Türkiye genelinde erkeklerde 75,6 yıl, kadınlarda 80,8 yıl olarak ölçülen yaşam beklentisi, iller arasında ciddi farklılıklar olduğunu ortaya koydu. Bu tablo içinde Hatay’ın dikkat çekici biçimde alt sıralara gerilemesi, uzun yaşam araştırmalarında önemli bir kırılma noktası oluşturdu.
Hatay, En Düşük Yaşam Beklentisine Sahip İller Arasında
TÜİK verilerine göre Hatay’da doğuşta beklenen yaşam süresi kadınlarda 79,2, erkeklerde 74,7 yıl olarak hesaplandı. Böylece Hatay, kadın yaşam süresi sıralamasında Türkiye’nin en düşük 5 ili arasına girdi. Erkeklerde ise ortalama, ülke genelinin belirgin şekilde altında kaldı.
Bu durum, Hatay’ın sadece bölgesel değil, Türkiye genelinde de yaşam beklentisi açısından kritik bir konumda olduğunu gösteriyor.
Uzun Ömürlü İllerle Fark Açıldı
Listenin zirvesinde yer alan Tunceli'de kadınlar 83,6 yıla kadar yaşam beklentisine sahipken, Hatay’da bu rakam 4 yılı aşkın bir farkla geride kaldı. Muğla, Giresun ve Rize gibi kentlerin de üst sıralarda yer alması, coğrafi ve sosyoekonomik koşulların yaşam süresine etkisini bir kez daha doğrulamış oldu.
Uzmanlar, Hatay’ın bu sıralamada geri düşmesini yaşam kalitesi, çevresel yük ve sağlık erişimi gibi etkenlerle açıklıyor.
Bölgesel Karşılaştırmalar Hatay’ın Konumunu Daha da Çarpıcı Kılıyor
Hatay’ın bulunduğu sıralama, çevre illerle karşılaştırıldığında daha da dikkat çekici bir hal alıyor. Gaziantep, Kilis, Kütahya ve Ağrı gibi illerle birlikte listenin alt kısmında yer alması, ilin ekonomik çeşitlilik ve nüfus yoğunluğuna rağmen uzun ömür performansında geri planda kaldığını gösteriyor.
Veriler, Hatay’ın uzun yıllardır süregelen sosyoekonomik yükleri ve sağlık göstergelerindeki kırılganlığı işaret ediyor.
Yaşam Beklentisini Düşüren Faktörler Neler?
Uzman değerlendirmelerine göre Hatay’da yaşam süresinin düşük çıkmasında birden fazla etken rol oynuyor.
Kentte:
· Trafik ve sanayi kaynaklı hava kirliliği,
· Gelir düzeylerindeki dengesizlik,
· Kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan aksamalar,
· Stres odaklı yaşam kültürü,
· Kronik hastalıklara geç tanı
gibi unsurların belirleyici olduğu ifade ediliyor. Bu koşullar, özellikle erkek yaşam süresinde ciddi kayıplara yol açıyor.
Türkiye Ortalama Yaşam Süresi Yükselirken Hatay Geride Kaldı
Türkiye genelinde yaşam süresinin artış eğilimi göstermesine karşın Hatay’ın bu ivmeye ayak uyduramadığı görülüyor. Kadınların ülke ortalamasının 1,6 yıl, erkeklerin ise 1 yıla yakın altında kalması, ilin yapısal sorunlarının derinliğini ortaya koyuyor.
Hatay İçin “Uyarı Niteliğinde” Bir Rapor
TÜİK’in 2021-2023 raporu, Hatay’ın sadece sağlık alanında değil, sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarda da yeni politika adımlarına ihtiyaç duyduğunu gözler önüne seriyor. Kentin yaşam süresi bakımından alt sıralardaki konumu, karar alıcılar açısından sıradan bir istatistikten öte, geleceğe dair ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.
