası olmadan bayramda çalıştırması açık şekilde hukuka aykırı.
Uzman isim, iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde özel bir hüküm bulunmadığı sürece işçinin bayramda çalışmayı reddedebileceğini ifade etti. Üstelik yalnızca çalışmayı reddettiği için işten çıkarılan bir çalışanın kıdem tazminatı hakkı da doğabiliyor.
Karakaş’ın dikkat çektiği en önemli detaylardan biri de işçinin verdiği onayı geri çekebilme hakkı oldu. Buna göre çalışan, daha önce bayramda çalışmayı kabul etmiş olsa bile, 30 gün önceden yazılı bildirim yaparak bu kararından vazgeçebiliyor.
Bayramda Çalışan İşçiye “Çifte Yevmiye”
Bayram mesaisinin en dikkat çeken tarafı ise ücret hesaplaması oldu. Resmi tatillerde çalışmayan işçi maaşını tam alırken, çalışan işçiye ise ek ücret ödenmesi gerekiyor.
Yani bayramda çalışan işçi, günlük ücretine ek olarak bir günlük daha ücret alma hakkı kazanıyor. Kamuoyunda “çifte yevmiye” olarak bilinen uygulamada işçinin günlük kazancı ikiye katlanıyor.
Örneğin günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışan, bayram günü çalışması halinde toplamda 8 bin TL kazanıyor. Bayramın tamamında çalışan bir işçinin eline geçen ek gelir ise ciddi rakamlara ulaşıyor.
İş Dünyasında Denge Mesajı
Uzmanlara göre bayram dönemlerinde en kritik başlık, işçi ile işveren arasındaki dengenin korunması. Hem izin uygulamaları hem de mesai düzeni, karşılıklı rıza ve yasal sınırlar çerçevesinde şekilleniyor.
Özellikle ekonomik şartların ağırlaştığı bir dönemde birçok çalışan bayram mesaisini ek gelir fırsatı olarak görürken, bazı çalışanlar ise aileleriyle vakit geçirmek için tatil hakkını kullanmak istiyor. İş hukukunda ise temel ölçü “zorunluluk değil, karşılıklı uzlaşı” olarak öne çıkıyor.
