TBMM’de kabul edilen yeni yasa, inşaat sektöründe yıllardır tartışılan denetim boşluklarını kapatmayı hedefliyor. Özellikle deprem sonrası yeniden yapılanma sürecinin sürdüğü Hatay başta olmak üzere birçok ilde kaçak yapılaşma, sahte müteahhitlik belgeleri ve denetimsiz beton kullanımına karşı tarihi yaptırımlar devreye giriyor.
Edindiğimiz bilgilere göre yeni düzenlemeyle birlikte ruhsatsız yapılara beton sağlayan firmalara 500 bin TL’ye kadar idari para cezası uygulanacak. Karekod sistemi olmadan beton dökümü yapan işletmeler ise 250 bin TL ceza ile karşı karşıya kalacak.
Fakat yasa ardından denetimlerin arttırılması, kararın geç alındığının ifade edilmesine neden oldu.
Hatay’daki Yeniden İnşa Süreci Mercek Altında
6 Şubat depremlerinin ardından en yoğun yeniden inşa faaliyetlerinin yürütüldüğü Hatay’da, son aylarda kaçak yapılaşma ve denetimsiz beton kullanımıyla ilgili çok sayıda işlem yapılmıştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri ile belediye denetim birimleri tarafından gerçekleştirilen kontrollerde birçok firmaya cezai işlem uygulanırken, bazı şantiyelerde faaliyet durdurma kararları alınmıştı.
Kentte özellikle hızlı inşa sürecinin oluşturduğu baskı nedeniyle ruhsatsız yapı girişimleri, standart dışı beton kullanımı ve eksik zemin etüt raporları sık sık gündeme gelmişti. Yeni yasa ile birlikte bu süreçlerdeki denetimlerin daha da sertleşmesi bekleniyor.
Sektör temsilcileri, Hatay gibi deprem bölgelerinde kontrolsüz yapılaşmanın yalnızca ekonomik değil, doğrudan can güvenliği riski oluşturduğuna dikkat çekiyor.
Sahte Müteahhitlik Belgelerine 5 Yıl Yasak
Yasanın en dikkat çeken maddelerinden biri de sahte belgeyle alınan müteahhitlik sınıflandırma belgelerine yönelik oldu.
Buna göre;
- Sahte evrakla alınan belgeler iptal edilecek
- İlgili kişi ve şirketler 5 yıl boyunca yeniden belge alamayacak
- Gerçeğe aykırı rapor hazırlayan kuruluşlara faaliyet durdurma uygulanabilecek
Özellikle deprem sonrası bölgede artan hızlı yapılaşma nedeniyle denetim süreçlerinin sıkılaştırılması, sektör içinde “zorunlu güvenlik reformu” olarak değerlendiriliyor.
Zemin Etütlerinde Yeni Dönem
Yeni düzenleme kapsamında artık zemin ve temel etüt kuruluşlarının Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi zorunlu hale geliyor.
Uzmanlara göre bu adım, deprem bölgelerinde yapı güvenliğinin temel unsurlarından biri olan zemin analizlerinin daha şeffaf ve standartlara uygun yürütülmesini sağlayacak.
Gerçeğe aykırı zemin raporu hazırlayan şirketler için:
- Para cezası
- Belge iptali
- Faaliyet durdurma
gibi ağır yaptırımlar uygulanabilecek.
Yeni zemin-etüt düzenlemeleri ise 31 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Tapu İşlemleri Dijitalleşiyor
Yasa yalnızca cezaları değil, tapu ve gayrimenkul işlemlerindeki dijital dönüşümü de kapsıyor.
Buna göre:
- SPK ve BDDK lisanslı kuruluşların hazırladığı değerleme raporları elektronik ortamda Tapu ve Kadastro sistemine aktarılacak
- TOKİ taşınmaz satışlarında uzaktan iletişim yöntemleri kullanılabilecek
- Elektronik doğrulama sistemiyle işlemler hızlandırılacak
Yetkililer, bu adımla birlikte hem işlem sürelerinin kısalacağını hem de usulsüzlüklerin azaltılmasının hedeflendiğini belirtiyor.
2/B ve Hazine Arazileri İçin Yeni Hak
Yasa kapsamında 2/B arazileri ve Hazine taşınmazlarıyla ilgili başvuru veya ödeme süresini kaçıran vatandaşlara da yeni fırsat tanındı.
Vatandaşlar, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yeniden başvuru ve ödeme yapabilecek.
Deprem Sonrası En Sert Düzenleme
Yeni düzenleme, özellikle deprem bölgelerinde denetimsiz yapılaşmanın önüne geçilmesi açısından son yılların en kapsamlı inşaat reformlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Hatay’da devam eden yeniden inşa çalışmalarında uygulanacak yeni denetim mekanizmalarının, yapı güvenliği açısından kritik rol oynaması bekleniyor.
Sektörde ise birçok firma, yeni dönemde cezaların yanı sıra dijital takip ve karekod sistemlerinin zorunlu hale gelmesiyle birlikte denetim baskısının ciddi şekilde artacağını ifade ediyor.
