Milli Eğitim Bakanlığının (MEB), okullarda yapılan yazılı sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesinde ortak standart oluşturmak amacıyla hayata geçirmeyi planladığı Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) tartışmalara neden oldu.
Yeni sistem kapsamındaki ilk sınavların 11 Kasım 2026 tarihinde yapılacağı belirtilirken ortaokul ve lise öğrencileri için ortak soru havuzu uygulamasına geçilmesi öngörülüyor.
Cumhuriyet'in haberine göre, uygulama özellikle yabancı özel okullarda eğitim gören öğrencilerin velileri ve bazı eğitim uzmanlarının tepkisini çekti. Eleştirilerde, farklı öğretim programları ve akademik takvimlere sahip okulların aynı sınav sorularıyla değerlendirilmesinin eşitsizliklere yol açabileceği savunuldu.
Ortak Yazılı Sınav Sistemi 11 Kasım'da Başlıyor
Milli Eğitim Bakanlığının başlatacağı Ortak Yazılı Sınav Sistemi kapsamında ilk sınavların 11 Kasım'da gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Sistemle birlikte okullarda yapılan yazılı sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesinde ortak bir standart oluşturulması amaçlanıyor.
Uygulama kapsamında belirlenen derslerde soruların ortak soru havuzundan seçilmesi öngörülüyor. Öğretmenlere ise sınırlı sayıda soru hazırlama ve değiştirme yetkisi tanınıyor.
Ancak yeni sistemin, okulların farklı eğitim koşullarını ve öğrencilerin öğrenme düzeylerini ne ölçüde dikkate alacağı tartışma konusu oldu.
Eğitim Uzmanlarından Eşitsizlik Uyarısı
Uygulamayı değerlendiren eğitim uzmanları, ortak sınav sisteminin yeterli hazırlık ve bilimsel değerlendirme yapılmadan hayata geçirilmesinin sakıncalı olabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre, mevcut ölçme ve değerlendirme uygulamalarının hangi bilimsel veriler doğrultusunda değiştirilmek istendiğinin açıklanması gerekiyor.
Yeni sistemin öğretmenler ve diğer eğitim paydaşlarıyla yeterince tartışılmadığı, uygulamaya geçiş öncesinde gerekli bilgilendirme ve hazırlık çalışmalarının tamamlanmadığı yönünde eleştiriler de bulunuyor.
Özellikle öğrencilerin farklı sosyoekonomik koşullarda eğitim gördüğü bir sistemde sınavların aynı sorular üzerinden yapılmasının fırsat eşitliği sağlamayabileceği ifade ediliyor.
Eğitim uzmanları, öğrenme süreçleri arasındaki farklılıklar giderilmeden yalnızca ölçme araçlarının standartlaştırılmasının mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirebileceğini savunuyor.
Öğretmenlerin Sınav Hazırlama Yetkisi Tartışılıyor
Ortak Yazılı Sınav Sistemi'ne yöneltilen eleştirilerin önemli bir bölümünü öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme sürecindeki rolü oluşturuyor.
Eğitim uzmanları, sınav hazırlamanın öğretmenlik mesleğinin temel görevlerinden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Öğretmenlerin öğrencilerinin akademik gelişimini, sınıfın sosyoekonomik koşullarını, dersin işlenişini ve öğrenme düzeylerini yakından bildiği belirtiliyor.
Bu nedenle sınav sorularının hazırlanmasında öğretmenlerin pedagojik kararlarının belirleyici olması gerektiği savunuluyor.
Ortak soru havuzu uygulamasının öğretmenlerin mesleki özerkliğini sınırlandırabileceği, öğretmenleri kendi öğrencilerini değerlendiren kişiler olmaktan çıkararak merkezi soruları uygulayan görevlilere dönüştürebileceği eleştirisi yapılıyor.
Veliler CİMER'e Başvurdu
Yeni sınav sistemine yönelik tepkiler, yabancı özel okullarda eğitim gören öğrencilerin velileri tarafından da dile getirildi.
Bazı veliler, uygulamanın yeniden değerlendirilmesi talebiyle Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER) dilekçe gönderdi.
Başvurularda, farklı öğretim dillerine, akademik takvimlere ve program kazanımlarına sahip öğrencilerin aynı sınav sorularıyla değerlendirilmesinin sorun yaratabileceği belirtildi.
Özellikle yabancı dilde eğitim verilen sayısal derslerde, öğrencilerin henüz işlemediği veya farklı bir tarihte işleyeceği konulardan sorumlu tutulabileceği ifade edildi.
Veliler, bu durumun öğrencilerin akademik başarılarını ve yıl sonu not ortalamalarını olumsuz etkileyebileceğini savundu.
Dilekçelerde öğrencilerin sınavlardan muaf tutulmasının değil, aldıkları eğitime uygun ve adil bir ölçme sisteminin sürdürülmesinin istendiği vurgulandı.
Ayrıca uygulamaya geçiş için yeterli süre tanınması ve olası mağduriyetleri önleyecek tedbirlerin alınması talep edildi.
Ortak Sınav Sistemi Hangi Sınıflarda Uygulanacak?
Cumhuriyet'in aktardığı bilgilere göre Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 2026-2027 eğitim öğretim yılında ortaokul ve lise düzeyindeki belirli sınıflarda uygulanacak.
Ortaokullarda 5, 6 ve 7. sınıflar sistem kapsamında bulunuyor.
Bu sınıflarda ortak sınav uygulanacak dersler şöyle:
-
Türkçe
-
Matematik
-
Fen bilimleri
-
Sosyal bilgiler
-
Din kültürü ve ahlak bilgisi
-
İngilizce
Liselerde ise 9, 10 ve 11. sınıflar uygulama kapsamında yer alıyor.
Lise düzeyinde ortak sınav sistemine dahil edilen dersler şöyle:
-
Türk dili ve edebiyatı
-
Matematik
-
Fizik
-
Kimya
-
Biyoloji
-
Tarih
-
Coğrafya
-
Din kültürü ve ahlak bilgisi
-
Felsefe
-
İngilizce
Öğretmenlere 2 Soru Hazırlama Hakkı
Yeni sınav sisteminde öğrencilere ortalama 6 ila 8 açık uçlu soru yöneltilmesi planlanıyor.
Aktarılan uygulama esaslarına göre öğretmenler, sınavda yer alacak sorulardan ikisini kendileri hazırlayabilecek.
Ayrıca ortak soru havuzundan seçilen iki soruyu değiştirme yetkisine de sahip olacaklar.
Böylece sınavların büyük bölümünde ortak soru havuzu kullanılırken öğretmenlere belirli ölçüde müdahale imkânı tanınacak.
Ancak eğitim uzmanları, bu yetkinin öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme sürecindeki mesleki özerkliğini korumak için yeterli olup olmadığının tartışılması gerektiğini belirtiyor.
Ortak Sınavlarda Fırsat Eşitliği Tartışması
Milli Eğitim Bakanlığı, yeni sistemle yazılı sınavlarda ortak standart oluşturmayı hedefliyor.
Buna karşılık eğitim uzmanları, standart sınav sorularının tek başına eğitimde eşitlik sağlayamayacağını savunuyor.
Okulların fiziki koşulları, öğrencilerin sosyoekonomik durumları, öğretim programları ve öğrenme süreçleri arasındaki farklılıkların dikkate alınması gerektiği vurgulanıyor.
Velilerin geçiş süreci ve öğrencilerin değerlendirilmesine ilişkin itirazları sürerken 11 Kasım'da başlaması planlanan ortak sınav uygulamasının eğitim sistemine etkileri tartışılmaya devam ediyor.
